abdulla qodiriy (1894-1938)

DOC 86.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662756983.doc abdulla qodiriy (1894-1938) abdulla qodiriy (1894-1938) reja: 1. a.qodiriy merosi va uni o'rganishning ahamiyati. 2. yangi o'zbek hajviy nasri taraqqiyotida a.qodiriyning xizmatlari. 3. a qodiriy o'zbek realistik romanchiligi maktabining asoschisi. 4. "o'tgan kunlar" - birinchi o'zbek realistik romani. 5. "mehrobdan chayon" romanining o'ziga xosligi, g'oyaviy-badiiy xususiyatlari. o'zbek adabiyotining shakllanishi va rivojlanishida ulkan hissa qushgan va "o'zbek romannavsligining otasi" deb nom chiqargan san'atkor a.qodiriy (julqunboy) 1894 yilning 10 aprelida toshkent shahrining beshyog'och dahasida bog'bon oilasida dunyoga keladi. otasi qodir bobo savdo ishlari bilan, keyinchalik, keksaygach, bog'bonlik bilan shug'ullangan. a.qodiriy o'z tarjimai holida shunday yozadi: "boshda boy oilada tug'ilishimmi yoki kambag'al oiladami, bunisini bilmayman, ammo yoshim 7-8 ga etgach, qornim oshga to'ymaganidan aniq bildimki, besh jonning tomog'i faqat 80 yoshlik bir chol otamning mehnatidan, ya'ni bog'ning yozda etishtirib beradigan hosilidan kelar edi. agar bahor yomon kelib, bog' mevalari, ofatga uchrab qolsa, biz ham ochlikka duch kelib, qishi bilan javrab chiqar ekanmiz". …

914 yili u boyning qizi rahbaroy bilan turmush qurib, undan ikki o'g'il, ikki qiz ko'radi, ya'ni nafiza, adiba, habibullo, ma'sudlar bilan osuda hayot kechiradi. yosh yozuvchining ilk ijodiy faoliyati ham shu davrga 1913-1914 yilarga to'g'ri keladi. u shu kezlarda chiqib turgan "sadoi turkiston", "samarqand". "oyna" kabi gazeta va jurnallar bilan muntazam tanishib borib, o'zi ham keyinchalik ularga kichik-kichik xabar va maqolalar yozib turadi. (aslini olganda abdulla mazkur gazeta va jurnallarni boyning qaramog'idan olib o'qib turadi). a.qodiriy ham ko'pchilik yozuvchilar singari ilk ijodida she'riyatga qiziqadi. uning 1915 yilda "oyna" jurnalida e'lon qilingan "axvolimiz", "millatimga", "to'y" kabi she'rlarini bunga misol qilib keltirish mumkin. muallifning mazkur she'rlari va ayniqsa, "juvonboz" hikoyasi, "baxtsiz kuyov" fojiasi , bevosita behbudiyning "padarkush" fojiasiga taqpidan yozilgan bomib, ularda jaholatga, ma'rifatsizlikka qarshi kurash va xalqni ilmga, madaniyatga chaqirish ustun keladi. xususan, muallif jadidchilik ruhi bilan sug'orilgan "axvolimiz", "millatimga11 she'rlarida eski yaramas odatlarga: ichkilikbozlik, foxishabozlil qimorbozlik, bedanabozlik kabi illatlarni qattiq …

ma deydi", "kalvak maxzumning xotira daftaridan" turkumidagi satirik xikoyalari bilan bir necha yillar davomida jonlantirib, xalqning sevimli jurnaliga aylantiradi. a.qodiriy jurnalistika sohasidagi malakasinin oshirish maqsadida 1924-1925 yillar orasida moskvadagi (valeriy bryusov nomidagi) oliy jurnalistika institutiga kirib o'qiydi. shu tariqa yozuvchi 20 yillar orasida "qodiriy", "julqunboy", "toshpo'lat", "kalvak maxzum". "dumbul", "avsar", "shig'ay" kabi taxalluslarda qizg'in va barakali ijod qiladi. a.qodiriy yirik hikoyanavis, o'tkir fefetonchi bo'lish bilan birga birinchi o'zbek romannavisi sifatida ham shuhrat qozongan ' san^ atkordir. adib 1917-1918 yillardan boshlab "o'tgan kunlar" romani uchun material to'plashga kirishadi. 1922 yilda birinchi o'zbek romanining dastlabki boblari "inqilob" jurnalida chop etiladi. 1925 yilda "o'tgan kunlar" alohida-alohida uch bo'lim holida, so'ng 1926 yilda kitob bo'lib nashr etiladi. oradan ikki yilo'tib 1928 yilda yozuvchining ikkinchi tarixiy romani "mehrobdan chayon" romani nashr etiladi. 1934 yilga kelib esa muallifning qishloq xo'jaligi mavzusiga bag'ishlangan "obid ketmon" qissasi yaratiladi. a.qodiriy "amir umarxonning kanizi", "nomoz o'g'ri", "daxshat" kabi romanlar yaratish …

