psixologik o‘lchov

PDF 12 pages 420.8 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 420.8 KB

File type PDF

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

mavzu: psixologik o‘lchov 1. dastlabki psixologik o‘lchov nazariyalari. 2. o‘lchov shkalalarining turlari. 3. psixologik o‘lchovlarining turlari. psixologiyada sinaluvchi xulq-atvorining tahlili va tushunilishi katta ahamiyatga ega. tushunish jarayoni qaysidir ma`noda o`lchash jarayoniga qarama- qarshidir. o`lchashda tadqiqot natijalarini ob`yektlashtirishga harakat qilamiz, tushunishda esa aksincha, sinaluvchining xulq - atvorini xususiy ma`naviy o`lchamlarida qayta ishlanadi. barcha psixologik empirik metodlarni ikki o`lchamli kenglikda joylashtirish qulay, ularning o`qlari psixologik tadqiqotning ikkita maxsus belgilarini bildiradi. birinchisi – sinaluvchi va tadqiqotchi o`rtasidagi o`zaro munosabatlarning borligi yoki yo`qligi yoki bu munosabatlarning jadalligidir. u klinik eksperimentda eng katta va o`zini-o`zi kuzatishda eng kam hisoblanadi. ikkinchisi muolajalarning ob`yektlashuvi va sub`yektlashuvidir. bunda eng chetki variant sifatida test olish va boshqa odamning xulq-atvorini uning xatti- harakatini ―sezish, empatiya nazarda tutiladi. tadqiqotchi ikkinchi holatda hech qanday narsa ishlatmaydi deb aytish mumkin emas: ular bor, lekin ―ichki – tadqiqotchining shaxsiy malakasi, individual xususiyatlari, sharhlash usullari va boshqalar. tadqiqotchi o`lchamda ishlatadigan ashyolarni boshqacha ham atash mumkin. …

2 / 12

todlar farqlanadi. asosiylariga laboratoriya eksperimenti va ularning modifikasiyasi, tabiiy eksperiment kiradi. qo`shimchalariga – kuzatish, faoliyat mahsullari tahlili, o`lchash va korryelyasion kuzatuvlar, ma`lumotlar yig`ish metodi va boshqalar kiradi. birinchi metodda kuzatuv olib boriladi, hodisa va jarayonlar bilan faol tanishtiradi. ikkinchi metod jarayoni esa, albatta, ob`yektga ta`sir etgan holda uni faqat ro`yxat qilish bilan chegaralanadi. kuzatuvchi ro`yxatni to`g`ridan-to`g`ri yoki savolnoma asosida yozib boradi. xuddi shu metod ta`sir qilish jarayonida ham qo`llanilishi mumkin. eksperiment jarayoni to`g`ridan-to`g`ri muloqot metodi orqali o`tkaziladi. bu ikkinchi jarayon psixologik eksperiment metodlaridir. uchinchi jarayon ham mavjud. eksperimentator kuzatuv jarayonida tabiiy usullarni yoki «tushunish metodi»ni to`g`ridan-to`g`ri kuzatuvchiga nisbatan qo`llaydi. eksperiment jarayonida kuzatuvchi vazifalarni faol bajaradi. kuzatish, so`rov davomida esa unga hech qanday vazifa berilmaydi va u o`zini erkin tutadi. asosiy mezonlar mavjud bo`lib bu quyidagilardan iboratdir: 1. eksperimental kuzatuv, sistematik kuzatuv yoki korrelyatsion kuzatuv. ularning xususiyati shundaki, kuzatuvchi korrelyatsion asosiy o`tish davrlari o`rtasida aloqalarni aniqlaydi. buning uchun u sara kuzatuvchilarni …

3 / 12

'rsatkichlari va o'lchashni talab qiladigan xususiyatlar o'rtasida o'zaro bog'liqlik (nisbat) o'rnatish orqali amalga oshiriladi. masalan, o'quvchiga o’qish uchun baho qo’yish orqali o'qituvchi bu qobiliyatni o'lchaydi va unga baho beradi. o'lchovning maqsadi har doim ob'ektlar, jarayonlar yoki hodisalarning xususiyatlari haqida ma'lumot olishdir. bu o'lchanadigan ob'ekt emas, balki uning belgi yoki xususiyatlari (masalan, uzunlik, kenglik yoki balandlik, stulning og'irligi)dir. o'lchovlar natijasida olingan ma'lumotlar yordamida ob'ektni aniqroq tasvirlash mumkin. she'rni o’qishni baholashda o'qituvchi bu jarayonni og'zaki darajada tasvirlab berishi mumkin (masalan: talaba sekin va zerikarli o'qiganida va hokazo), ammo tavsifni tinglagan kishi uning so'zlarini ushbu ma'nolar bilan bog'lamasligi mumkin. boshqa bir kishi bir xil spektaklni boshqacha tasvirlaydi. tabiiyki, mavjud ta'riflarni solishtirish va taqqoslash uchun ishlatish qiyin hisoblanadi. o'lchov (shkala) odatda predmetlarga beriladigan raqamlar (son) sifatida belgilanadi. matematik nuqtai nazardan, ushbu topshiriq raqamlar va narsalarning xossalari o'rtasida muvofiqlikni o'rnatishni talab qiladi. uslubiy nuqtai nazardan, o'lchovlar boshqa ob'ekt (qurilma) holatidagi o'zgarishlarni qayd etish asosida ob'ekt …

