somoniylar davlati

DOCX 11 pages 172.0 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 172.0 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

mavzu: somoniylar davlati. reja: reja: 1. somoniylar davlaninig tashkil topishi. 2. somoniylar davlatida davlat boshqaruvi. 3. somoniylar davlatida ijtimoiy-iqtisodiy ahvol. xulosa. foydalanilgan adabiyotlar. somoniylar somoniylar - ix-x-a.iarda movarounnahr va xurosondagi sulola. somoniylarning oilaviy nisabasi, ya’ni nomi ularning ajdodi bo‘lmish somonxudot ismi bilan bog‘liq. somonxudotning kelib chiqishi haqida turli xil ma’lumot va fikrlar mavjud. abu bakr narshaxiy (10-a.) va hamza isfahoniy (10a.) keltirgan ma’lumotlarga qaraganda, somonxudot balx viloyatidagi somon qishlog‘idan,almukaddasiy (10-a.) ning ma’lumotiga ko‘ra esa, u samarqand viloyatidagi somon nomli qishloqdan bo‘lgan. "sa’diya" nomli asar (17-a.) da keltirilgan ma’lumotlarga ko‘ra, uning asl ismi arquq bo‘lib, u farg‘onadan termizga ko‘chib kelgan va u yerda somon nomli qishlog‘iga asos solgan.o‘rta asrlarda buxoro, farg‘ona, tohariston, xuttalon va boshqa viloyatlarda ham somon nomli qishloqlar bo‘lganligi kayd etilgan. bu ma’lumotlar "somon" toponimi o‘rta asrlarda o‘rta osiyo hududlarida va undan tashqari yerlarda ham keng tarkalgan joy nomi bo‘lganligidan dalolat beradi. ko‘pchilik manbalar (hudud alolam, ibn havqal, beruniy, …

2 / 11

hagan ajdodlari katorida tilga olingan. o‘rta osiyoga arablar bostirib kelganda, somonxudot, ayrim ma’lumotlarga ko‘ra, balx viloyatidan marvga xuroson amiri asad ibn abdulloh lqushayriy (725/727 va 735/738 yillar)ning oldiga kelib, undan dushmanlariga qarshi kurolli yordam berishini suraydi. arablar yordamida dushmanlarini yenggach, somonxudot islom dinini kabul kiladi va o‘g‘lining ismini amirning sharafiga asad ko‘yadi. asadning nuh, ahmad, yahyo va ilyos ismli ug‘illari alma’munning marvdagi saroyida xizmatda bulgan va rofi ibn lays ko‘zyulonini bostirishda faol qatnashgan. buning evaziga alma’mun ularni bir nechta viloyatlarga amir etib tayinlaydi (819—820 y.). xususan, nuh — samarqand amiri, ahmad — farg‘ona amiri, yahyo — shosh va ustrushona amiri, ilyos esa hirot amiri etib t'ayinlanadi. ular dastlab xuroson amirlari bo‘lgan tohiriylarga tobe bo‘lgan va harbiy kuch to‘plab, arab xalifaligining sharqiy chegaralarini qo‘riqlab turishgan, shuningdek, shim.dagi turklarga qarshi bir necha bor yurishlar qilishgan. nuh ibn asad isfijobni bosib olib (840 y.), uni o‘ziga tobe qiladi. shunday qilib, akaukaning to‘ng‘ichi bo‘lgan …

3 / 11

ana ham ortdi. nasr davrida s turklarning shovg‘ar shahriga yurish qiladilar. deyarli butun o‘rta osiyo yerlari ularning hrkimiyati ostida birlashgandan keyin oila boshlig‘i nasr xalifa almu’tamiddan movarounnahrni boshqarishga maxsus yorliq oldi (875 y.). ko‘p o‘tmay ismoil akasi nasrga bo‘ysunishdan bosh tortib, unga qarshi ko‘shin tortadi. akauka qo‘shinlari orasida bo‘lib o‘tgan jangda (888 y.) nasr mag‘lubiyatga uchraydi va natijada ismoil ibn ahmad butun hokimiyatni o‘z qo‘liga oladi. u taroz shahriga yurish qilib, uni bosib oladi (893 y.) va natijada boy shalji kumush konlariga egalik kidali. o‘sha yilning o‘zida ahmad ustrushonadagi afshinlar sulolasining oxirgi vakillarini yo‘q qiladi va viloyatni butkul o‘zining hokimiyatiga bo‘ysundiradi. s.ning kuchayib borayotganidan xavfsiragan arab xalifasi ismoilni hokimiyatdan chetlatib, o‘rniga xuroson amiri amr ibn lays safforiyni tayinlaydi (898 y.). amr qo‘shin bilan movarounnahrga yo‘l olganda, ismoil unga qarshi chiqib, bir necha jangdan keyin uni mag‘lubiyatga uchratadi (900 y.) va natijada safforiylarta qarashli bo‘lgan xurosonni ham o‘z yerlariga qo‘shib oladi. …

