mustaqil soʼz turkumlari

PPTX 18 pages 73.0 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 73.0 KB

File type PPTX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

powerpoint presentation mustaqil soʼz turkumlari arziqulova zebo ibrohimovna 1. ot, sifat, son, olmosh, fe'l, ravish 2. mustaqil so'z turkumlari: kirish 3. mustaqil so'z turkumlari: xususiyatlari va misollar reja: otlashgan olmoshlar gapda ot vazifasini bajaradi. misol uchun, "har kim keldi" gapida "har kim" otlashgan olmoshdir. bu olmoshlar shaxs, narsa yoki hodisani aniq ko'rsatmaydi, balki ularni umumlashtiradi. otlashgan olmoshlar "kimdir", "nimadir", "hech kim", "hech nima" kabi so'zlarni o'z ichiga oladi. ular shaxs otlashgan olmoshlari (kimdir, hech kim) va narsa otlashgan olmoshlariga (nimadir, hech nima) bo'linadi, jami 4 ta asosiy turga ega. ba'zi otlashgan olmoshlar so'roq olmoshlaridan yasaladi. misol uchun, "nima" so'roq olmoshidan "nimadir" otlashgan olmoshi hosil bo'ladi. ushbu jarayonda "-dir" affiksi qo'shilishi muhim ahamiyatga ega, 2 ta elementdan iborat. otlashgan olmoshlar ravishdosh ravishdoshlar ikki xil turga bo'linadi: hol ravishdoshi va sifat ravishdoshi. hol ravishdoshi harakatning qanday bajarilishini ko'rsatsa, sifat ravishdoshi predmetning belgisini harakat orqali ifodalaydi, masalan, "o'qigan bola" misolida. ravishdosh – fe'lning …

2 / 18

bajaradi. ravishlar 9 ta ma'no turiga bo'linadi, masalan: holat ravishi, vaqt ravishi va o'rin ravishi. ba'zi ravishlar "juda", "ozgina" kabi daraja bildiradi. "ravish" mustaqil so'z turkumi bo'lib, fe'lning harakat tarzini, vaqtini, o'rnini, sababini, maqsadini, darajasini yoki miqdorini ifodalaydi. fe'ldan yasalgan sifatlar fe'ldan yasalgan sifatlar 2 xil usulda yasaladi: birinchisi, o'tgan zamon fe'lidan "-gan, -qan" qo'shimchalari orqali (masalan, "buzilgan"); ikkinchisi, hozirgi-kelasi zamon fe'lidan "-adigan, -ydigan" qo'shimchalari yordamida (misol uchun, "o'qiydigan"). fe'ldan yasalgan sifatlar fe'ldan yasalgan sifatlar gapda aniqlovchi vazifasida keladi va ot bilan birgalikda birikma hosil qiladi. masalan, "sinadigan stakan" birikmasida "sinadigan" fe'ldan yasalgan sifat bo'lib, stakanning xususiyatini aniqlaydi. sifat sifat so'z turkumi predmetning belgisini, rangini, hajmiga oid xususiyatlarini ifodalaydi. belgilar doimiy bo'lishi mumkin, masalan, "katta uy" yoki nisbiy, "issiq choy" kabi. sifatlar otlar bilan moslashadi, son va kelishik shakllari orqali o'zgaradi, shuningdek, "juda chiroyli", "eng yaxshi" kabi darajalarga ega bo'lishi mumkin. uchta daraja bor: oddiy, qiyosiy, orttirma. sifatlar tuzilishiga ko'ra …

3 / 18

o'rnini va boshqa so'zlar bilan munosabatini aniqlaydi. nutqning mustaqil qismlari ot: predmetning nomini bildiruvchi nutq qismi. oʻzbek tilida otlar birlik va koʻplik shakllariga ega bo'lib, kim?, nima?, qayerda? kabi 3 ta savollarga javob beradi. misol: kitob, olma, maktab. son: predmetning miqdori yoki tartibini bildiruvchi nutq qismi. sonlar 2 turga bo'linadi: miqdor sonlar va tartib sonlar. miqdor sonlar nechta? savoliga, tartib sonlar esa nechanchi? savoliga javob beradi. misol: bir, o'n, birinchi. sifat: predmetning belgisini bildiruvchi nutq qismi. sifatlar 4 xil darajada kelishi mumkin: oddiy, qiyosiy, orttirma va kuchaytirma. u qanday? savoliga javob beradi. misol: chiroyli, katta, kichik. otlashgan sifatlar otlashgan sifatlar o'zlarining sifatlash xususiyatlarini yo'qotib, ot vazifasida keladi. misol uchun, "bemor" so'zi "kasal odam" sifatidan otlashgan bo'lib, yakka holda ishlatilganda 1-shaxs birlik ma'nosini anglatishi mumkin. otlashgan sifatlar gapda ega, to'ldiruvchi yoki holat vazifalarida kela oladi. bunda ular otga xos bo'lgan kelishik qo'shimchalarini qabul qilishi mumkin, masalan, "o'qimishliнинг фикри" (o'qimishlining fikri) iborasida …

