бир ҳужайрали микроорганизмларнинг соддалиги ва мукаммаллиги

DOCX 172.1 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1543675553_72981.docx бир ҳужайрали микроорганизмларнинг соддалиги ва мукаммаллиги режа: 1. бир ҳужайрали микроорганизмлар 2. микроб ҳужайралари қандай тузилган ва қандай ишлайди? 3. эукариот ҳужайралар 4. дастлабки кўп ҳужайралиларнинг пайдо бўлиши бир ҳужайрали микроорганизмлар бир ҳужайрали микроорганизмлар улкан ҳаёт пирамидасининг асосини ташкил қилгани ҳолда, унинг чўққисини онгли мавжудот - инсон безаб туради. микроблар ўзининг миқдори ва тез кўпайиш суръатлари бўйича барча бошқа организмларни бирга қўшиб ҳисоблаганда ҳам анча ошиб кетади. микроблар ўзининг вазифаси бўйича ҳам тирикликнинг асоси, таянчи бўлиб хизмат қилади, чунки улар сайёрамизда моддалар алмашувининг муҳим бўғини, ёши жиҳатидан эса тирик мавжудотлар орасида энг қадимийси, ўтмишдоши, аждодидир. ерда ҳаёт ривожланишининг айрим босқичларини тавсифлашга ҳаракат қиламиз. бактериялар (шу жумладан, кўк-яшил сувўтлари) уч миллиард йилдан кўпроқ, бошқа сувўтлар ва замбуруғлар эса - миллиард йилдан буён мавжуд. қиёслаш учун эслатиб ўтамизки, одамсимон маймунлар бундан 20 миллион йиллар илгари пайдо бўлишган ажралиб чиққан. одамнинг ривожланиши учун қарийб икки миллион йил керак бўлган, бизнинг туримиз - …

слашган органларидан фарқли ўлароқ, барча тирик мавжудотларда муайян вазифани бажарадиган ҳужайранинг ички таркибига айтилади. органеллалар - ҳужайра ички бўшлиғини алоҳида бўлмаларга ажратувчи қобиғи ёки девори (мембрана) бўлиб, айрим мустақил тузилмаларни ҳосил қилади, хромосомалар - ирсий ахборотни ташувчи ва сақловчи, рибосомалар - оқсил синтез қилувчи фабрика, митохондриялар - ҳужайранинг барча ҳаётий жараёнларини энергия билан таъминловчи ва бошқалар. ҳужайраларни ўрганишга оид фан ютуқлари ҳақида батафсил ҳикоя қилиш жуда мароқлидир. бироқ бу - мазкур китоб доирасидан чиқиб кетади. биз бу ерда саноат учун анча муҳим ва кенг китобхонлар учун қизиқарли бўлган ачитқи ва бактерия ҳужайраларининг тузилиши ва ҳаёт фаолияти хусусиятлари тўғрисида қисқача тўхталиб ўтамиз. ушбу китоб саҳифаларида "ачитқи", "бактерия" сўзлари опа-сингил ёки эгизаклар сингари ёнма-ён келади. бироқ ачитқи ва бактериялар мустақил яшайдиган ва микроскопик ҳажмда бўлган опа-сингил микроорганизмларга эмас, балки эгизак бўлмаган организмларга тааллуқлидир. олимлар улар орасида катта фарқ борлигини ўринли таъкидлайдилар. бактериялар микроскопик ва ачитқи замбуруғлардан ёшлари бўйича анча катта ва бу …

бўлинишида қатнашувчи) каби ажойиб органеллалардан ҳам иборат. биз юқорида ер юзида дастлабки тирик организмлар эҳтимол анаэроб бактериялар - прокариотлар бўлганлиги тўғрисида айтиб ўтган эдик. бу оддий бир ҳужайралилардан анча юқори тараққий этган бир ҳужайралиларнинг, кейин эса кўп ҳужайрали мавжудотлар - эукариотларнинг ривожланиши учун миллиард йиллар ўтган. ҳаёт эволюциясида бундай улкан сакрашнинг асосий тайёргарлик поғонаси қандай бўлган? қачонлардир энг асов денгизлар ва океанларнинг зим-зиё сув қатламлари билан ўралган бағрида тирик организмлар пайдо бўлиб, теварак-атрофдан мўл-кўл озиқа моддаларни - аминокислоталар, нуклеотидлар, углеводлар, липидлар ва бошқа органик бирикмаларни топганлар. бу ерда улар қаердан пайдо бўлишган? улар ҳали ҳаёт нишонаси бўлмаган сайёрамизда қуёшнинг қудратли ултрабинафша нурлари ва момақалдироқ таъсири остида, аммиак, метан ва водородни атмосферада сув буғлари билан тўйиниши, кимёвий синтезланиши ва ёмғир билан океанларга тушиши натижасида миллион йиллар мобайнида тўпланган, деб фараз қилинади. табиийки, дастлабки организмлар академик и.а.опариннинг таъбири билан айтганда, «бирламчи олам қозонида» яшай туриб, таналари ривожланиши учун бу абиотик органик моддаларни …

