abdulla qodiriy

DOC 6 pages 110.5 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 110.5 KB

File type DOC

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

abdulla qodiriy (1894 - 1938) abdulla qodiriy (1894—1938) abdulla qodiriy yangi davr oʻzbek adabiyotining asoschilaridan biri, oʻzbek milliy romanchilik maktabining tamal toshini qoʻygan buyuk adibdir. u 1894-yil 10-aprelda toshkentda bogʻbon oilasida tugʻilgan. 9-10 yoshlarida eski usul maktabda tahsil koʻradi. soʻng rus-tuzem maktabida oʻqiydi. 17-18 yoshlarida bir savdogarga prikazchilikka yollanib, uch-toʻrt yil ishlaydi. soʻng bogʻbonlik bilan tirikchilik oʻtkazadi. abdulla qodiriyning ijodi 1913–1914-yillarda boshlandi. u shu yillari barcha ilgʻor fikrli yoshlar qatori jadidchilik harakatiga qoʻshilgan va oʻzining ilk asarlarida maʼrifat, millat taraqqiyoti va hurligi gʻoyalarini targʻib eta boshlagan. qodiriy dastlab maʼrifiy sheʼrlar yozdi. «ahvolimiz», «millatimiz», «toʻy» kabi sheʼrlari jadid matbuotida eʼlon qilinadi. 1915-yili u behbudiyning «padarkush» fojiasi taʼsirida «baxtsiz kuyov» pyesasini yozadi. soʻng oʻzi «milliy roʻmon» deb atagan «juvonboz» hikoyasini yaratadi. bu asarlar ham avvalo maʼrifatparvarlik qarashlari mahsuli boʻlib, jamiyatdagi chirkin illatlar va qoloq urf-odatlarni keskin tanqid qilishga yoʻnaltirilgan. abdulla qodiriy (asosiy taxalluslari: qodiriy, julqunboy) (1894.4.10-toshkent-1938.10.4) - 20-a. yangi oʻzbek adabiyotining ulkan …

2 / 6

hganligi sababli bolalikdan mustaqil mehnat qila boshladi, turli kasblarni egalladi, mahalliy savdogarlarga kotiblik va gumashtalik qildi (1907—15). 1917 y. okt. davlat toʻntarishidan soʻng eski shahar oziqa qoʻmitasining sarkotibi (1918), «oziq ishlari» gaz.ning muharriri (1919), kasabalar shoʻrosining sarkotibi (1920), «mushtum» jur. tashkilotchilaridan va tahrir hayʼati aʼzosi (1923—26). a.q. ijodiy faoliyatining boshlanishi 1910y.larning oʻrtalariga toʻgʻri keladi. «sadoi turkiston» gaz.ning 1914 y. 1 apr. sonida a.q. imzosi bilan «yangi masjid va maktab» sarlavhali xabar bosiladi. bu boʻlajak adibning matbuotdagi dastlabki chiqishi edi. oradan koʻp oʻtmay, uning «toʻy», «ahvolimiz», «millatimga», «fikr aylagil» kabi sheʼrlari, «baxtsiz kuyov» dramasi, «juvonboz» hikoyasi chop etiladi (1914—15). a.q. ijodining dastlabki namunalari boʻlgan bu asarlar millatparvarlik, maʼrifatparvarlik ruhida yozilgan boʻlib, jadidchilik gʻoyalari bilan sugʻorilgandir. muallif unda xalqning zabun holatidan kuyib soʻzlaydi, millatni uygʻonishga daʼvat etadi, fikrlashga chorlaydi. a.q.ning «uloqda» hikoyasi (1916) avvalgi asarlari bilan tenglashtirib boʻlmaydigan darajada yuqori boʻlib, 20-a. tongidagi oʻzbek realistik adabiyotining choʻqqisi, realistik hikoyaning eng yaxshi namunasi …

3 / 6

i. a.q. shoʻro hokimiyatining dastlabki yillarida qizgʻin jurnalistik faoliyati bilan barobar oʻzbek adabiyotidagi birinchi roman — «oʻtgan kunlar»ni yaratdi (1919—20). romandan boblar 1922 y. «inqilob» jur.da eʼlon etildi. 1924—26 y.lari har bir boʻlimi alohida-alohida kitob holida bosildi. «oʻtgan kunlar» yaratilgan davr oʻzbek xalqi uchun millatning erki, ozodligi, mustaqilligi, jahondagi oʻrni masalasi hayot-mamot ahamiyatiga molik edi. a.q. mamlakatimiz taraqqiyparvar ziyolilari safida turib ona yurtning, millatning taqdiri ustida astoydil qaygʻurdi, oʻzicha najot yoʻlini izladi. avvaliga u bolsheviklarning yolgʻon vaʼdalariga ishondi, ammo adib bu vaʼdalar qogʻozda qolib ketayotganini, yovuz mustamlaka siyosati mohiyat-eʼtibori bilan oʻzgarmay qolayotganini, munofiqona tus olayotganini, el orasida buzgʻunchilik, fitna, sinfiy-mafkuraviy adovat avj oldirilib, birodarkushlik urushi boshlanib ketganligini, shoʻrlik xalq bu qonli siyosatning qurboni boʻlayotganini oʻz koʻzi bilan koʻrdi. ayniqsa, qoʻqon muxtoriyatining tor-mor etilishi koʻpgina hur fikrli ziyolilar qatori a.q.ning qalbini larzaga soldi. adib «oʻtgan kunlar» romani orqali xalqning milliy ongini uygʻotmoqchi boʻldi, «tariximizning eng kir, qora kunlari» — yurtni mustamlaka …

