gen, genom va xromosoma mutatsiyasi

PPTX 1,5 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1732647045.pptx /docprops/thumbnail.jpeg gen, genom va xromosoma mutatsiyasi gen, genom va xromosoma mutatsiyasi gen mutatsiyasi genom mutatsiyasi xromosoma mutatsiyasi gen mutatsiyasi mutatsiya (lotincha: mutare — “oʻzgarish, almashish”) organizmlar genetik moddasining asos juftlaridagi oʻzgarishdir. mutatsiyaga hujayra boʻlinishi paytidagi genetik modda koʻchirilishi xatosi, ultrabinafsha yoki ionlashtiruvchi nurlanish, kimyoviy mutagenlar, viruslar yoki hujayra nazorati ostida roʻy beruvchi jarayonlar (masalan, gipermutatsiya) sabab boʻlishi mumkin. mutatsiy aslida genetik materialning oʻzgarishlari hisoblanadi. organizmlarda kuzatiladigan mutatsiya ayrim hollarda zararli boʻlib organizmning qaysidir funksiyasining buzilishi bilan xarakterlanadi; xamirturush bilan oʻtkazilgan tadqiqotlar zararli mutatsiyalar jami (zararli, neytral va foydali) mutatsiyalarning 7-12% ini tashkil etishini koʻrsatdi.[1] mutatsiyalar qayerda hosil boʻlishiga koʻra bir necha guruhlarga boʻlinadi. asosan gen, xromosoma, genom va sitoplazmatik mutatsiyalar kuzatiladi. mutatsiyalar hosil boʻlishida yuqorida aytilganidek bir qancha tashqi va ichki omillar sababchi boʻladilar. tabiatda mutatsiyalar doimo yuz beradi[2] va ular evolutsiyaning birlamchi asosiy omili deb qaraladi. gen gen (yun. genos — urugʻ, kelib chiqish) — irsiyatning elementar birligi …

bogʻliq. yuksak rivojlangan organizmlarda gen maxsus nukleoproteid tuzilmalar — xromosomalar tarkibiga kiradi. genning asosiy funksiyasi ferment va b. oqsillar sintezini hujayra rnksi ishtirokida belgilab berishdir. uning bu funksiyasi kimyoviy tuzilishiga boglik. genning tuzilishi oʻzgarganda hujayralardagi muayyan biokimyoviy jarayonlar buziladi, natijada mavjud jarayonlar yoki belgilar kuchayadi, susayadi yoki yoʻqolib ketadi. mas, inson koʻzining qora yoki moviy, atirgulning qizil yoki oq rangi, paxta tolasining uzun yoki qisqa bulishi, qishloq xoʻjaligi hayvonlarining mahsuldorligi va ekinlarning hosildorligi, shuningdek tirik mavjudotlarda boshqa turli morfologik, fiziologik, biokimyoviy belgi va alomatlarning yuzaga kelishi hamda tegishli xususiyatlarga ega boʻlishi maxsus genlarning taʼsiriga bogʻliq. organizmda belgilar koʻp, ularning rivojlanishini taʼmin etuvchi genlar soni yanada koʻp, chunki aksariyat belgilarning rivojlanishini koʻp genlar taʼmin etadi. mas, insonda 10000 ga yaqin gen mavjud. gen mutatsiyalar natijasida oʻzgarishi mumkin. bir juft nukleotidning boshqa bir juft nukleotid bilan almashinishi, nukleotidlarning kamayishi, ikki baravar ortishi yoki oʻrin almashinishi ana shunday uzgarishga sabab boʻladi. mutatsiya tufayli …

aning muhim yutugʻi boʻlib, seleksiyada katta amaliy ahamiyat kasb etadi. organizm va hujayraning irsiy xossalari tegishli genlarga bogʻliq. ular orasidagi munosabatlar juda murakkab boʻlib, bir belgining paydo bulishiga bir necha gen taʼsir koʻrsatishi (polimeriya) yoki koʻpgina belgilarning paydo boʻlishi bitta genga bogʻliq boʻlishi ham mumkin (yana q. genetik kod, irsiyatning xromosoma nazariyasi).genetik kod-universal. irsiy kasalliklar(i.k.) - genetik informatsiya (irsiy axborot) ning buzilishi natijasida kelib chiqadigan kasalliklar; asosan, xromosomalar yoki genlardagi mutatsiyalar tufayli paydo boʻlib, nasldan naslga oʻtadi. mutatsiyalar tashqi muhit omillari (ionlashtiruvchi nurlar, ayrim biologik faol kimyoviy birikmalar) hamda organizm va hujayralardagi salbiy taʼsirlar oqibatida roʻy berishi mumkin. irsiy kasalliklar, asosan, klinikgenealogik usul bilan oʻrganiladi, bunda avlodlar shajarasi tuziladi. bu usul yordamida i. k. (autosomdominant, autosom-retsessiv va jins bilan bogʻliq kasalliklar)ning turli yoʻllar bilan nasldannaslga utishi aniqlanadi. autosomdominant kasalliklarda, kasallik autosomada joylashgan dominant genlar orqali nazorat qilinadi. bunda kasallik har avlodda 50% dan ortiq hollarda uchraydi. braxidaktiliya, araxnodaktiliya, retinoblastoma, psoriaznnng …

