nuklein kislotalar. rnk almashinuvi

PPTX 44 pages 451.8 KB Free download

44 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 451.8 KB

File type PPTX

Pages 44

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 44

презентация powerpoint mavzu: nuklein kislotalar. rnk almashinuvi reja: 1. nuklein kislotalarni o`rganish tarixi va ularning umumiy tavsifi. 2. nuklein kislotalarning tuzilishi. 3. nuklein kislotalar vazifalari. oqsil biosintezi. 4. nuklein kislotalarning tibbiyotdagi ahamiyati. 1. nuklein kislotalarni o`rganish tarixi va ularning umumiy tavsifi. nuklein kislotalar yangi bir biologik modda sifatida 1868 yili shveytsariyalik biolog olim fridrix misher tomonidan kashf etilgan edi. u yiringni tashkil qiladigan qon elementlari – leykotsitlar yadrosidan fosforga boy noma’lum birikmani ajratib olib, unga “nuklein” nomini beradi. keyinroq bu modda kislota xossasiga ega bo`lgani uchun “nuklein kislota” deb ataldi. 1891 yilda nemis olimi kossel bu moddalarni gidroliz qilib, ular 3 xil komponentdan: purin va pirimidinlar qatoriga kiradigan geterotsiklik azotli asoslar, uglevod va fosfat kislotadan tashkil topganligini aniqladi. shuningdek, u kislotalarning 2 turi mavjudligini ko`rsatdi. ular keyinroq tarkibiga kiradigan uglevod komponenti – pentozaning riboza yoki dezoksiriboza bo`lishiga qarab ribonuklein kislota(rnk) va dezoksiribonuklein kislota(dnk) nomini oldi. mononukleotidlardan tashkil topgan va zanjirda …

2 / 44

о- р- о - p-o-ch2 o о о н н он н атф аденин атф ва атф молекулаларидаги фосфат кислота колдикларининг ангидрид боглари энергияга хаддан ташкари бой. бу боглар макроэнергик боглар дейилади. бундай богларнинг энергия захираси 10000 дан 16000клокалориягача етади. нуклеотидлар фосфат кислота ёрдамида узун занжирга бирикиб поликонденцияланишининг юкори молекуляр махсулотлари нуклеин кислоталарини хосил килади. бунда рибонуклеотидлардан рнк –дезоксирибонукеотидлардан эса днк хосил булади. hujayra tarkibidagi dnk va rnkning umumiy miqdori uning funktsional holatiga bog`liq bo`ladi. masalan, urug` hujayralari (spermatozoidlar)da dnk hujayra quruq massasining 60% ini, ko`pchilik hujayralarda 1-10, muskullarda esa 0,2 % bo`ladi. rnk ning miqdori esa odatda, dnk ga nisbatan 5-10 marta ko`proq bo`ladi. jigar, oshqozon osti bezi, embrional to`qimalar kabi faol ravishda oqsil sintezlovchi to`qimalarda rnk/dnk nisbati 4 dan 10 gacha bo`ladi. нуклеин кислоталари ирсий белгиларининг наслдан наслга утишида ва оксиллар биосинтезида мухим рол уйнайди. уларни бошка биополимерларга ухшамайдиган хоссаларидан асосийлари иккита. 1.ирсий белгиларни саклаш ва уларни кейинги …

3 / 44

adenin va guanin; pirimidinliga esa – sitozin, uratsil va timin kiradi. dnk tarkibiga a,g,s,t; rnk tarkibiga esa timindan boshqa shu asoslarning hammasi va uratsil kiradi. minor asoslar asosan trnk va rrnk da uchraydi. ularga qo`shimcha metillangan purin va pirimidinli asoslar kiradi. nukleozidlar. azotli asosning pentoza bilan birikishidan hosil bo`lgan moddaga nukleozid deb aytiladi. nukleozidlar n-glikozidlarga mansub. ularda pentozaning c-1 atomi purinning n-3 yoki pirimidinning n-1 atomi bilan bog`langan. pentoza turiga qarab 2 xil nukleozidlar – tarkibida 2-dezoksiriboza bo`lgan dezoksiribonukleozidlar va tarkibida riboza bo`lgan ribonukleozidlar farqlanadi. dezoksiribonukleozidlar faqat dnk ga; ribonukleozidlar esa faqat rnk ga kiradi. pirimidin va purinli nukleozidlar o`ziga mos azotli asoslar tutadi. nukleotidlar. nukleozidlarning fosfat kislota qoldig`i bilan birikishidan nukleotidlar hosil bo`ladi, ya’ni nukleotid tarkibiga azot asosi, uglevod qoldig`i va fosfat kislota kiradi. bu tartib (a-u-f) dagi nukleotid 2 xil gidroliz qilish bilan aniq tasdiqlanishi mumkin. birinchi gidrolizda uglevod bilan fosfat kislota orasida bog` uzilib, azot asosi va …

