faktorial ekologiya

PPTX 19 стр. 1,9 МБ Бесплатная загрузка

19 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,9 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 19

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 19

powerpoint presentation termiz davlat unversiteti tabiiy fanlar fakulteti biologiya ta’lim yo’nalishi 121-guruh talabasi normeyliyeva dildoraning ekologiya va atrof-muhit muhofazasi fanidan tayyorlagan taqdimoti turli ekologik omillarning tirik organizmlarga tasiri. faktorial ekologiya tabiiy fan bulgan ekologiya, uz navbatida,bir-biri bilan uzviy boglangan uch kismga – faktorial ecologiya, populasion ekologiya va biogeosenologiyaga bulinadi. faktorial yoki autoekologiya tur yoki jins vakillarini urab turgan atrof muxit bilan buladigan uzaro munosabatlarni urganuvchi ekologiya shaxobchasidir. autoekologiya goxo turlar ekologiyasi deb xam ataladi. faktorial ekologiya organizm fizologiyasi va morfologiyasi bilan chambar chas boglangan. tirik organizmga ta’sir kursatuvchi muxim unsirlari ekologik omillar deb ataladi. populyasion ekologiya tizimlarining shakillanish sharo-itlari va bir turning ayrim guruxlari populyasiyasini dinamikada urganadi, ya’ni populyasion ekologiya xar xil turlar mikdoridagi uzgarishini urganib, uning sabab-larini aniklaydi. turlarning populyasion ekologiyasini bilmay turib, tabiat va uning resurslaridan ilmiy asosda foydalanib bulmaydi. ekologik omillarning klassifikatsiyasi yer yuzida mavjudodlar ma’lum muhitda yashaydi. ana shu muhitning organizmga ta’sir ko'rsatadigan alohida xususiyatlari ekologik …

2 / 19

t, bosim, yorug'lik, namlik, yog'in, shamol) omillariga bo'lishi mumkin. yer yuzasining tuzilishi (relefi), geologik va iqlim omillari (geomagnit maydoni), kosmik nurlar, radiaktivlik), abiotik omillarning xilma-xilligi, turli tabiiy ofatlar (bo'ron, suv bosishi, erning silkinishi, qo'rg'oqchilik) va ularning tirik organizmlarning tarixiy rivojlanishi va muhitga moslashishida katta ahamiyatga ega. ekologik omillar abiotik (yunoncha ,,a‟‟- inkor, ,,bios‟ – hayot ) omillar – notirik tabiat elementlari: iqlim (harorat, yorug‟lik, namlik, havo, tuproq, relefdir). ayni joydagi o‟simliklarning turi unga bog‟liq bo‟ladi. u o‟z navbatida hayvonat olami va turkumlar qiyofasini belgilaydi. iqlim qator omillardan yuzaga keladi. abiotik omillar - organizmlarga ta‟sir qiladigan noorganik muhitning majmua omillaridir. bu omillarni kimyoviy (atmosferaning tarkibi, suvning sho‟rligi, tuproqning tarkibi, loyqaning kimyoviy tarkibi), fizikaviy yoki iqlim (harorat, bosim, yorug‟lik, namlik, shamol) omillariga bo‟lish mumkin. yer yuzasining tuzilishi (relef), geologik va klimatik, abiotik omillarning xilma-xilligi tirik organizmlarning tarixiy rivojlanishi, muhitga moslashishida katta ahamiyatga ega bo‟lgan. abiotik omillar organizmlarga to‟g‟ridan-to‟g‟ri bevosita va bilvosita ta‟sir …

3 / 19

yatining pasayishiga olib keladi. abiotik va biotik komponentlar abiotik va biotik komponentlar agar ekologik omillar maksimum yoki minimum darajada ta`sir qilsa, organizmning hayot- faoliyati to‟xtaydi. organizmlarning yaxshi o‟sish, rivojlanish sharoiti optimal abiotik omillar ta‟sirida bo‟lsa, ularning yomon holati minimal sharoitda, ya‟ni, abiotik omillarning salbiy ta‟siri natijasida yuzaga keladi. 2. biotik omillar – muhitda uchraydigan tirik organizmlarning hayot faoliyatida bir- birlariga qiladigan ta'siri va ular o'rtasidagi munosabatlardan iborat bo'lib, ular tirik organizmga, uni o'rab turgan boshqa boshqa tirik jonzotlarga har xil ta'sir qiladi. har qanday organizm ma‟lum harorat intervali ichida yashashi, ko‟payishi va rivojlanishi mumkin. haroratning intervali maksimal va minimum mohiyati bilan chegaralanadi. oralig‟ida optimum shu ikki mintaqasi organizmlarning hayot-faoliyati interval bo‟lib, yaxshi ko‟rinadi. o‟simliklar poykiloterm organizmlarga kiradi, ya‟ni ular tanasida harorat turg‟un emas. 3. antropogen omillar – inson faoliyatini organik va anorganik dunyoga bevosita aloqadorligi tushuniladi. odam ibtidoiy davrdan hozirgi kungacha tabiatga va atrof- muhitga yetarli darajada ta‟sir kо`rsata oldi. …

