genetik injeneriya haqida tushuncha

DOCX 2,7 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1508091280_69322.docx genetik injeneriya haqida tushuncha reja: genetik injeneriyaning tadqiqot obyektlari irsiyatning moddiy asoslarini o‘rganish tarixi bakteriyalarni laboratoriyada ko‘paytirish genetik transformatsiya transduksiya bir molekula oqsilning biologik sinteziga javobgar bo‘lgan, dnk zanjiridagi nukleotidlar qatori gen deb ataladi. murakkab biologik jarayon ketma-ketligini boshqarishda ishtirok etadigan, genetik tuzilishi bo‘yicha deyarli bir-biriga o‘xshash bo‘lgan bir necha genlar — genlar majmuasi yoki oilasini tashkil qiladi. organizmlar genlari yoki genlar majmuasining faoliyatini inson manfaatlarini ko‘zlagan holda o‘zgartirilishiga gen injene- riyasi yoki genetik injeneriya deb ataladi. gen injeneriyasi fanining maqsadi genlarning ichki tuzi- lishini va xromosomada tutgan o‘rnini ehtiyojga mos ravishda o‘zgartirib, ularning faoliyatini idora etishdir. natijada har qanday tirik mavjudotni, albatta imkoniyat darajasida, maqsadga yana ham ko‘proq muvofiqlashtirish yo‘li bilan sanoat miqyosida oqsil moddalar ishlab chiqarish, o‘simlik va hayvon turlarini inson ehtiyojiga mos ravishda o‘zgartirish, irsiy va yuqumli kasalliklarni aniq va tez tashxis qilish hamda sabablarini aniqlash usullari yaratildi. genetik injeneriya (gen injeneriyasi) fani irsiyatning moddiy asosi …

imliklarning hujayrala- ridir. bu tirik mavjudodlarning dnk molekulasi hujayraning boshqa moddalaridan tozalab olinganidan keyin ular orasidagi moddiy farq yo‘qoladi. har qanday manbadan ajratilib, tozalangan dnk molekulasi enzimlar vositasida spetsifik bo‘laklarga parchalanishi va qaytadan bu bo‘laklar ulovchi enzim vositasida ehtiyojga mos ravishda ulanishi mumkin. hozirgi zamon genetik injeneriyasi usullari vositasida probirkada har qanday dnk molekulasi bo‘lagini aynan ko‘paytirish yoki dnk zanjiridagi xohlagan nukleotidni boshqasi bilan almashtirish mumkin. albatta bu qadar yuksak yutuqlarga irsiyat qonuniyatlarini izchillik bilan tadqiq etish natijasida erishildi. irsiyatning moddiy asoslarini o‘rganish tarixi buyuk fransuz olimi lui paster bakteriyalarning xilma-xilli- gini, ularning irsiyati mavjudligini va xususiyatlarining irsiyatga to‘la bog‘liqligini bakteriyalarni klonlash usuli bilan ilk bor ko‘rsat ib17- rasm. bakteriya klonlari: petri idishi sathida bakteriya hujayrasi- ning ketma-ket bo‘linishi natijasida hosil bo‘lgan koloniyalarini (klonlarini) oddiy ko‘z bilan ko‘rish mumkin. berdi (16—17-rasmlar). 1952- yil joshua va ester lederberglar bakteriyalarda genlar mutatsiyasining o‘z-o‘zidan sodir 16- rasm. bakteriyalarning o‘sishi va ko‘pa yishi: t …

lanuvchi bakteriya huj ayralari alohida shtamm deb ataladi. genetik xususiyatlarini hisobga olib shtammlarga nom beriladi. masalan, «lac» (lak, minus) shtammda laktozani parchalovchi genning faoliyati u mazkur fermentning noaktiv, ya’ni mutant formasini sintez qiladi. har qanday shtammga oid mutatsiya oqibatida o‘zgarib, bir dona bakteriya bo‘linib ko‘pa- yishi natijasida hosil bo‘lgan hujayralar to‘plami mazkur shtammn ing kloni deb ataladi. bir klon tarkibiga kiruvchi bakteriya hujayralarning irsiy ati bir xildir. tashqi muhit ta’sirida mutatsiyaning uchrash tezligi oshadi. maxsus usullar vositasida mutatsiya natijasida hosil bo‘lgan yangi shtammlarning klonlarini oddiy ko‘z bilan ajratish mumkin. 1915-yilda tuort va d’errel faglarning zararlangan bakteriyalar ichida o‘z-o‘zidan ko‘payib, ularni o‘ldirishi mumkinligini isbotladilar. mikrobiologlar faglardan xavfli infeksion kasallik qo‘zg‘atuvchi mikroblarga qarshi foydalanishni umid qilgan edilar. lekin biz yuqorida ko‘rganimizdek bakteriyalar o‘z-o‘zidan spontan ravishda hosil bo‘ladigan mutatsiyalar tufayli faglarga chidamlilik xossasiga ega bo‘ladilar. bu mutatsiyaning naslga berilishi bakteriyani fag tomonidan batamom qirilib ketishidan saqlaydi. viruslar va faglar hujayra ichida ko‘payib uni …