4 / 11

riy boshqaruv tizimi. s. sulolasining hokimiyatdagi vakillari amir deb atalgan bo‘lib, ularga dargoh (saroy axli) va devonlar (harbiy boshqarmalar) bo‘ysungan. vazir mansabiga, asosan, jayhoniylar, bal’amiylar va utbiylar aslzoda oilalarining vakillari tayinlanar edi. jayhoniy va bal’amiy ulardan eng mashhur vazirlardir. s.da vazir devonidan tashqari 10 devon bo‘lib, ular uchun buxorodagi registon maydonida maxsus katta bino qurilgan edi. s.ning boshqaruv tizimi, asosan, mahalliy dehqonlar, aslzodalar va din arboblaridan tashkil topgan bo‘lib, har bir amaldor arab va fors tillarini mukammal bilishi, shuningdek, diniy va dunyoviy fanlardan xabardor bo‘lishi shart edi. bunday odamlarni ahl alqalam (qalam axli) deb atashgan. saroy harbiy qo‘mondonlari hojib, xuroson lashkarboshisi esa sipoxsolor deb atalgan bo‘lib, boshqaruv ishlariga katta ta’sir o‘tkazib kelishgan. s.ning soliklardan kelib tushadigan yillik daromadi 45 mln. dirhamni tashkil qilgan bo‘lsa, bu mablag‘dan 20 mln.ga yaqini boshqaruv tizimida xizmat qilayotgan amaldorlar va qo‘shin ehtiyojlariga sarflangan. xizmat uchun ish xaqi hammaga har 90 kunda, ya’ni bir yilda 4 …

5 / 11

lalar hukm surgan. s.ning saroy ma’muriyati ichidagi amaldorlarning bir qismini forelar, qolgan qismini mahalliy turkiylar tashkil etgan. viloyatlarda ham xuddi shunday ahvol kuzatilgan. harbiy va mudofaa ishlari to‘la turkiylarning qo‘lida bo‘lgan. 10-a. ga kelib isfijob, taroz va boshqa shaharlarning turkiy aholisi ko‘plab islom dinini qabul qilganliklari tufayli s.ning boshqaruv tizimida ularning salmog‘i oshib ketgan. xususan, alptegin, sabuktegin, alp arslon, alitegin, simjuriy, bektuzun, qorategin, ayach, altuntosh, banichur, tosh singari mashqur tarixiy shaxslar va ularning avlodlari shular jumlasidandir. shuningdek, turli viloyatlar va shaharlarni inaj, ilmangu, sabukra, boyqaro, alxunmish, boytuz, tuztosh, kunbosh, suboshitegin, kamtegin, fayozbek, xumorbek, xumortosh, oytug‘dibek, bilgategin, fategin, shukrtegin, aytug‘mish va boshqa g‘ukmdorlar boshqargan. hokimiyat s. qo‘lidan ketib, qoraxoniylar qo‘liga o‘tgandan keyin ularning deyarli barchasi ikkilanmay yangi hukmdorlar xizmatiga o‘tishgan. shuning uchun bug‘roxon 992 yilda isfijobdan yurish qilib, samarqand va buxoroni egallaganda, unga hech kim qarshilik ko‘)|satmagan. chunki mahalliy aholi, shu jumladan, amaldorlar ham, ularga movarounnahrning arablargacha bo‘lgan asl egalari sifatida …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "somoniylar davlati"

mavzu: somoniylar davlati. reja: reja: 1. somoniylar davlaninig tashkil topishi. 2. somoniylar davlatida davlat boshqaruvi. 3. somoniylar davlatida ijtimoiy-iqtisodiy ahvol. xulosa. foydalanilgan adabiyotlar. somoniylar somoniylar - ix-x-a.iarda movarounnahr va xurosondagi sulola. somoniylarning oilaviy nisabasi, ya’ni nomi ularning ajdodi bo‘lmish somonxudot ismi bilan bog‘liq. somonxudotning kelib chiqishi haqida turli xil ma’lumot va fikrlar mavjud. abu bakr narshaxiy (10-a.) va hamza isfahoniy (10a.) keltirgan ma’lumotlarga qaraganda, somonxudot balx viloyatidagi somon qishlog‘idan,almukaddasiy (10-a.) ning ma’lumotiga ko‘ra esa, u samarqand viloyatidagi somon nomli qishloqdan bo‘lgan. "sa’diya" nomli asar (17-a.) da keltirilgan ma’lumotlarga ko‘ra, uning asl ismi arquq bo‘lib, u farg‘...

This file contains 11 pages in DOCX format (172.0 KB). To download "somoniylar davlati", click the Telegram button on the left.

Tags: somoniylar davlati DOCX 11 pages Free download Telegram