4 / 6

llatining muayyan tarixiy sharoit, vaziyatdagi turmushi, urf-odatlari, ruhiy-maʼnaviy dunyosi, boʻy-basti, qiyofasi keng koʻlamda aniq-ravshan gavdalantirilgan. «oʻtgan kunlar», bir qarashda, anʼanaviy ishq dostonlarini ham eslatadi. unda otabek bilan kumushning ishqiy sarguzashtlari, fojiasi juda katta mahorat bilan tasvir etilgan. asardagi ishqiy sarguzashtlar kitobxonni hayajonga soladi, otabek bilan kumushning goʻzal baxtini barbod etgan omillar kishini chuqur oʻyga toldiradi. muallif oshiqlarning ishqiy sarguzashtlari bahonasida muayyan tarixiy davrni — turkistonning rus bosqini arafasidagi ahvoli, qora kunlarini koʻz oldimizda gavdalantiradi. qodiriy ishqiy sarguzashtlar koʻrinishida oʻlkaning tutqunlikka tushishining bosh sababi jaholat, qoloqlik va oʻzaro ichki nizolardir degan fikrni gʻoyat ustalik bilan aytadi. garchi romanda adib shaxs harakteri va qismatini muhit, sharoit, ijtimoiy muammolar bilan chambarchas aloqadorlikda tasvir va taxlil etsada, inson shaxsining muhit va sharoitga bogʻliq boʻlmagan tugʻma, sirli-sehrli gʻaroyib shevalariga ham eʼtiborni tortadi. bu jihatdan bir oila, bir xil sharoitda tugʻilib voyaga yetgan sajiya-harakter, surat va siymo vajidan ikki olam — egachi singil zaynab va xushroʻybibi …

5 / 6

rashadi; shaxsiy manfaatlari yoʻlida hech narsadan qaytmaydi; birovlarning koʻz yoshlari hisobiga, oʻzgalarning baxtiqaroligi evaziga oʻz baxtini tiklaydi. romandagi oʻzbek oyim obrazi ham nihoyatda tabiiy va goʻzal siymolardan biridir. dumbul tabiat bu ayol oʻgʻli otabek, qolaversa kelinlari — kumush, zaynab taqdirlarining chigʻallashib ketishi, oxiri fojiaga yuz tutishida bosh sababchi ekani ayon. biroq har qancha gunohkor boʻlmasin, oʻta andishali adib uni keskin qoralashga tili bormaydi. nima boʻlganda ham, oʻzbek oyim, baribir ona... ayni paytda rostgoʻy, realist yozuvchi onaning pala-partish, dovdir xattiharakatlaridan, tabiatidagi ayrim kamchiliklaridan koʻz yumib oʻtolmaydi. bu borada adibga xalqona yumor qoʻl keladi. bu obraz tasviri boshdan-oyoq ajib serjilo — ham kinoya-kesatiqgarga, ham ardoq-mehrga toʻla yumor bilan yoʻgʻrilgan. xullas, «oʻtgan kunlar» romani toʻqima qahramonlarning hayotiylik kasb etishi va tarixiy voqealarga uygʻunligi jihatidan ham, mujassamot butunligi va tilidagi nafosati jihatidan ham oʻzbek adabiyoti xazinasidagi durdonalar qatoridan oʻrin olgandir. «oʻtgan kunlar» oʻzbek adabiyotida ilk roman boʻlishining oʻzi b-noq ilgari bosilgan katta qadam edi. …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "abdulla qodiriy"

abdulla qodiriy (1894 - 1938) abdulla qodiriy (1894—1938) abdulla qodiriy yangi davr oʻzbek adabiyotining asoschilaridan biri, oʻzbek milliy romanchilik maktabining tamal toshini qoʻygan buyuk adibdir. u 1894-yil 10-aprelda toshkentda bogʻbon oilasida tugʻilgan. 9-10 yoshlarida eski usul maktabda tahsil koʻradi. soʻng rus-tuzem maktabida oʻqiydi. 17-18 yoshlarida bir savdogarga prikazchilikka yollanib, uch-toʻrt yil ishlaydi. soʻng bogʻbonlik bilan tirikchilik oʻtkazadi. abdulla qodiriyning ijodi 1913–1914-yillarda boshlandi. u shu yillari barcha ilgʻor fikrli yoshlar qatori jadidchilik harakatiga qoʻshilgan va oʻzining ilk asarlarida maʼrifat, millat taraqqiyoti va hurligi gʻoyalarini targʻib eta boshlagan. qodiriy dastlab maʼrifiy sheʼrlar yozdi. «ahvolimiz», «millatimiz», «toʻy» kabi sh...

This file contains 6 pages in DOC format (110.5 KB). To download "abdulla qodiriy", click the Telegram button on the left.

Tags: abdulla qodiriy DOC 6 pages Free download Telegram