protein denaturatsiyasi

PPT 18 pages 3.1 MB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.1 MB

File type PPT

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

termiz davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti biologiya ta’lim yo’nalishi 2-kurs 203-guruh talabasi ko'chkeldiyeva shahnozaning biokimyo fanidan oqsillarning xarakterli xossalaridan biri ularning turli fizik va kimyoviy ta’sirlar ostida birlamchi strukturani saqlab qolgan xolda yuqori tuzilish darajasi bo`lgan – ikkilamchi, uchlamchi va to`rtlamchi strukturalarining buzilib, nativ (tabiiy) fizik-kimyoviy, eng muhimi biologik xususiyatlarini yo`qotishidir. bu hodisa denaturatsiya deb atalib, eritmani qizdirish natijasida yaqqol namoyon bo`ladi va avvalo, oqsilning erish qobiliyati o`zgarishi bilan xarakterlanadi. denaturatsiya faqat murakkab fazoviy tuzilishga ega bo`lgan molekulalar uchungina xos bo`ladi. shu sababli sintetik va tabiiy peptidlar bunday xossaga ega emaslar. denaturatsiya vaqtida to`rtlamchi, uchlamchi va hatto ikkilamchi strukturani mustahkamlovchi bog`lar uziladi. buning natijasida polipeptid zanjir yoyiladi yoki tartibsiz o`ram holatiga keladi. natijada gidrat qobig`i yo`qolib, oqsil cho`kmaga tushadi. lekin bu cho`kma tuzlanishdan hosil bo`lgan cho`kmadan farq qiladi, ya’ni oqsil ishqoriy metall tuzlari,ammoniy sulfat bilan tuzlanganda cho’ksa ham denaturatsiyalanmaydi,u qaytadan erib,nativ holatga o’tadi. denaturatsiya tufayli yuz beradigan biologik o’zgarishlaridan muhimlari …

2 / 18

il molekulasining ayrim qismlari va molekulalar orasida o’rnatilgan mustahkam struktura va ma’lum tartib bu jarayonda buziladi. denaturatsiyaning ikki xili mavjud: 1-turida o’ralgan oqsil molekulasi yoyilib,uning ichkaridagi gruppalari tashqariga chiqadi. bu jarayonni albumin molekulasiga ta’sir etganda ko’rish mumkin. molekulaning yoyilishini denaturatsiyalangan oqsilda nativ oqsilga qaraganda ba’zi gruppalarning ko’proq ochilishi bilan ko’rsatish mumkin. haqiqatdan ham nativ molekulada “yashirin” gruppalar denaturatsiya jarayonida yuzaga chiqadi: disulfid bog’lar uzilib, sh gruppalar, tirozinning fenol gruppasi,gistidin va triptofanning halqali yadrolari ko’proq ochiladi. denaturatsiyaning ikkinchi xilini: siydikchil tamaki mozaykasi virusi molekulasiga ta’sir etganda kuzatish mumkin. denaturatsiyaning ikkinchi turida oqsil molekulasi kichikroq molekulaga ajraladi,u yoyilishi yoki yoyilmasligi mumkin.denaturatsiyaning bu ikki xili oqsil molekulasining tabiatiga bog’liq. birinchisida ,bitta uzun polipeptid zanjiri,ikkinchisida esa ikkilamchi bog’lar orqali birga ushlab turiladigan oqsil subbirliklari hosil bo’ladi. ribonukleaza fermantiga siydikchil qo’shilganda ribonukleaza molekulasida vodorod bog’lar uziladi,so’ngra merkaptoetanol sistinning disulfid bog’larini uzadi. so’ngra siydikchil va merkaptoetanol dializ yo’li bilan chetlatilgandan so’ng ribonukleaza fermenti renaturatsiyaga uchraydi. denaturlovchi …

3 / 18

arning oqsillari qizdirishga alohida chidamliligi bilan farq qiladi. bunday oqsillar qizdirilganda harorat oqsi molekulasining ichki qismidagi bog`larni uzish uchun yyetarli bo`lmaydi. oqsillar izoelektrik nuqtasida juda tez issiqlik denaturatsiyasiga uchraydi. oqsillarning unday xossasidan amaliyotda foydalaniladi. ayrim oqsillar esa aksincha, past haroratda denaturatsiyalanadi. denaturatsiyaga olib keluvchi kimyoviy omillarga kislota va ishqorlar, organik erituvchilar (spirt, atseton), detergentlar (yuvish vositalari), ayrim amidlar (siydikchil, guanidin tuzi), alkoloidlar, og`ir metallar (mis, qo`rg`oshin, bariy, ruo’, kadmiyning tuzlari) kiradi. kimyoviy moddalarning denaturlovchi ta’sir mexanizmi ularning fizik-kimyoviy xossalariga bog`liq. kislota va ishqorlar oqsilni cho`ktiruvchi moddalar sifatida keng qo`llaniladi. ko’pchilik oqsillar muhit rnk ning qiymati 2 dan past va 10-11 dan yuqori bo`lganda denaturlanadi. ammo ayrim oqsillar, masalan giston va protaminlar o’attoki rnk=2 yoki rnk=10 bo`lganda ham denaturlanmaydi. og`ir metallar, alkoloidlar ham cho`ktiruvchi sifatida ishlatiladi, chunki ular oqsillarning qutbli guruhlari bilan mustahkam bog`lar hosil qilib, vodorod va ion bog`larini uzadi. siydikchilning denaturatsiyalash ta’siri ,uning oqsil molekulasidagi vodorod bog’larini uzishiga va …