нг битмас-туганмас нури тирик организмларга хизмат қила бошлади. улар ёрдамида сувни парчалаб, фотосинтезлайдиган бактериялар органик моддалар синтези учун зарур бўлган водородни ола бошладилар, молекуляр кислородни эса атмосферага чиқардилар. эркин кислородли муҳитда яшашга мослаша бориб, айрим бактериялар кўк-яшил сувўтлари - цианеяларга айландилар. цианеялар ҳам кўпая бориб атмосферани кислородга тобора бойита бошладилар. бу камида уч миллиард йиллар олдин бўлган. бизга маълум бўлган фотосинтезловчи цианеясимонлар ёшини жанубий африкадаги фиг-три формацияси қазилмалари тасдиқлайди. атроф-муҳит таркибининг ўзгариши унда кислороднинг пайдо бўлиши, нафас олишда кислороддан фойдаланувчи, яъни озиқ моддаларни оксидлайдиган аэроб бактерияларнинг вужудга келишига сабаб бўлди. бу ҳужайраларнинг барча ҳаётий жараёнлари учун қувват олишнинг энг улкан ютуғи эди ва бу уларнинг фаоллашуви учун янги-янги имкониятларни очиб берди. бижғитиш жараёнида (анаэроб гликолизда) бир грамм глюкоза молекуласининг парчаланиши натижасида 58 килокалориягача энергия ажралиб чиқади, тўла аэроб оксидланишда эса - 686 килокалория энергия ажралади. фарқи қарийб 12 марта! ўз вақтида пастер ачитқилар бир хил миқдордаги шакардан кислородли шароитда кислородсиз …

ол - кавш қайтарувчи ҳайвонлар (айтайлик, қорамоллар). уларнинг қизилўнгачида кўплаб бактериялар ва бошқа бир ҳужайрали организмлар яшайди ва ҳайвонларда овқат ҳазм бўлишига шароит яратади - уларсиз “хўжайин” (мол) яшай олмас эди. шундай қилиб, олимларнинг эътироф этишларича, симбиоз бир қатор эволюцион ўзгаришларнинг асоси бўлиб, сайёрамизда ҳаёт тараққиёти учун ҳал қилувчи аҳамиятга эга. xix ва xx асрлар чегарасида табиатшунос олимлар эукариот ҳужайраларнинг митохондриялари, хлоропластлари ва центриоли каби органеллалари айрим прокариотларга ниҳоятда ўхшашлигига эътибор бердилар. бундай кузатув ўхшатишлар асосида биолог р.альтман, шифокор ж.уоллин, ўсимликлар физиологияси ва биокимёси бўйича йирик олим м.с.цвет, профессор к.с.мережковский, ботаник б.м.козо-полянский, а.с.фаминцин ва бошқа олимлар органеллаларнинг симбиотик келиб чиқишига оид фикрларни билдирганлар. кейинроқ бундай фаразни электрон микроскоп ва молекуляр генетиканинг замонавий усулларидан фойдаланиб, ҳужайралар устида олиб борилган тадқиқотларига таяниб, биолог олим л.маргулис (ақшнинг бостон университети) ҳам эътироф этган. эукариот ҳужайралар эукариот ҳужайраларнинг симбиоз натижасида келиб чиққанлиги тўғрисидаги фаразни бизга яқин эукариотлар эволюциясининг жуда олис ва ниҳоятда сирли бўлган архей …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "бир ҳужайрали микроорганизмларнинг соддалиги ва мукаммаллиги"

1543675553_72981.docx бир ҳужайрали микроорганизмларнинг соддалиги ва мукаммаллиги режа: 1. бир ҳужайрали микроорганизмлар 2. микроб ҳужайралари қандай тузилган ва қандай ишлайди? 3. эукариот ҳужайралар 4. дастлабки кўп ҳужайралиларнинг пайдо бўлиши бир ҳужайрали микроорганизмлар бир ҳужайрали микроорганизмлар улкан ҳаёт пирамидасининг асосини ташкил қилгани ҳолда, унинг чўққисини онгли мавжудот - инсон безаб туради. микроблар ўзининг миқдори ва тез кўпайиш суръатлари бўйича барча бошқа организмларни бирга қўшиб ҳисоблаганда ҳам анча ошиб кетади. микроблар ўзининг вазифаси бўйича ҳам тирикликнинг асоси, таянчи бўлиб хизмат қилади, чунки улар сайёрамизда моддалар алмашувининг муҳим бўғини, ёши жиҳатидан эса тирик мавжудотлар орасида энг қадимийси, ўтмишдоши, аждодидир. ерда ҳаёт ривожланиши...

DOCX format, 172.1 KB. To download "бир ҳужайрали микроорганизмларнинг соддалиги ва мукаммаллиги", click the Telegram button on the left.

Tags: бир ҳужайрали микроорганизмларн… DOCX Free download Telegram