adi. maʼlumki, egizaklar bir tuxumli yoki ikki tuxumli boʻladi. bir tuxumli egizaklar genotip va tashqi koʻrinishlarining bir xilligi (fenotip) hamda bir jinsga mansubligi bilan tavsiflanadi. ikki tuxumli egizaklar genotipi har xil va bir-biridan tashqi koʻrinishi, jinsi bilan farq qiladi. egizaklar usuli ayrim kasalliklarning nasldannaslga oʻtish qonuniyatlarini oʻrganib kolmay, organizmning ayrim i. k. ga moyilligini ham aniqlash imkonini beradi. gen kasalliklari nuqtali mutatsiyalar natijasida yuzaga keladigan moddalar almashinuviga aloqador. hozir ularning 30 dan ortiq xili aniqlangan. mas, yogʻ almashinuvining buzilishi markaziy nerv sistemasi faoliyatining oʻzgarishi bilan kechadi. bulardan eng ogʻiri tey-saks amavrotik idiotiyasidir, bunda koʻrish krbiliyatining susayishi, esi pastlik va b. nevrologik simptomlar kuzatiladi. uglevod almashinuvining oʻzgarishiga aloqador i. k. dan galaktozemiya uch-raydi. bunda galaktozani glyukozaga aylantiruvchi fermentativ jarayon oʻzgaradi, galaktoza va uning mahsulotlari qujayralarda toʻplanib, markaziy nerv sistemasi va aʼzolar faoli-yatiga zarar yetkazadi. qandli diabet ham uglevod almashinuvining buzilishiga aloqador i. k. dandir. bruton kasalligida immunoglobulin fraksiyalarining sintez qilinishi buziladi, …

ni olish bilan tibbiygenetika shugʻullanadi. uning asosiy vazifasi i. k. ningtarqalishini, oilada irsiy kasal bola tugʻilishi ehtimoli borligini aniqlashdan iborat. odam irsiy patologiyasini oʻrganishda boshqa usullar ichida sitogenetik usul alohida oʻrin tutadi. bu usul yordamida irsi-yat asoslarini, odam kariotipining meʼyor va patologiyasini, mutatsion va evolyusion jarayonlarning maʼlum bir qonuniyatlarini oʻrganish mumkin. genom mutatsiysalari genom (nem. genom) — xromosomalar (unda joylashgan genlar bilan birga) gaploid toʻplami; individ genetik tuzilishining asosiy elementlari majmui. "genom" terminini fanga nemis biologi g. vinkler kiritgan (1920). gaplofazada har bir hujayra bitta genomga, diplofazada esa ikkita genomga ega boʻlib, zigota hosil boʻlishida ularning biri erkak, ikkinchisi urgʻochi gametalardan oʻtgan boʻladi. genom asosiy genetik va fiziologik sistemalarni oʻzida namoyon qilib, uning genetik jihatdan mukammalligi normal gameta va zigotalarning hosil boʻlish zaminidir. hayotchan, ammo qisman hosildor poliploid formalar kamida bir juft gomologik genomga ega boʻlishi shart; qolgan xromosomalar boʻyicha turli chetlanishlar boʻlishi mu.mkin, bu esa rivojlanishga deyarli taʼsir koʻrsatmaydi. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "gen, genom va xromosoma mutatsiyasi"

1732647045.pptx /docprops/thumbnail.jpeg gen, genom va xromosoma mutatsiyasi gen, genom va xromosoma mutatsiyasi gen mutatsiyasi genom mutatsiyasi xromosoma mutatsiyasi gen mutatsiyasi mutatsiya (lotincha: mutare — “oʻzgarish, almashish”) organizmlar genetik moddasining asos juftlaridagi oʻzgarishdir. mutatsiyaga hujayra boʻlinishi paytidagi genetik modda koʻchirilishi xatosi, ultrabinafsha yoki ionlashtiruvchi nurlanish, kimyoviy mutagenlar, viruslar yoki hujayra nazorati ostida roʻy beruvchi jarayonlar (masalan, gipermutatsiya) sabab boʻlishi mumkin. mutatsiy aslida genetik materialning oʻzgarishlari hisoblanadi. organizmlarda kuzatiladigan mutatsiya ayrim hollarda zararli boʻlib organizmning qaysidir funksiyasining buzilishi bilan xarakterlanadi; xamirturush bilan oʻtkazilgan tadqiqotla...

Формат PPTX, 1,5 МБ. Чтобы скачать "gen, genom va xromosoma mutatsiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: gen, genom va xromosoma mutatsi… PPTX Бесплатная загрузка Telegram