biotexnologiya fanining vazifasi va ahamiyati

DOC 66.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1472125486_64735.doc biotexnologiya fanining vazifasi va ahamiyati reja: 1.kirish. 2.biotexnologiyaning rivojlanish tarixi. 3.biotexnologiyaning fan va ishlab chiqarish sohasidagi ahamiyati. 4.biotexnologiyaning bo’limlari. 5.biologizatsiya va ekologizatsiya. 6.biotexnologiyaning amaliyotda qo‘llanilishi. biotexnologiyaning keyingi vaqtlarda ko’p olimlarning diqqatini o’ziga jalb qilayotgan yana bir bo’limi – gen muhandisligi juda tez rivojlanib, qisqa muddat ichida tabiatning ajoyib sirlarini ochib berdi. hozirgacha olingan ma’lumotlar dnk xromosomalardagi genlarni saqlovchi, irsiyatni tashuvchi modda ekanligi to’la tasdiqlandi. avvalo, mikroorganizmlarning bir tipi ikkinchi tipidan olingan dnk bilan ishlanganda uning xususiyatlari birinchi tip mikroorganizmlarga o’tishining kuzatilishiga asoslangan dnkning genetik roli haqidagi tushuncha to’xtovsiz rivojlanmoqda. ekperimental tekshirishlar irsiy belgilarning bir avloddan ikkinchi avlodga o’tishini belgilaydigan genlar dnk molekulasining alohida sigmentlaridan (chegaralangan qismlardan) iborat ekanligini tasdiqladi. ana shu sigmentlar maxsus dnk sintez qilish orqali hujayra sitoplazmasida spetsifik oqsilni vujudga keltirish bilan dnk molekulasidagi informatsiyani amalga oshiradi.hujayra va organizmning o’ziga xos xususiyatlari esa ma’lum vaqtda, tegishli o’rinda, hamda kerakli miqdorda spetsifik oqsilning paydo bo’lishi bilan belgilanadi. endilikda …

asi va gen muhandisligi hayotiy jarayonlarning eng chuqur sirlarini ochish, oqsil sintezi, moddalar almashinuvi va naslni idora qilish muammolarini hal etish arafasida turibdi. bu muhim vazifalarning hal etilishi qishloq xo’jalik o’simliklari hosildorligi va hayvonlar mahsuldorligini oshirish, odamlar uchun og‘ir ofat bo’lgan rak, virus kasalliklari, irsiy kasalliklar va yurak-tomir kasalliklarini yengish, inson umrini uzaytirish kabi muammolarni hal qilishning nazariy asosini yaratadi. dezoksiribonuklein kislota barcha tirik organizmlarda va bir qancha viruslarda mavjud. u genetik axborotlarni o’zida saqlaydi va avloddan-avlodga uzatadi. xromosomaning tarkibini dnk va oqsillar tashkil etadi. oqsillarning tarkibi juda murakkab bo’lib, 20 xil aminokislota, ya’ni monomerdan tashkil topgan. ular nuklein kislotalarning turli kombinatsiyalaridan iborat. nuklein kislotalarning tuzilishi eng sodda tirik organizmlar– prokariotlarda to’laroq o’rganilgan. yigirmanchi yillarning oxirida olimlar hujayra yadrosidagi xromosomada dezoksibonuklein kislota ko’p miqdorda topilishiga e’tibor bera boshladilar. avvalo gistoximiyaviy felgen reaktsiyasi (fuksin sulfit kislota bilan qizil rang hosil qilishi) dan foydalanib, dnk ning xromosomalarda va rnk ning sitoplazmada joylanishi …

ximik olim ervin chargaff tomonidan kashf qilindi. 1938-yilda uilyam astberi hamkasbi florinam bellam bilan dnk ning rentgen ko’rinishini olishdi va azot asosida joylashgan qo’shzanjir biri ikkinchisining plastinkasiga qarama-qarshi turishini aniqlashdi. bunday kashfiyotlardan qat’iy nazar 1950-yilgacha dnk ning tarkibi haqida kam ma’lumot to’plangan hamda ularning tuzilishi butunlay noma’lum bo’lib qolmoqda edi. to’plangan ma’lumotlar dnk ning polimer zanjiridagi genetik genformatsiya to’rt monomerlar zvenolarining birin-ketin kelishi tartibida yozilgan, degan konseptsiyani ifodalash imkoniyatini berdi. bu vaqtgacha dnk molekulasining dastlabki rentgenogrammalari ingliz olimlari m.uilkins va r.franklin tomonidan olingan edi. jadal olib borilgan tadqiqotlar 1953-yil j.uotson va frensis krik tomonidan dnk qo’sh spirali modelining yaratilishi bilan yakunlandi. dnk molekulasini o’z-o’zidan ko’paytirish g‘oyasi dnk molekulasining qo’sh spiralli modelidan kelib chiqishi tabiiy edi. bu jarayon “replikatsiya”, ya’ni “nusxa ko’chirish” deb ataladi va uning tabiiy sharoitda sodda bajarilishini viruslarda kuzatish qulay. replikatsiyani bajaruvchi ferment dnk – polimeraza hisoblanadi. artur karnburg (1957) tomonidan dnk molekulasini saqlovchi tirik mavjudot – virusni …

