evolutsiyani isbotlashda biogeografiya fani dalillari

DOCX 4.4 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1508090540_69313.docx evolutsiyani isbotlashda biogeografiya fani dalillari reja: · avstraliya biogeografik viloyati · neotropik biogeografik viloyati · hindomalay biogeografik viloyati · habashiston biogeografik viloyati · paleoarktik biogeografik viloyati · neoarktik biogeografik viloyatiga yer yuzida tarqalgan hayvonot va o‘simliklar olami murakkabligi jihatidan bir xil emas. ba’zi qit’alarda tuzilishi va funksiyasi bo‘yicha nisbatan oddiy, boshqalarida esa o‘ta murakkab hayvonlar va o‘simliklar tarqalgan. hayvon va o‘simliklarning quruqlikda tarqalishiga qarab olimlar say- yoramizni 6 ta biogeografik viloyatlarga ajratadilar. bunda ular sutemizuvc hilar, qushlar, ochiq urug‘li, yopiq urug‘li o‘simliklar, qisman sudralib yuruvchilar, suvda va quruqlikdagi yashovchilar hamda quruqlikdagi sporali o‘simliklarning tarqalishini asos qilib oladilar. quyida olimlar tomonidan e’tirof etilgan avstraliya, neotropik, hindomalay, haba- shiston, neoarktik, paleoarktik biogeografik viloyatlarning hayvonot va o‘simliklari bilan tan ishamiz. avstraliya biogeografik viloyatiga avstraliyadan tashqari yangi zelandiya, yangi gvineya, polineziya, tasmaniya orollari kiradi. bu viloyatda boshqa biogeografik viloyatlarda uchramaydigan sutemizuvchilar sinfining tuban vakillari tuxum qo‘yib ko‘payuvchi — o‘rdakburun, yexidna, qopchiqli hayvonlardan kenguru, …

eotropik biogeografik viloyat. janubiy va markaziy amerika hamda meksikaning tropik qismi, karib arxipelagidan iborat. mazkur viloyatda sutemizuvchilardan gajak dumli maymun, gajak dumli ayiq, pampas mushugi, skuns, dengiz cho‘chqasi, janubiy amerika tulkisi, tuban vakillardan opossum, zirhlilar, chumolixo‘r, yalqov, qushlardan eng kichik qush kolibri, yapaloqqush, tasqaralar, tuyaqush—nandu, sudralib yuruvchilardan alligatorlar, kaltakesak—iguana, daraxtda yashovchi ilonlar uchraydi (65-rasm). hindomalay biogeografik viloyati. hindiston, hindixitoy, seylon, yava, sumatra, tayvan, fillippin orollaridan tashkil topgan. barcha orollarda o‘rmonlar juda ko‘p. faqat 64-rasm. avstraliya zoogeografik viloyatining hayvonot olami: baliqlar: 1—uzun burunli kapalak baliq; 2—yirik lattachi baliq. sudralib yuruvc hilar: 3—yirik echkemar; 4—avstraliya ilon bo‘yinli toshbaqasi; 5— gattereya guattara. qushlar: 6—kakadu to‘tiqushi; 7—qizil rangli jannat qushi; 8—kazuar tuyaqushi; 9—pushtirang kakadu; 10—emu tuyaqushi; 11—xoldor to‘ti; 12—katta kivi; 13—kapachi qush. sutemizuvchilar: 14—o‘rdakburun; 15—proyexidna; 16—yexidna; 17— yirik xaltali letyaga; 18—koala; 19—kulrang bahaybat kenguru. hindistonning g‘arbiy qismi cho‘l zonasldan iborat. hayvonlar orasida odamsimon maymun — orangutang, gibbon, chala maymunlar — tupaylar, keng tovonlilar, hind …

i ilonlar, har xil kaltakesaklar, timsohlar ko‘zga tashlanadi. o‘rmonlarda bambuk, banan, qora daraxtlar o‘sadi. habashiston biogeografik viloyati afrikaning markaziy, janubiy qismini, madagaskarni egallagan. bu viloyatning o‘ziga xos hayvonot dunyosi — odamsimon maymunlari — gorilla, shimpanze, martishka, lemur, arslon, fil, begemot, oq va qora ikki shoxli nosoroglar, jirafa, zebra, giyena itlari bo‘lib, ularn ing aksariyati boshqa biogeografik vilotlarda uchramaydi. afrika tuyaqushlari, kotib qushlar, to‘tilar, sezarkalar, nektar yig‘uvchilar, sudralib yuruvchilardan — afrika timsohi, echkemar, kaltakesak—agama, xameleonlar keng tarqalgan (66rasm). afrikaning g‘arbiy va tog‘li joylari tropik o‘rmonlar, qolgan qismi esa savannalardan iborat. ularda baobab, qizil daraxt, palma, akatsiya, paporotnik va daraxtlarda o‘suvchi o‘simliklar — epifitlar keng o‘rin olgan. paleoarktik biogeografik viloyati butun yevropa, osiyoning shimoliy, markaziy qismini, afrikaning shimoliy qismini egallagan. nihoyatda katta hududga ega bo‘lishiga qaramay, bu vilo- yatda sutemizuvchi hayvonlarning boshqa viloyatlarda uchramaydigan birorta ham turkumi yo‘q. bu viloyatda tuyoqli hayvonlardan — ot, saygak, yelik, kabarga, tog‘ echkisi, los, yovvoyi qo‘y, …

