munavvar qori abdurashidxonov

PPT 17 pages 522.5 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 522.5 KB

File type PPT

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

powerpoint presentation munavvar qori abdurashidxonov (1878 - 1931) cho’q munavvar etdi olamni munavvar qorimiz, ko’rdimiz ravshanligidan fe’limiz, atvorimiz. ibrat oling, yoshlar, deb to’kdi ko’zdin yoshlar, nutqida tahrir etib bizlarni yo’qu borimiz. tavallo adib, murabbiy, muharrir, ma'rifatparvar, jamoat arbobi adib, murabbiy, muharrir, ma'rifatparvar, jamoat arbobi munavvar qori abdurashidxon o'g'li 1878-yilda toshkent shahrining shayx xovand tohur dahasi darxon mahallasida mudarris oilasida tug'ildi. toshkentdagi yunusxon madrasasida o'qidi, so'ngra tahsilini buxoroda davom ettirdi, toshkentga qaytgach, darxon masjidida imomlik vazifasini bajaradi. munavvar qori xix asrning oxiridan boshlab jadidchilik harakatlarida faol ishtirok eta boshladi. 1901-yilda o'z hovlisida, keyinchalik toshkentning turli dahalarida jadid maktablarini ochadi. bu maktablar uchun 1907-yilda "adibi avval", "adibi soniy" darsliklarini yaratadi. "tajvid al-qur'on", "yer yuzi" singari qo'llanmalarni tuzib, nashr etadi. bolalar uchun qator she'riy va nasriy hikoyalar yozadi. munavvarqori vatan va millat fidoyisi munavvarqori vatan va millat fidoyisi, siyosat va ma’rifat arbobi, turkistondagi jadidchilik harakatining yirik namoyandalaridan biri, pedagogdir. u 1878 yilda toshkentning …

2 / 17

ush usulida yozgan «adibi avval» («birinchi adib», 1907) alifbe kitobi, «adibi soniy» («ikkinchi adib», 1907. unda «himmatli faqir» she’ri keltirilgan) o‘qish kitoblari bir necha bor nashr qilingan. 1908 yil uning «sabzazor» (to‘plam), «yer yuzi» (geografiyadan), «tajvidal qur’on» (quronni o‘qish usulini o‘rgatgan) kitoblari ham bosilib, yangi usuldagi maktablarda darslik sifatida qo‘llangan. 1906-1917 yillarda jadid gazetalarida muharrirlik qilgan, «xurshid», «najot», «kengash» kabi gazeta va bir qancha jurnallarga asos solgan, jadidlar teatri targ‘ibotchisi bo‘lgan. munavvarqori millatimizning ma’rifiy kelgusi va mustaqillik yo‘lini munavvar qilib ketgan zotdir. «chor hukumatini yo‘qotish jadidlarning tilagida bor edi» deb yozgan edi 20-yildagi maqolalaridan birida u. munavvar qorining ta`lim tarbiyaga oid qarashlari. munavvar qori dunyoqarashining shakllanishida yuqorida tilga olingan voqea-hodisalardan tashqari, turkiya va misrdan kelgan mushavviqlar (tashviqotchilar)ning, turk, ozarbayjon, fors va rus tillaridagi adabiyotning rolini inkor qilib bo’lmaydi. arxiv hujjatlari turkiya bi-lan turkiston va buxoro ziyolilari o’rtasida mustahkam aloqa bo’lganini ko’rsatadi. bundan tashqari, orenburg, qozon, peterburgda nashr etilgan matbuot va …

3 / 17

va mutafakkirlarning asarlari ham turkistonga turli yo’llar bilan kirib kelganini ham unutmaslik lozim. jadid maktablari faoliyati o’lkada yuz berayotgan voqealar tufayli, xalqning ruhi tushib ketganini, ziyolilarning esa ma’naviy tanazzul tomon yuz o’girganini ko’rgan munavvar qori bu holatlarning ijtimoiy ildizini tekshirishga urinadi. ushbu urinish uning maktab va madrasa faoliyatini tamoman isloh qilish fikriga olib keladi. u madrasalarda asosiy darslarni arab tilida emas, balki ona tilida olib borish, diniy sabokdar bilan birga ijtimoiy fanlarni o’qitish masalasini ko’ndalang qo’ydi. usuli jadid maktablari faoliyatini teran o’rganib, yangi usuldagi maktablarni tashkil etish masalasini kun tartibiga chiqardi. sababi, ongda, fikrlashda, maorifda o’zgarish qilmay turib siyosatda o’zgarish qilib bo’lmasdi. vijdonni uyg`otmay turib, g`aflatdan qutulib bo’lmasdi. dushmanni engish, o’zini har jihatdan himoya qilishning eng asosiy quroli ma’rifatli odamlardan tashkil topgan yangi jamkyatni tashkil qilish edi. bunga esa maktab va madrasa tizimida inqilob yasamay turib erishish mumkin emasdi. munavvar qori usuli jadid maktablarining tashkil etilishi haqida shuni yaxshi tushunib …

