эволюцияни харакатлантирувчи омиллар

DOC 436,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1419522548_59789.doc эволюцияни ҳаракатлантирувчи омиллар режа: 1. яшаш учун кураш ва табиий танланишни тажрибада ўрганиш 2. яшаш учун курашни математик йўл билан ўрганиш 3. яшаш учун кураш формалари 4. табиий танланиш — эволюциянинг асосий омили 5. табиий танланишнинг самарадорлиги ва таъсир этиш тезлиги 6. табиий танланиш формалари 7. табикй танланишнинг ижобий роли 8. жинсий танланиш 9. мослакиш — табиий танланиш катижаси эканлиги 10. мосланиш хиллари эволюцион таълимот ғалаба қилгандан кейин 40 йил мобайнида эволюцияни ҳаракатлантирувчи омиллар олимлар томонидан дарвин сингари чуқур ва атрофлича ўрганилмади. оқибатда фанда яшаш учун кураш ва табиий танланиш ҳақиқатдан ҳам табиатда рўй беришини исботловчи аниқ ва етарли далилларга эга бўлинмади ва бу соҳада фақат билвосита муло-ҳазаларга асосланилди, холос. эволюцион таълимотнинг келгуси ривожи аввал эволюция жараёнининг асосий қонунларини, уни ҳаракатлантирувчи кучларни ўрганиш даражаси билан белгиланди. шу сабабли xix асрнинг охири xx асрнинг биринчи ярмида тирик табиатдаги яшаш учун курашни ва та-биий танланишни ўрганишга бағишланган кўпгина кузатиш ва тажрибалар …

абиий. шундай қилиб илгари сийрак бўлган қорамтир капалаклар, кейинчалик саноат марказларида кўпайиб, оқ формасини сиқиб чиқара бошлади. олиб борилган кузатишлардан ҳашаротхўр қушлар саноат марказларида оқ капалакларни, у ерлардан узоқроқ жойларда қорамтир капалакларни тутиб ейиши маълум бўлди. ҳозирги вақтда англияда қайин одимчиси капалагининг 2 хил формаси мавжуд. типик формадаги капалак популяциялари мамлакат-нинг шарқидаги қншлоқ хўжалик районларида, қорамтир фор-маси эса ғарбдаги саноат марказларида кенг тарқалган. гене-тик тадқиқотлар капалакларда қорамтир ранг доминант генига боғлиқлигини кўрсатди. бу типик оқ форма билан қорамтир-меланистик форма чатиштирилганда, қорамтир форманинг до-минантлик қилишида аниқланди (30-расм). кеттлуэлл саноат марказларида қайин одимчиси капалаги-нинг қорамтир формалари кўплаб учрашига сабабчи омилни типик оч тусли форма меланистик форм аниқлашни ўз олдига мақсад қилиб қўйди. у олиб борган кузатишларга кўра, баъзи қушлар (узунқуйруқ, фотма-чумчуқ, деҳқончумчуқ, қораялоқ, қизилқуйруқлар) қурум босган жойлардаги қайин одимчи капалагининг оқ фор-маларини қорамтир форма-ларга нисбатан 2 мартаданор-тиқ, аксинча, қурум босмаган жойларда қора формаларни оқ формаларга нисбатан 2,9 марта кўп қириши маълум бўлди. …

айди, г типида бу чи-зиқлар жуда яхши ифодаланган. б ва в типлари оралиқ фор-ма ҳисобланади. кўл атрофида г типидаги сариқ илонлар кўп. оролда эса а, б, ва в группадаги илонлар учрайди. илонларнинг урғочилари уруғлангандан сўнг, уларнинг насли ўрганил-ганда, ёш илонларда катта илонлар танасидаги ҳамма ранглар учраши аниқланди. лекин ёш ва вояга етган сариқ илонларни таққослаш уларда кўндаланг чизнқларнинг тар^алишидаги фарқни кўрсатиб берди. олинган маълумотларга кўра, ёш илон-ларга нисбатан вояга етган илонларда а ва б типлари кўп учраши аниқланди. бу оролдаги илонлар эмбрионининг сўнгги даврда танланиб қирилиши оролдаги оҳак қояларга боғлиқли-ги маълум бўлди. бу жойларда кўндаланг тарғил чизнклари бўлмаган оқиш формалар кўпроқ сақланади. кўндаланг тарғил ранг кўлга яқин ботқоқ жойларда ҳимоя вазифасини ўтайди ва уларни душманлар пайқамайди. шунга кўра, оролда кўндаланг тарғил формалар сони кўндаланг — тарғилсиз форма-ларга нисбатан 4 марта кам бўлади (31-расм). энди полимор-физмга эга бўл-ган популяцияларда яшаш учун кураш қандай боришини анализ қилиш учун 2 та мисол билан …