ng hayvonot olami ko‘p jihatdan paleoarktikanikiga o‘xshash. har ikki viloyatda ham qunduz, bug‘u, los, tulki, suvsar, oq ayiq, oq sichqon, oq tovushqon, yumronqoziq, silovsinlarni ko‘rish mumkin. yevropa zubri shimoliy amerikadagi bizonga, sibir bu - 66-rasm. habashiston (afrika) viloyatining hayvonot olami: baliqlar: 1—mo‘ylov baliq mindano. sudralib yuruvchilar: 2—nil timsohi. qushlar: 3—afrika tuyaqushi; 4—tojdor turna; 5—kotib qush. sutemizuvchilar: 6—afrika fili; 7—oq karkidon; 8—qoramtir rangli karkidon; 9—suv ayg‘iri; 10—jirafa; 11—otsimon ohu; 12—kafr buyvoli; 13— kanna; 14—chala maymunlar; 15—qiloyoq yoki ay-ay; 16—yashil martishka; 17—gorilla; 18—shimpanze; 19—sher; 20—qoplon. g‘usi — maral, amerika bug‘usi — kapitiga, yevropa yovvoyi qo‘yi — muflon amerika tog‘ qo‘yiga ko‘p jihatdan o‘xshashdir. o‘simliklari ham paleoarktik biogeografik viloyat o‘simliklarini eslatadi. o‘rmonlarda pixta, qoraqarag‘ay, boshqa ninabargli o‘simliklar, yopiq urug‘lilardan eman, buk, zarang va boshqa oilalarga mansub o‘t o‘simliklar tarqalgan. biogeografik viloyatlardagi hayvonot va o‘simliklar olamining o‘xshashlik va farqi turli viloyatlardagi hayvonot va o‘simliklar olami o‘zaro taqqoslanganda tiplar, sinflar o‘rtasida tafovutni deyarli ko‘rmaymiz. chunki …

afrikada tarqalgan bo‘lsa-da, hindomalay biogeografik viloyatda bo‘lmaydi. xuddi shuningdek, neotropik biogeografik vilo yatdagi oz tishlilar turkumiga mansub chumolixo‘r, yalqov, zirhlilar oilasi neoarktik biogeografik viloyatida tarqalmagan. paleoarktik va neoarktik biogeografik viloyatlardagi o‘simliklar va hayvonlar turkumi, tartib, oilalar bilan o‘xshasalar ham, ular o‘rtasidagi tafovut faqat avlod va turlarda ekanligi ma’lum bo‘ladi. turli biogeografik viloyatlardagi hayvonlar va o‘simliklar orasidagi o‘xshashlik va tafovut sabablarini bir tomondan qit’alarning paydo bo‘lish tarixi, ikkinchi tomondan organik olam evolutsiyasi bilan tushuntirish mumkin. tabiatshunos olimlarning e’tirof etishicha, bizning ko‘hna sayyoramiz hamma era, davrlarda shunday ko‘rinishda bo‘lma- pangeya temis gondvana lavraziya a b d e 67-rasm. qit’alarning tarixiy jarayonda paydo bo‘lishi. gan. daniyalik olim a. vegener qayd etishicha, taxminan bir necha million yillar ilgari yer yuzida hech qanday qit’alar bo‘lmay, sayyoramiz yagona quruqlik — pangeya va yagona okeandan iborat bo‘lgan. bundan taxminan 200 mln yil ilgari mezozoy erasin ing trias davrida yagona quruqlik — pangeya ikki bo‘lakka, lavraziya va gondvanaga …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "evolutsiyani isbotlashda biogeografiya fani dalillari"

1508090540_69313.docx evolutsiyani isbotlashda biogeografiya fani dalillari reja: · avstraliya biogeografik viloyati · neotropik biogeografik viloyati · hindomalay biogeografik viloyati · habashiston biogeografik viloyati · paleoarktik biogeografik viloyati · neoarktik biogeografik viloyatiga yer yuzida tarqalgan hayvonot va o‘simliklar olami murakkabligi jihatidan bir xil emas. ba’zi qit’alarda tuzilishi va funksiyasi bo‘yicha nisbatan oddiy, boshqalarida esa o‘ta murakkab hayvonlar va o‘simliklar tarqalgan. hayvon va o‘simliklarning quruqlikda tarqalishiga qarab olimlar say- yoramizni 6 ta biogeografik viloyatlarga ajratadilar. bunda ular sutemizuvc hilar, qushlar, ochiq urug‘li, yopiq urug‘li o‘simliklar, qisman sudralib yuruvchilar, suvda va quruqlikdagi yashovchilar hamda quruqlikdagi...

DOCX format, 4.4 MB. To download "evolutsiyani isbotlashda biogeografiya fani dalillari", click the Telegram button on the left.

Tags: evolutsiyani isbotlashda biogeo… DOCX Free download Telegram