4 / 12

gartirishga bog'liq bo'lgan o'lchash moslamasi bilan o'zaro ta'sirini tashkil etish orqali ob'ektning xususiyatlarini yoki holatini aniqlashning empirik usuli sifatida aniqlanishi mumkin. qurilma nafaqat tadqiqotchi uchun tashqi ob'ekt bo'lishi mumkin, masalan, o'lchagich - uzunlikni o'lchash moslamasi, balki tadqiqotchining o'zi ham ("odam hamma narsaning o'lchovidir"). inson xatti-harakatlarini "o'lchash" bilan ham xuddi shunday: boshqa odamning xatti-harakatlarining xususiyatlari tadqiqotchi tomonidan to'g'ridan-to'g'ri baholanishi mumkin. ushbu o'lchov kuzatishga o'xshaydi. biroq, psixolog aql-idrok testi kabi o'lchash usulini qo'llaganida instrumental o'lchovga asoslanadi. psixologiyada o'lchov (shkala) ikki xil jarayon sifatida tushuniladi. psixologik o'lchov (shkala) birinchi ma'noda, tekshirilayotgan fakt ob'ektlarining parametrlari, o'xshashliklari va farqlarini baholash hisoblanadi. ushbu baholarga asoslanib, tadqiqotchi sub'ektiv voqelikning xususiyatlarini "o'lchaydi". ikkinchi ma'noda psixologik o'lchash (shkala) tadqiqotchi tomonidan sub'ektning xatti- harakatlarining xususiyatlarini baholashda amalga oshiriladi. tabiiy fanlarda (s. papovyan) quyidagi o'lchov (shkala) turlari mavjud: - raqamli munosabatlar tizimini empirik tizimdan to'g'ridan-to'g'ri olishga imkon beradigan fundamental empirik qonunlarga asoslangan fundamental; - derivativ, bu o'zgaruvchini boshqalarga tegishli bo'lgan belgi …

5 / 12

t o'rtasidagi oraliq usul, bevosita (instrumental) kuzatish sifatida tavsiflash mumkin. psixologik o'lchov bevosita (instrumental) kuzatish va laboratoriya eksperimentining xususiyatlarini birlashtiradi. bu vositalardan maksimal darajada foydalanish bilan amalga oshiriladi, bu esa xatti-harakatlarning ob'ektiv yozilishiga hissa qo'shadi. o'lchov(shkalalashtirish) jarayoni standartlashtirilgan bo'lib, eksperimental sharoitlarga o’tkaziladi. turli xil vazifalar, testlar, anketalar psixologik o'lchashda muhim ro’l o'ynaydi. psixologiyada, o'lchash (shkalalashtirish) ob'ektidan kelib chiqib, psixologik o'lchashning uchta asosiy usuli mavjud: 1) ma'lum bir shaxsning namoyon bo'lishi, ma'lum bir ruhiy holatning mavjudligi va shaxsning ma'lum bir tipga mansubligi nuqtai nazaridan bir kishining boshqasidan qanday farq qilishini aniqlash uchun odamlar xulq-atvorining xususiyatlarini o'lchash. psixolog xulq-atvor xususiyatlarini o'lchab, odamlar o'rtasidagi o'xshashlik yoki farqlarni aniqlaydi. psixologik o'lchov sub'ektning o'lchoviga aylanadi; 2) o'lchovdan sub'ekt uchun vazifa sifatida foydalanish, u tashqi ob'ektlarni o'lchaydi (tasniflaydi, baholaydi): boshqa odamlar, tashqi olamning stimuli yoki ob'ektlari; 3) rag'batlantirish va odamlarni birgalikda o'lchash (birgalikda o'lchash). tahminlarga ko'ra, "stimul" va "reaksiya" bir xil joylashtirilishi mumkin. psixologik o'lchov sifatida …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "psixologik o‘lchov"

mavzu: psixologik o‘lchov 1. dastlabki psixologik o‘lchov nazariyalari. 2. o‘lchov shkalalarining turlari. 3. psixologik o‘lchovlarining turlari. psixologiyada sinaluvchi xulq-atvorining tahlili va tushunilishi katta ahamiyatga ega. tushunish jarayoni qaysidir ma`noda o`lchash jarayoniga qarama- qarshidir. o`lchashda tadqiqot natijalarini ob`yektlashtirishga harakat qilamiz, tushunishda esa aksincha, sinaluvchining xulq - atvorini xususiy ma`naviy o`lchamlarida qayta ishlanadi. barcha psixologik empirik metodlarni ikki o`lchamli kenglikda joylashtirish qulay, ularning o`qlari psixologik tadqiqotning ikkita maxsus belgilarini bildiradi. birinchisi – sinaluvchi va tadqiqotchi o`rtasidagi o`zaro munosabatlarning borligi yoki yo`qligi yoki bu munosabatlarning jadalligidir. u klinik eksperiment...

This file contains 12 pages in PDF format (420.8 KB). To download "psixologik o‘lchov", click the Telegram button on the left.

Tags: psixologik o‘lchov PDF 12 pages Free download Telegram