di. dnk ning kristall tuzilishini aniqlab bergan uilkinz birinchi bo’lib ishga kirishdi. doktor uotson, o’z navbatida, dnk ning spiral ekanligini, uning tuzilishi o’qi bo’ylab olganda teng oraliqlar sari takrorlanib borishini, purin (adenin, guanin) va pirimidin (tsitozin, timin) asoslari esa spiral o’qiga perpendikulyar holda yuza qismi bilan bir-biriga taxlanib turishini isbotlab beradi. asoslarning model ichida joylashuvi to’g‘risidagi fikr esa f.krik tomonidan ilgari surildi. shu tariqa 1953-yilda dnkning qo’shaloq spiral modeli shaklida tuzilganligi aniqlandi. dnk ning fazoviy tuzilishini ifodalovchi model xx asr biologiyasida eng katta kashfiyotlarning biridir. qo’shaloq spiral modelini yaratganligi uchun uotson, krik va uilkinzga 1962-yilda fiziologiya bilan meditsina sohasidagi nobel mukofoti berildi, ularning bu sohada olib borgan tadqiqotlari alohida ilmiy asar sifatida bosilib chiqqan 1953-yil haqli suratda molekulyar biologiyaning tavallud yili hisoblanadi. gibridlangan dnk aylana shaklga ega bo’lib u gen va vektordan iboratdir. dnk fragmentli bo’lib rivojlanishi qo’shilishini ta’minlaydi, genetik sistemalaridan oqsilni sintezlashda asosiy rol o’ynaydi. vektorning katta qismi lambya …

u 60-70 yillarda keng rivojlana bordi. ayniqsa, u 70-yilda gen muhandisligining tajribasi bergan imkoniyatlardan so’ng yanada jadallashdi. o’zining rivojlanishiga qisqa vaqt bo’lgan bo’lsada, biotexnologiya fani ko’plab olimlarning diqqatini o’ziga jalb qila oldi. biotexnologiya – xalq xo’jaligi hamda tibbiyot uchun maqsadli mahsulotlarni olishning boshqariladigan usulidir. buning uchun biologik agentlar va hujayra komponentlaridan foydalaniladi. biotexnologiya - bakteriya hujayra kulturasidan foydalanishni, achitqilar olishni, o’simlik yoki hayvon biosintezini ta’minlovchi mahsulotlar olishni yo’lga qo’ydi. biotexnologiya o’zining o’rnak bo’la oladigan bilimi va bioximiyaviy usuli, texnik ximiya va genetikada o’zining imkoniyatlarini to’la ravishda namoyon qila oldi. biotexnologiyani yaratishdan maqsad asosan global bo’lgan muammolarni hal ilishdan iborat edi. masalan, inson ehtiyojlarini qondirishda turli gazlarni ishlab chiqarish, dori-darmon tayyorlash, inson salomatligi har bir yangilik o’ziga xos tarzda hal etilishini taqozo etadi. bu vaqtda fizik-kimyoviy biologiya, genetika, molekulyar biologiya va mikrobiologiya birgalikda yangi texnologiyani tavsiya etishadi, go’yoki bu texnologiya muammolarni hal etishga qodirdek. chunki bunda biotexnologiyaning yangi tajribalari yomon natija …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "biotexnologiya fanining vazifasi va ahamiyati"

1472125486_64735.doc biotexnologiya fanining vazifasi va ahamiyati reja: 1.kirish. 2.biotexnologiyaning rivojlanish tarixi. 3.biotexnologiyaning fan va ishlab chiqarish sohasidagi ahamiyati. 4.biotexnologiyaning bo’limlari. 5.biologizatsiya va ekologizatsiya. 6.biotexnologiyaning amaliyotda qo‘llanilishi. biotexnologiyaning keyingi vaqtlarda ko’p olimlarning diqqatini o’ziga jalb qilayotgan yana bir bo’limi – gen muhandisligi juda tez rivojlanib, qisqa muddat ichida tabiatning ajoyib sirlarini ochib berdi. hozirgacha olingan ma’lumotlar dnk xromosomalardagi genlarni saqlovchi, irsiyatni tashuvchi modda ekanligi to’la tasdiqlandi. avvalo, mikroorganizmlarning bir tipi ikkinchi tipidan olingan dnk bilan ishlanganda uning xususiyatlari birinchi tip mikroorganizmlarga o’tishining kuzatilishiga...

DOC format, 66.0 KB. To download "biotexnologiya fanining vazifasi va ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: biotexnologiya fanining vazifas… DOC Free download Telegram