4 / 44

bo`lib, ular hujayrada o`tmishdoshi – pre-mrnk dan hosil bo`ladi. pre-mrnk dnk qismlarining nusxasiga ega bo`lganligi uchun uning ikkilamchi strukturasi shpilkali va to`g`ri chiziqli bo`ladi. pre-mrnk ning yetilish jarayonida shpilkalar fermentlar ta’siriga uchraydi va mrnk hosil bo`ladi. nukleotidlar tripletlari mrnk ning kodli elementi bo`lib, kodon deb aytiladi. har bir kodon ma’lum bir aminokislotaga mos keladi. mrnk ning ikkilamchi strukturasi egilgan zanjir shaklida, uchlamchi strukturasi esa katushkaga o`ralgan ipsimon shaklda bo`lib, bunda transport oqsili – informofer alohida o`rin tutadi. trnk ning ikkilamchi strukturasi “beda bargi” ko`rinishiga ega. u trnk ning ma’lum bir qismlaridagi zanjirning ichki komplementar nukleotidlarining juftlashishi oqibatida kelib chiqadi. trnk ning nukleotidlar orasida vodorod bog`lari hosil qilmaganlari halqa (petlya) shaklida yoki to`g`ri chiziqli bo`g`inlar hosil qiladi. trnk da quyidagi struktura qismlari farq qilinadi: 1. aksteptor shoxchasi to`rtta to`g`ri joylashgan nukleotidlardan tashkil topgan bo`lib, ulardan uchtasi hamma turdagi rnk larda bir xil tartibda – ssa ko`rinishiga ega. bunda adenozinning 3¹ - …

5 / 44

inadi. 4. digidrouridinli yoki d-halqa odatda 8-12 ta nukleotiddan tashkil topgan bo`lib, ularning orasida digidrouridinning bir nechta qoldiqlari bo`ladi. d-halqa aminokislota o`zining transport rnk sini tanishida aminoatsil – trnk – sintetaza bilan bog`lanishi uchun zarur deb hisoblanadi. 5. qo`shimcha halqa turli xil trnk larda o`lchami va nukleotidlar tarkibi bo`yicha har xil bo`ladi. trnk ning uchlamchi strukturasi beda bargi shaklida emas, balki bukilib buralgan shaklda bo`ladi, bunda beda bargining halqali yaproqchalari qo`shimcha van-der-vaals bog`lari orqali bog`langan holda o`ralgan bo`ladi: rrnk egilgan zanjirning birikishidan hosil bo`lgan spiralli uchastkalar ko`rinishidagi ikkilamchi strukturaga ega. rrnk ning uchlamchi strukturasi ribosomaning skeleti bo`lib hisoblanadi. u tayoqcha yoki kalava shakliga ega. uning ichki tomoniga ribosoma oqsillari tegib turadi. 4. nuklein kislotalarning fizik-kimyoviy xossalari. nuklein kislotalarning fizik-kimyoviy xossalari yuqori molekulyar massasi va struktura tuzilishiga bog`liq. nuklein kislotalar uchun kolloid va osmotik xossalar, yuqori darajadagi yopishqoqlik va eritmaning zichligi, optik xususiyati hamda denaturatsiyaga moyilligi xos bo`ladi. пуринли нуклеотидларнинг катаболизмида …

Want to read more?

Download all 44 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nuklein kislotalar. rnk almashinuvi"

презентация powerpoint mavzu: nuklein kislotalar. rnk almashinuvi reja: 1. nuklein kislotalarni o`rganish tarixi va ularning umumiy tavsifi. 2. nuklein kislotalarning tuzilishi. 3. nuklein kislotalar vazifalari. oqsil biosintezi. 4. nuklein kislotalarning tibbiyotdagi ahamiyati. 1. nuklein kislotalarni o`rganish tarixi va ularning umumiy tavsifi. nuklein kislotalar yangi bir biologik modda sifatida 1868 yili shveytsariyalik biolog olim fridrix misher tomonidan kashf etilgan edi. u yiringni tashkil qiladigan qon elementlari – leykotsitlar yadrosidan fosforga boy noma’lum birikmani ajratib olib, unga “nuklein” nomini beradi. keyinroq bu modda kislota xossasiga ega bo`lgani uchun “nuklein kislota” deb ataldi. 1891 yilda nemis olimi kossel bu moddalarni gidroliz qilib, ular 3 xil komponentdan:...

This file contains 44 pages in PPTX format (451.8 KB). To download "nuklein kislotalar. rnk almashinuvi", click the Telegram button on the left.

Tags: nuklein kislotalar. rnk almashi… PPTX 44 pages Free download Telegram