4 / 17

ez, oson va engil olib boradigan yaxshi yo’lni topish haqidagi fikrga keldim. men yangi qo’llanmali, fundamental zamonaviy pedagogika asosida kichik maktab-madrasalarni tashkil etishni xohlardim. bunday musulmon maktablarning tipi — ikki sinfli usuli jadid maktablari rossiyaning orenburg va qozon shaharlarida mavjud. bundan sakkiz yil avval men ochgan maktabda hozirgacha ishlab kelayotgan o’qituvchilar bilan birga men turkistonda yangi musulmon maktablarini qura boshladim. dastlab dastur va darsliklarni tuzishga to’g`ri keldi». munavvar qori dastlab qrim va tataristondagi o’qituvchilar tuzgan dastur va adabiyotlardan foydalanadi. ammo bu «... tildagi adabiyotlarning o’quvchilar u yoqda tursin, hatto muallimlarning o’zi til jihatidan tushunishi qiyin bo’lgani uchun bu usulni tark etib, eski usullarni foyda-lik topib, anga ruju’ etdilar. bunga sabab na o’ldi? jumla makotibi islomiyag`a yarag`on usuli bilan savtiya turkis-ton maktablarina yaramadimi? yangi tartib bilan o’qituvchi-muallimlar prog`romlari 1893 yildan turkistonning qo’qon, samarqand kabi shaharlarida tatar muallimlari, ularning shogirdlari tomonidan ochilgan usuli jadid maktablar rivojlanmaganiga, yuqoridagi kamchiliklardan tashqari, chor hukumatining yo’l …

5 / 17

ablari uchun suv va havodek zarur bo’lgan darslik va dastur ishlashga kirishdi. 1907 yilga kelib «adibi avval» darsligini yaratdi. o’zbek tilining deyarli ilk alifbolaridan bo’lgan bu kitob saidrasul aziziyning darsligi bilan oldinma-keyin bosilib chiqdi. u tez orada turkistondagi barcha maktab o’qituvchilari tomonidan yaxshi kutib olindi va amaliyotga tatbiq qilindi. arxiv hujjatlariga qaraganda munavvar qorining bu kitobi s. aziziyning «ustodi avval» kitobi bilan barobar rus-tuzem maktablarida ham o’qitilgan. shu yillarda rus-tuzem maktabining o’qituvchilaridan s. gramenistkiyning rus va o’zbek tillarida «ilmning manfaati» («o polze nauki»), p. a. bitnikovning «salim-ul-avval» (alifbo) kitoblari ham nashr etiladi. biroq munavvar qorining «adibi avval» kitobi mahmudxo’ja behbudiyning tojik bolalari uchun mo’ljallangan (1906) «alifboi maktabi islomiya» va «salim-ul-avval» kitoblaridan har jihatdan farq qilar edi. shu bois uning darsligidan rus-tuzem maktablarida foydalanish uchun ruxsat beriladi, p. bitnikovning asari esa ostroumov, nalivkin va boshqalar tomonidan yaroqsiz deb topiladi. bu ma’lum ma’noda munavvar qoriga qanot beradi. u 1907 yilning oxirida ikkinchi …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "munavvar qori abdurashidxonov"

powerpoint presentation munavvar qori abdurashidxonov (1878 - 1931) cho’q munavvar etdi olamni munavvar qorimiz, ko’rdimiz ravshanligidan fe’limiz, atvorimiz. ibrat oling, yoshlar, deb to’kdi ko’zdin yoshlar, nutqida tahrir etib bizlarni yo’qu borimiz. tavallo adib, murabbiy, muharrir, ma'rifatparvar, jamoat arbobi adib, murabbiy, muharrir, ma'rifatparvar, jamoat arbobi munavvar qori abdurashidxon o'g'li 1878-yilda toshkent shahrining shayx xovand tohur dahasi darxon mahallasida mudarris oilasida tug'ildi. toshkentdagi yunusxon madrasasida o'qidi, so'ngra tahsilini buxoroda davom ettirdi, toshkentga qaytgach, darxon masjidida imomlik vazifasini bajaradi. munavvar qori xix asrning oxiridan boshlab jadidchilik harakatlarida faol ishtirok eta boshladi. 1901-yilda o'z hovlisida, keyinchalik to...

This file contains 17 pages in PPT format (522.5 KB). To download "munavvar qori abdurashidxonov", click the Telegram button on the left.

Tags: munavvar qori abdurashidxonov PPT 17 pages Free download Telegram