4 / 18

, qo'shma (2 ta so'zdan iborat) va murakkab (bir nechta so'zdan iborat). "o'qimoq", "gaplashmoq", "yozib bo'lmoq" fe'llari bunga misol bo'la oladi. fe'l so'z turkumi gapda asosan harakatni ifodalaydi. u zamon (o'tgan, hozirgi, kelasi) shakllariga ega bo'lib, shaxs-son kategoriyalari bilan o'zgaradi, masalan, 1-shaxs birlikda "yozdim", 2-shaxs ko'plikda "yozdingiz". fe'lning mayl kategoriyasi harakatning voqelikka munosabatini bildiradi. buyruq-istak mayli, aniqlik mayli va shart mayli kabi 5 ta asosiy mayl shakllari mavjud. bu mayllar fe'lning ma'nosini aniqlashtiradi. holat ravishi ba'zi holat ravishlari daraja ko'rsatkichlariga ega bo'lishi mumkin, masalan, "juda" yoki "anchagina" so'zlari, ular boshqa ravishlarning kuchini kuchaytiradi yoki susaytiradi, misol uchun, "juda tez" iborasida. holat ravishlari tuzilishiga ko'ra 2 turga bo'linadi: sodda (faqat bitta o'zakdan tashkil topgan, masalan, "tez") va qo'shma (ikki yoki undan ortiq so'zlardan tuzilgan, masalan, "to'satdan"). ularning grammatik vazifasi har xil bo'lishi mumkin. holat ravishi fe'lning ma'nosini aniqlashtirib, harakatning qanday bajarilayotganini, masalan, tez, sekin, yaxshi yoki yomon kabi xususiyatlarini ko'rsatadi. ular …

5 / 18

di, masalan, "tabiat o'g'li", bu ibora odatda o'ta 1 shaxs uchun ishlatiladigan metaforik ma'noga ega. ma'lumot ma'lumot otlashgan sonlar otlashgan sonlar predmet ma'nosini bildiradi. masalan, "beshlik", "o'nlik" kabi so'zlar faqatgina predmetni anglatib, miqdorni ifodalamaydi. otlashgan sonlar so'roq gapda "kim?" so'rog'iga javob beradi. otlashgan sonlar son anglatmaydi. e'tiboringiz uchun rahmat @taqdimot_robot

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mustaqil soʼz turkumlari"

powerpoint presentation mustaqil soʼz turkumlari arziqulova zebo ibrohimovna 1. ot, sifat, son, olmosh, fe'l, ravish 2. mustaqil so'z turkumlari: kirish 3. mustaqil so'z turkumlari: xususiyatlari va misollar reja: otlashgan olmoshlar gapda ot vazifasini bajaradi. misol uchun, "har kim keldi" gapida "har kim" otlashgan olmoshdir. bu olmoshlar shaxs, narsa yoki hodisani aniq ko'rsatmaydi, balki ularni umumlashtiradi. otlashgan olmoshlar "kimdir", "nimadir", "hech kim", "hech nima" kabi so'zlarni o'z ichiga oladi. ular shaxs otlashgan olmoshlari (kimdir, hech kim) va narsa otlashgan olmoshlariga (nimadir, hech nima) bo'linadi, jami 4 ta asosiy turga ega. ba'zi otlashgan olmoshlar so'roq olmoshlaridan yasaladi. misol uchun, "nima" so'roq olmoshidan "nimadir" otlashgan olmoshi hosil bo'ladi. us...

This file contains 18 pages in PPTX format (73.0 KB). To download "mustaqil soʼz turkumlari", click the Telegram button on the left.

Tags: mustaqil soʼz turkumlari PPTX 18 pages Free download Telegram