немия генининг популяцияда сақла-ниб қолганлигига асосий сабаб бундай генга эга одам безгак касаллигига чидамлилиги билан изоҳланади. узгарган муҳит шаронтига мосланишда яшаш учун кураш қандай роль ўйнаши каламушлар, ҳашаротларнинг ҳар хил заҳарли моддаларга, микроорганизмларнинг анти-биотикларга мосланиши-да ҳам кўзга яққол ташланади. ҳар қандай химиявий заҳарларнибир неча йил қўлланиш туфайли, уларнинг самараси йилданғйилга камайиб кетиши тобора маълум •бўлмоқда. масалан, 1944 йили варфорин заҳари жуда кичик дозада қўлланганда каламушлар популяцияси ёппасига за-ҳарланиб нобуд бўлган эди. ҳозир эса каламуш-лар варфоринни ҳеч қан-дай талофатсиз истеъмол қилади. каламушларнинг варфоринга нисбатан чи-дамлилигининг ортиши яшаш учун кураш ва та-биий танланиш натижасидир. бу табиатда тасо- дифий заҳарга чидамли лппмяпяпнинг рякпяниб формаларнинг сақланио қолиб, кейинчалик тарқалиб кўпайиб кетиши оқибатидан бошқа нарса эмас (32-расм). шунга ўхшаш ҳодисани зарарли ҳашаротларда ҳам кўриш мумкин. одатда, популяция ичидаги ҳашаротларнинг заҳарли моддаларга чидамлилиги бир хил эмас. бундай хилма-хиллик популяциянинг заҳарли моддаларга нисбатан чидамлилигини оширишда асосий замин бўлиб хизмат қилади. заҳар қўлла-нилгандан сўнг фақат чидамли формалар сақланиб …

=формула билан аниқланади. бу ерда: т — организмларнинг дастлабки тухуми, зиготаси (муртаги) сонини; к — нобуд бўлган организмлар сонини; п — жинсий жиҳатдан етилган организмлар сонини ифодалайди. организмларнинг нобуд бўлиш жадэллиги айримларининг нобуд бўлиш эҳтимоллиги билан ҳам аниқланади ва бунда l = – r =формуладан фойдаланилади. лекин бундай усул билан аник-лаш жуда нисбий ҳисобланади. популяциядаги ҳар бир организм ва улар гуруҳларининг нобуд бўлиш даражаси аввал уларнинг мослани-шига боғлиқ. яшаш учун курашда организмларнинг нобуд бўлиши жа-даллигини аниқ ифодалаш учун нобуд бўлиш коэффициенти (s) дан фойдаланилади ва у билан бир хил миқдордаги бош-ланғич муртаклардан келиб чиққан икки гуруҳ организмлар бир хил шароитда яшаганда нобуд бўлган организмлар фарқи аниқланади. унда тубандаги формуладан фойдаланилади:l (a)=; у ҳолда: l(b) =+s га тенг бўлади. танлаб олинган а ва в вариантларнинг нисбий мосланиши (/) шу вариантларга мансуб организмларнинг ўхшаш шароитда бир хил миқдордаги бошланғич организмлардан риғожланганларига нисбатан олинади ва у f = =1+s формулага мувофиқ аниқланади. ўхшаш …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "эволюцияни харакатлантирувчи омиллар"

1419522548_59789.doc эволюцияни ҳаракатлантирувчи омиллар режа: 1. яшаш учун кураш ва табиий танланишни тажрибада ўрганиш 2. яшаш учун курашни математик йўл билан ўрганиш 3. яшаш учун кураш формалари 4. табиий танланиш — эволюциянинг асосий омили 5. табиий танланишнинг самарадорлиги ва таъсир этиш тезлиги 6. табиий танланиш формалари 7. табикй танланишнинг ижобий роли 8. жинсий танланиш 9. мослакиш — табиий танланиш катижаси эканлиги 10. мосланиш хиллари эволюцион таълимот ғалаба қилгандан кейин 40 йил мобайнида эволюцияни ҳаракатлантирувчи омиллар олимлар томонидан дарвин сингари чуқур ва атрофлича ўрганилмади. оқибатда фанда яшаш учун кураш ва табиий танланиш ҳақиқатдан ҳам табиатда рўй беришини исботловчи аниқ ва етарли далилларга эга бўлинмади ва бу соҳада фақат билвосита муло-ҳазаларг...

Формат DOC, 436,0 КБ. Чтобы скачать "эволюцияни харакатлантирувчи омиллар", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: эволюцияни харакатлантирувчи ом… DOC Бесплатная загрузка Telegram