midagi davlat mkofoti beriladi. adib bor-yo'g'i 44 yil umr ko'rgan bo'lsa, shundan atigi 20 yilini qizg'in ijodiy faoliyatga baxshida etdi. a kodiriyning ijodi. bulg'usi adibning ilk ijodi 1913-1914 yillardan boshlangan bo'lib, dastlab u shoir sifatida qalam tebratadi. uning "axvolimiz", "millatimga". "to'y" (1914-1915) kabi she'rlari "oyna" jurnalida bosilib chiqadi. u o'z millatini ma'rifatga chaqiradi, ma'rifparvar shoir va adib sifatida maydonga chiqadi. uning "baxtsiz kuyov" (1915) nomli fojiasi, "juvonboz" (1915), "uloqda" (1916) kabi hikoyalarida ham xalqni savodli, bilimli, madaniyatli va ozod ko'rish istagi sezilib turadi. bu asarlar qodiriyning badiiy ijoddagi dastlabki izlanishlari bo'lib, ular o'sha davrning taraqqiyparvar harakati jadidchilik g'oyalari bilan sug'orilgan, jadid adabiyoti ta'sirida yozilgan edi. bu asarlarda qodiriy qoloq odatlarni tanqid ostiga oladi, xalqni o'zligini anglashga, yangilikka da'vat etadi. yozuvchining "juvonboz" asarida o'qishni tashlab buzuq, shaltoq yo'llarga kirib ketgan boyvachcha otasining mol-mulkini sovuradi, sindiradi, ota-onani dog'da qoddirib, oxiri jinoyatga qo'l uradi, qamaladi. "baxtsiz kuyov"da esa muallif qoloq odatlardan biri -hashamatli …

bo'lib qolmay, o'zbek realistik xikoyachiligining etuk namunasidir. yangi o'zbek prozasi rivojida qodiriyning xizmatlari kattadir. 1924 yili a.qodiriy moskvaga borib, jurnalistlar institutida tahsil olib kelgandan so'ng, "mushtum" jurnalida shtatsiz muxbir bo'lib ishlaydi. uning "toshpo'lat tajang nima deydi?", "kalvak mahzumning xotira daftaridan" turkumidagi satirik hikoyalari ana shu jurnalda ilk bor bosila bordi. bu hikoyalarda kalvak mahzum, toshpo'lat tajang timsollari orqali voqealikdagi ichki ziddiyatlar keskin fosh etiladi. 20-yillarning o'rtalarida yaratilgan bu asarlarda muallif endi hayotdagi, odamlar tabiatidagi muayyan salbiy hodisalami sof mafkuraviy nuqgai nazardan turib, nuqul bir yoqlama qoralash, fosh etish yotidan bormay, xarakter va hodisalami xolis turib, murakkabligi, ziddiyatlari bilan ko'rsatishga jazm etadi. "kalvak mahzumning xotira daftaridan" asari 1923-1927 yillar oralig'ida yozilgan. asar peshma-pesh "mushtum" jurnalida e'lon etilib turgan. qodiriy bu asarida ko'pdan beri haqiqiy hayot bilan aloqasi uzilgan, madrasa xurofoti bilan g'ovlangan mahalla imomi kalvakning kulguli sarguzashtidan qikoya qilib beradi. asar boshida muallif mahzumni qaxr bilan qoralash, masxaralashga tushadi. real xayolidan …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "abdulla qodiriy (1894-1938)"

1662756983.doc abdulla qodiriy (1894-1938) abdulla qodiriy (1894-1938) reja: 1. a.qodiriy merosi va uni o'rganishning ahamiyati. 2. yangi o'zbek hajviy nasri taraqqiyotida a.qodiriyning xizmatlari. 3. a qodiriy o'zbek realistik romanchiligi maktabining asoschisi. 4. "o'tgan kunlar" - birinchi o'zbek realistik romani. 5. "mehrobdan chayon" romanining o'ziga xosligi, g'oyaviy-badiiy xususiyatlari. o'zbek adabiyotining shakllanishi va rivojlanishida ulkan hissa qushgan va "o'zbek romannavsligining otasi" deb nom chiqargan san'atkor a.qodiriy (julqunboy) 1894 yilning 10 aprelida toshkent shahrining beshyog'och dahasida bog'bon oilasida dunyoga keladi. otasi qodir bobo savdo ishlari bilan, keyinchalik, keksaygach, bog'bonlik bilan shug'ullangan. a.qodiriy o'z tarjimai holida shunday yozadi: "bo...

DOC format, 86.0 KB. To download "abdulla qodiriy (1894-1938)", click the Telegram button on the left.

Tags: abdulla qodiriy (1894-1938) DOC Free download Telegram