irsiyat qonunlari va nazariyalari

DOCX 1.3 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1508092164_69330.docx irsiyat qonunlari va nazariyalari reja: mendel qonunlari mendel irsiyat qonunlarining sitologik asoslari belgilarning birikkan holda irsiylanishi irsiyat deganda tirik organizmlarning o‘z belgi va xususi- yatlarini kelgusi avlodlarga berish xossasi tushuniladi. irsiyat tufayli turga xos belgi, xususiyatlarning nisbatan turg‘unligi avlodlarda saqlanadi. o‘zgarvchanlik bu – tirik organizmlarning tashqi va ichki omillar ta’sirida o‘zgargan belgi-xususiyatlarni hosil qilishidir. irsiyat va o‘zgaruvchanlik bir-biriga qarama-qarshi hodisa bo‘lsa-da, bir vaqtning o‘zida namoyon bo‘ladi. tirik organizmlarning irsiyat va o‘zgaruvchanligi bir qancha metodlar yordamida o‘rganiladi. belgi va xossalarning avloddan avlodga berilishi duragaylash, irsiyat va o‘zgaruvchanlikning moddiy asoslari bo‘lmish xromosomalarni sitogenetik, nuklein kislotalarning tuzilishi va funksiyasini molekulyar genetik, noyob genlar va xromosomalarni bir organizmdan boshqa organizmga ko‘chirish genetik injeneriya metodi yordamida o‘rganiladi. mendel qonunlari chex tabiyotshunosi g.mendel duragaylash metodidan foydalanib irsiyat qonunlarini ochishga muvaffaq bo‘ldi. u o‘z tajribalarida no‘xat o‘simligining muqobil belgilari bilan farq qiluvchi navlarini chatishtirish va duragaylarning bir necha avlodlarda ayrim belgilarning irsiylanishini o‘rgandi. mendel tajribalarining birida …

larning dominant belgili o‘simliklar, bilan bir qatorda retsessiv belgili o‘simliklar ham rivojlanishi ma’lum bo‘ldi. lekin qizil gulli o‘simliklar oq gullilarga nisbatan uch hissa ko‘p ekanligi aniqlandi. boshqacha qilib aytganda ikkinchi avlod duragaylarda birinchi avlod duragaylardan farqli ravishda belgilarning ajralishi kuzatildi va ular 3:1 nisbatda ekanligi aniqlandi. yuqoridagilarga asoslanib mendel irsiyatning, ikkinchi, ya’ni belgilarning ajralish qonunini kashf etdi. nima sababdan duragaylarning ikkinchi avlodidan belgilar bo‘yicha xilma-xillik ro‘y beradi degan muammoni hal etish uchun mendel gametalarning soflik farazini ilgari surdi. mazkur farazga binoan har bir organizmda ko‘zga ko‘rinadigan tashqi, ichki belgi, xossalardan tashqari, ularni avloddan avlodga tashib 6-rasm. no‘xat o‘simligida gul rangining irsiylanishi. yuruvc hi irsiy omillar bo‘ladi. bunday irsiy omillarni mendel lotin alifbosini harflari bilan ifodalashni maqbul ko‘rdi. u domi nant belgilarning irsiy omillarini bosh harflar, retsessiv belgilarni irsiy omillarini kichik harflar bilan atashni lozim topdi. mendel qayd etishicha duragaylar urug‘chi, changchi gullarini chatishtirish natijasida olinganligi sababli, ularda ham urug‘chi ham …

nga ko‘ra hozirgi vaqtda u gametalar soflik nazariyasi deb yuritiladi. mendel o‘z tajribalari davomida faqat bir juft belgilari bilan farq qilgan o‘simliklarnigina emas, shu bilan bir qatorda ikki juft belgilari bilan farq qilgan o‘simliklarni ham chatishtirdi va ulardan olingan duragaylarning birinchi, ikkinchi va keyingi avlodlarini o‘rgandi. mendel tajribalarini birida no‘xatning doni sariq rang, usti tekis bo‘lgan o‘simlik bilan doni yashil, usti bujur o‘simlik xilini chatishtirdi. bunday chatishtirishdan olingan duragaylarda donning sariq va tekis belgisi dominantlik qilgani aniqlandi. birinchi avlod duragay o‘simligi doni yashil usti bujur no‘xat o‘simligi bilan chatishtirilganda ikkinchi avlod doni sariq, usti tekis; doni sariq usti bujur; doni yashil usti tekis; doni yashil, usti bujur no‘xat o‘simliklar olindi va ular teng miqdorda ekanligi ma’lum bo‘ldi. ushbu tajribada changchi va urug‘chi o‘simliklarning juft belgilarni ifoda qiluvchi omillar ba’zan birgalikda ayrim holatlarda bir-birlaridan ajralib mustaqil holda nasldan naslga o‘tish mumkinligi isbotlandi. olingan tajriba yakunlarini xulosalab, mendel belgilarning mustaqil holda irsiylanishi …