irilayotgan mikroorganizmlar xususiyatidan kelib chiqqan holatda xilma-xil oziq muhitlardan foydalaniladi. optimal oziq muhitda azot manbayi sifatida mineral yoki organik birikmalardan yoki peptonlardan foydalaniladi (pepton — oqsillarni chala parchalan ish natijasida hosil bo‘lgan mahsulot). peptonlar polipeptid, di peptid va aminokislotalar aralashmasidir. uglerod manbayi — uglevodlar, spirt va organik kislotalardan foydalaniladi. mineral birikmalar oziq muhitni osmotik xossasini belgilaydi va hujayrada o‘tayotgan biokimyoviy reaksiyalarning katalizatori hisobl anadi. oziq muhitlar tarkibi, xossasi va maqsadiga ko‘ra bir necha guruhlarga bo‘linadi: 1. konsistensiyasi (qattiq-suyuqligi) bo‘yicha: a) suyuq, b) qat tiq, d) yarim suyuq. 2. tarkibi bo‘yicha: a) oddiy (mini mal) — tarkibida shakaryoki glitserin, ammoniy tuzlari va sulfatlar bo‘lib, aminokislotalar, vitaminlar, purin va piri midinlar bo‘lmaydi, chunki ularni bakteriyalar o‘zi sintez qila oladi; b) mur akkab (maksimal) — mutatsiyaga uchragan mikroorganizmlar ayrim fermentlarni sintez qilish xususiyatini yo‘qotganligi sababli oziq muhitiga hamma ker akli purin, pirimidin aminokislotalar, vitaminlar qo‘shiladi. 3. maqsadi bo‘yicha: a) selektiv muhit — bu …

griffit transformatsiya jarayonini 2 xil pnev- mokokk (s va r) bakteriya shtammlarida kuzatgan. pnev- mokokk bakte riyasining s-shtammi polisaxarid po‘stli bo‘lib, hujayra sirti silliq, r-shtammda esa polisaxarid po‘sti bo‘lmaydi va hujayra sirti g‘adir-budur (s inglizcha smooth — silliq, r — inglizcha rough — g‘adir-budur). s-shtamm bakteriyaning polisaxarid po‘sti sichqon organizmi immun sistemasi ta’sirini o‘tkazmaganligi sababli, u kasallik qo‘zg‘atuvchi bo‘lib, sich- qonlarda pnevmoniya kasalligini keltirib chiqaradi va sichqonlar o‘ladi. r-shtamm esa kasallik keltirib chiqarmaganligi sababli, bu shtammlar bilan yuqtirilgan sichqonlar nobud bo‘lmaydi. kasallik qo‘zg‘atuvchi s-shtammni qizdirilganda ular o‘ladi va o‘ldirilgan bakteriyalarni sichqonlarga yuborilganda sichqonlarda kasallik paydo bo‘lmaydi. sichqon larga qizdirish natijasida o‘lgan bakteriyalar s turi bilan kasallik qo‘zg‘atmaydigan r turga kiruvchi tirik bakteriyalarni birgalikda qo‘shib yuqtirilganda sichqonlarning o‘lishi kuzatilgan. o‘lgan sichqonlarda s bakteriyalar shtammi topilgan. bu hodi- saning mohiy ati 19-rasmda ifodalangan. ko‘rinib turibdiki, pnev mokokkning s-shtammidan qandaydir modda r-shtamm ning ayrimlari s-shtammga aylangan, ya’ni transformatsiya bo‘lgan. tajribada olingan natijalarni griffitning …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "genetik injeneriya haqida tushuncha"

1508091280_69322.docx genetik injeneriya haqida tushuncha reja: genetik injeneriyaning tadqiqot obyektlari irsiyatning moddiy asoslarini o‘rganish tarixi bakteriyalarni laboratoriyada ko‘paytirish genetik transformatsiya transduksiya bir molekula oqsilning biologik sinteziga javobgar bo‘lgan, dnk zanjiridagi nukleotidlar qatori gen deb ataladi. murakkab biologik jarayon ketma-ketligini boshqarishda ishtirok etadigan, genetik tuzilishi bo‘yicha deyarli bir-biriga o‘xshash bo‘lgan bir necha genlar — genlar majmuasi yoki oilasini tashkil qiladi. organizmlar genlari yoki genlar majmuasining faoliyatini inson manfaatlarini ko‘zlagan holda o‘zgartirilishiga gen injene- riyasi yoki genetik injeneriya deb ataladi. gen injeneriyasi fanining maqsadi genlarning ichki tuzi- lishini va xromosomada tutg...

Формат DOCX, 2,7 МБ. Чтобы скачать "genetik injeneriya haqida tushuncha", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: genetik injeneriya haqida tushu… DOCX Бесплатная загрузка Telegram