4 / 19

: suv muhiti; havo muhiti; tuproq muhiti; tirik organizmlar muhiti. abiotik va biotik komponentlar organizmlar o’rtasidagi trofik munosabat tirik organizmlar ham o‟zlarining hayot-faoliyatida o‟zlari yashab turgan tabiiy muhitga sezilarli darajada ta‟sir qiladi va muhit holatining o‟zgarishiga sabab bo‟ladi. biz nafas olishda qabul qiladigan kislorod (atmosferada uning miqdori 21%) fotosintez jarayonida yashil o‟simliklar tomonidan ajratiladi va u tirik organizmlar uchun zaruriy omil hisoblanadi. muhitning ayni bir faktori har xil organizmlar uchun turlicha ta`sir etadi va ahamiyatga ega. masalan: suv pardasining sirt tortishish kuchi suvdagi mayda qisqichbaqalar {dafniya, stiklonlar } uchun xavfli, chunki ular bu kuchga bardosh bera olmaydi, chunki ular suv sathiga yopishib qoladi. suv qandalalari esa bemalol so`zib yuraveradi. har qaysi faktorning organizmga ta`sir etish darajasi uning dozasi (normasi) ga boliq. faktorning yashash mumkin bo`lgan minimal va maksimal ahamiyati organizmning chidamlilik chegarasini belgilaydi. har bir turning turli faktorlarga o`ziga xos chidamlilik chegarasi bor. organizmlar o’rtasidagi trofik munosabat faktorning organizmga eng …

5 / 19

cheklaydi yoki dengiz suvining o`ta sho`rligi amfibiyalarning tarqalishini chegaralaydi organizmlar o’rtasidagi trofik munosabat muhit ekologik faktorlarining tirlarga ko`rsatadigan munosabatiga ko`ra ekologik valentligi turlicha bo`ladi:turning moslashishi keng darajada bo`lsa har bir abiotik faktor nomiga “evri” qoshimchasi qo`shish bilan ifodalanadi. masalan: 1.evriterm turli temperatura o`zgarishiga yashaydigan. 2.evribat turli bosimlarda yashay oladigan 3.evrigal turlicha sho`rlanish darajasidagi muhitda yashay oladi. organizmlar o’rtasidagi munosabatlar va aloqalar biotsenozning shakllanishi va yashashining asosi hisoblanadi. organizmlar o’rtasidagi aloqalar turli tuman bo’lib, ular orasida eng muhimlari trofik va topik aloqalardir. trofik aloqalarda bir tur ikkinchi tur bilan oziqlanadi, yoki o’lik qoldiklari bilan yoki hayot faoliyati maxsulotlari bilan.trofik aloqalar oziq bilan bog’liq aloqalardir. trofik aloqalar bevosita va bilvosita bo’lishi mumkin. bevosita trofik aloqalarga yirtqich-o’lja, parazit- xo’jayin munosabatlari va h.o.lar kiradi. bunda bir tur bevosita ikkinchi tur uchun oziq bo’lib xizmat qiladi. ekologik omillarning muhitga ta’siri muhit - ekologik tushuncha, u majmua tabiiy element va voqeliklardan tashkil topgan bo'lib, tirik organizmlar …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 19 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "faktorial ekologiya"

powerpoint presentation termiz davlat unversiteti tabiiy fanlar fakulteti biologiya ta’lim yo’nalishi 121-guruh talabasi normeyliyeva dildoraning ekologiya va atrof-muhit muhofazasi fanidan tayyorlagan taqdimoti turli ekologik omillarning tirik organizmlarga tasiri. faktorial ekologiya tabiiy fan bulgan ekologiya, uz navbatida,bir-biri bilan uzviy boglangan uch kismga – faktorial ecologiya, populasion ekologiya va biogeosenologiyaga bulinadi. faktorial yoki autoekologiya tur yoki jins vakillarini urab turgan atrof muxit bilan buladigan uzaro munosabatlarni urganuvchi ekologiya shaxobchasidir. autoekologiya goxo turlar ekologiyasi deb xam ataladi. faktorial ekologiya organizm fizologiyasi va morfologiyasi bilan chambar chas boglangan. tirik organizmga ta’sir kursatuvchi muxim unsirlari ekol...

Этот файл содержит 19 стр. в формате PPTX (1,9 МБ). Чтобы скачать "faktorial ekologiya", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: faktorial ekologiya PPTX 19 стр. Бесплатная загрузка Telegram