iklarning chatishishidan olingan natijani sitologik jihatdan tubandagicha izohlash mumkin. fen qizil oq p gen aa x aa sit ¦a¦a ¦a¦a f1 fen qizil oq gen aa x aa sit ¦a¦a ¦a¦a f2 fen qizil qizil qizil oq ¦a¦a ¦a¦a ¦a¦a ¦a¦a ¦a¦a diduragaylardagi olingan natija sitologik jihatdan quyi- dagicha tushuntiriladi p gametalar f 1 gametalar f 1 gametalar f 1 f 1 p 7-rasm. diduragay chatishtirishdagi irsiylanishning sitologik asoslari. belgilarning birikkan holda irsiylanishi amerika olimi tomas morgan o‘z shogirdlari bilan birgalikda 1912–1926-yillar mobaynida kichik meva pashshasi drozofila melanogasterning muqobil belgilari bilan farq qiluvchi shakllarini chatishtirish va duragaylarda ota-ona belgilarini irsiylani shini o‘rganish bo‘yicha tadqiqot ishlarini olib bordi. taj ri ba larning birida tanasi kulrang, qanoti uzun drozofila bilan tanasi qora, qanoti qisqa drozofilani chatishtirib birinchi avlod olindi. unda ota-ona drozofilalarning tanasi kulrang, qano- tining uzun bo‘lishi dominant belgi ekanligi aniqlandi. duragaylarning birinchi avlodining erkagi ota-onaning retsessiv belgilarini o‘zida mujassamlashtirgan qora …

jada ota-onaning ayrim belgilarining o‘zida mujassamlashtirgan individlar hosil bo‘ladi. shunga qaramay krossingover hodisasi belgilarning birikkan holda irsiylanishi qonuniga putur yetkazmaydi. chunki f2 duragaylar orasida ota-ona drozofilalarga o‘xshash belgilari ko‘p, krossingoverga uchragani esa ozchilikni 17%ni tashkil etadi (9-rasm). irsiyatning xromosoma nazariyasi. t.morgan belgilarning birikkan holda irsiylanish qonuni bilan bir qatorda irsiyatning xromosoma nazariyasini ham yaratdi. uning mazmuni quyidagicha: 1. irsiyatning moddiy birligi bo‘lmish genlar xromosomalarda muayyan tartibda turg‘un holatda joylashgan. 2. har bir xromosoma genlarning alohida birikish guruhi- ni tashkil etadi. hujayradagi genlarning birikish guruhi gaploid (n) holatdagi xromosomalar soniga teng. 3. har bir xromosomada joylashgan genlar odatda avloddanavlodga birikkan holda beriladi. 4. birikkan holatdagi genlar gomologik xromosomalarningchalkashuvi tufayli ayrim holatlarda bir-biridan ajralgan holda irsiylanishi mumkin. bu hodisa krossingover deyiladi. adabiyotlar 1. g’afurov a. t. darvinizm toshkent, o’qituvchi1992 yil. 2. воронцов н. п.,сухорукова л.н. эволюционная органического мира. м. просвешение 1991 3. to’raqulov yo. x. malekulyar biologiya. toshkent, o’qituvchi1993 yil 4. иорданскис …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "irsiyat qonunlari va nazariyalari"

1508092164_69330.docx irsiyat qonunlari va nazariyalari reja: mendel qonunlari mendel irsiyat qonunlarining sitologik asoslari belgilarning birikkan holda irsiylanishi irsiyat deganda tirik organizmlarning o‘z belgi va xususi- yatlarini kelgusi avlodlarga berish xossasi tushuniladi. irsiyat tufayli turga xos belgi, xususiyatlarning nisbatan turg‘unligi avlodlarda saqlanadi. o‘zgarvchanlik bu – tirik organizmlarning tashqi va ichki omillar ta’sirida o‘zgargan belgi-xususiyatlarni hosil qilishidir. irsiyat va o‘zgaruvchanlik bir-biriga qarama-qarshi hodisa bo‘lsa-da, bir vaqtning o‘zida namoyon bo‘ladi. tirik organizmlarning irsiyat va o‘zgaruvchanligi bir qancha metodlar yordamida o‘rganiladi. belgi va xossalarning avloddan avlodga berilishi duragaylash, irsiyat va o‘zgaruvchanlikning moddi...

DOCX format, 1.3 MB. To download "irsiyat qonunlari va nazariyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: irsiyat qonunlari va nazariyala… DOCX Free download Telegram