4 / 18

adigan zaryadlarning bir-biriga yaqinlashishi va qoshilishiga yol qoymasligi bilan izohlanadi. disulfid bog’larning ko’ndalang ko’priklari denaturatsiya jarayonida uzilib,qaytadan molekula tiklanganda butunlay tasodifiy bog’lanishlar paydo bo’lishi mumkin.natijada boshlang’ich molekuladan mutlaqo boshqacha struktura paydo bo’ladi. shunga o’xshash hodisani,masalan, ko’p disulfid bog’lanishlarga ega insulin ortiqcha sistein ta’sirida ishlanib, so’ngra disulfid bog’larni qaytadan tiklash uchun oksidlantirilganda ko’rish mumkin,bunda hosil bo’lgan yangi molekula insulinning gormonal xususiyatiga ega bo’lmaydi. denaturlangan oqsillarning fizik-kimyoviy va biologik xossalarining tiklanishiga renaturatsiya yoki renativatsiya deyiladi. bunda oqsilning strukturasi avvalgi holatiga kelsa, uning biologik faolligi ham qayta tiklanadi. denaturlangan oqsillar uchun quyidagi belgilar xos bo`ladi: 1) nativ oqsil molekulasiga nisbatan funktsional (cooo’, no’2 , sh2, oo’) guruhlarning soni ortadi. bu guruhlarning bir qismi odatda oqsil molekulasining ichida bo`ladi. denaturatsiyada polipeptid zanjirning yoyilishi natijasida bu qo`shimcha guruhlar yuzaga chiqadi; 2) oqsil molekulasining yoyilishi natijasida gidrofob radikallar yuzaga chiqadi, gidrat qobig`i va zaryadi yo`qolishi sababli oqsilning eruvchanligi kamayadi va u cho`kmaga tushadi; 3) oqsil molekulasining …

5 / 18

onida tabiiy denaturlovchi agent – xlorid kislota ishlab chiqilib, u oqsilni denaturlash yo`li bilan uning fermentlar ta’sirida parchalanishiga yordam beradi. ammo oshqozonda xlorid kislota va proteolitik fermentlarning bo`lishi oqsil tabiatli dori moddalarini og`iz orqali qabul qilishga yo`l qo`ymaydi, chunki ular denaturlanib shu joyning o`zida parchalanishi natijasida biologik faolligini yo`qotadi. xulosa oqsillar denaturatsiya jarayonida o’zining tabiiy xususiyatini yo’qotar ekan,ivib,cho’kma holiga kelib o’zining tabiiy xususiyatini yo’qotadi.oqsillar denaturatsiya jarayonida vadarod bog’lari va disulfid bog’lari uziladi,lekin peptid bog’lari uzilmagan holatga keladi.oqsillar denaturatsiyasi turli fizikaviy va kimyoviy omillar ta’sirida yuzaga keladi.denaturatsiyaga uchragan oqsillar strukturasi buziladi,strukturasi buzilishi natijasida o’zining biologik xususiyatini yo’qotadi.oqsillar denaturatsiyasi natijasida organizm qarishi kuzatiladi.

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "protein denaturatsiyasi"

termiz davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti biologiya ta’lim yo’nalishi 2-kurs 203-guruh talabasi ko'chkeldiyeva shahnozaning biokimyo fanidan oqsillarning xarakterli xossalaridan biri ularning turli fizik va kimyoviy ta’sirlar ostida birlamchi strukturani saqlab qolgan xolda yuqori tuzilish darajasi bo`lgan – ikkilamchi, uchlamchi va to`rtlamchi strukturalarining buzilib, nativ (tabiiy) fizik-kimyoviy, eng muhimi biologik xususiyatlarini yo`qotishidir. bu hodisa denaturatsiya deb atalib, eritmani qizdirish natijasida yaqqol namoyon bo`ladi va avvalo, oqsilning erish qobiliyati o`zgarishi bilan xarakterlanadi. denaturatsiya faqat murakkab fazoviy tuzilishga ega bo`lgan molekulalar uchungina xos bo`ladi. shu sababli sintetik va tabiiy peptidlar bunday xossaga ega emaslar. denaturatsi...

This file contains 18 pages in PPT format (3.1 MB). To download "protein denaturatsiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: protein denaturatsiyasi PPT 18 pages Free download Telegram