gidravlika asoslari

DOCX 4 pages 349.5 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 349.5 KB

File type DOCX

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

кимёвий технология асосий жараён ва курилмалари 2-bob. gidravlika asoslari ■ gidravlika – bu mexanikaning bir bo`limidir. unda, suyuqliklar muvozanat va harakat qonunlari, hamda ularni amaliyotda qo`llash o`rganiladi. gidravlika ikki bo`limdan iborat: gidrostatika va gidrodinamika. gidrostatika gidrostatika suyuqliklarning muvozanat qonunlarini, gidrodinamika esa ‒suyuqlik va gazlarning harakat qonuniyatlarini o`rgatadi. gidromexanik jarayonlar asosida gidrodinamika qonuniyatlari yotadi va bu qonuniyatlar issiqlik va massa almashinish, hamda kimyoviy va biokimyoviy jarayonlar samaradorligini belgilaydi. 2.1. umumiy tushunchalar gidravlikada suyuqlik, gaz va bug`larni birlashtirib, umumiy bir nom ‒suyuqlik deb yuritilishi qabul qilingan. bunga sabab, suyuqlik va gazlarning harakat tezliklari tovush tezligidan kam bo`lganda, ularning xaraqat qonuniyatlari bir xil. shuning uchun, gidravlikada suyuqlik ham, gazlar ham, bug`lar ham suyuqlik deb yuritiladi. suyuqlik va gazlarning ko`pchilik xossalari bir-biriga yaqin va o`xshash. masalan, suyuqlik ham, gazlar ham biror shaklga ega emas. undan tashqari, ularning qovushoqliklari orasidagi farq juda kichik. yana, kritik temperaturadan yuqori temperaturalarda suyuqlik va gazlar orasidagi farq umuman yo`qolib …

2 / 4

zgaradi. 2.2. eylerning muvozanat differenstial tenglamasi ushbu tenglama suyuqlik muvozanatining differenstial tenglamasidan keltirib chiqariladi. nisbiy tinch holatdagi suyuqlikning muvozanatini ko`rib chiqamiz. bu holatda suyuqlikka massaviy kuchlar – og`irlik va enerstiya kuchlari, hamda sirtiy kuchlar – gidrostatik bosim kuchi ta’sir etadi. butun suyuqlik hajmidan elementar, cheksiz kichik dv parallepiped hajmini ajratib olamiz. parallepipedning dx, dy, dz qirralari x, u, z o`qlarga parallel joylashgan (2.1-rasm). o`rtacha gidrostatik bosim kuchi, gidrostatik bosimning parallelepiped tomoni yuzasi ko`paytmasiga teng. 2.1 –rasmdan ko`rinib turibdiki p=f(x,y,z). ushbu funkstional bog`liqlik ko`rinishini aniqlaymiz. buning uchun elementar parallelepipedga ta’sir etuvchi hamma kuchlarning x, y, z o`qlardagi proekstiyalar yig`indisini topamiz. x, y, z o`qlardagi massaviy kuchlarni massa birligiga nisbatlarini x, y, z deb belgilaymiz. hajmiy kuchlarning x o`qidagi proekstiyasi dq=xdm bo`ladi, bu erda dm=dxdydz yoki dq = xdxdydz. statikaning asosiy qonuniga binoan, tinch holatdagi suyuqlikka ta’sir etuvchi hamma kuchlar proekstiyalari yig`indisi nolga teng. shuning uchun, x o`qidagi kuchlar proekstiyasi (2.1) bu …

3 / 4

bo`lgan tenglamalar sistemasini qo`shib chiqsak, ushbu ko`rinishga ega bo`lamiz: gidrostatik bosim faqat koordinatlar funkstiyasi bo`lgani uchun, tenglamaning chap qismi bosimning to`liq differenstialini ifodalaydi, ya’ni: (2.3) agar, suyuqlik absolyut tinch holatda bo`lsa, unda inerstion va og`irlik kuchlar pastga qarab yo`nalgan bo`ladi, ya’ni z= -g; x=0; y=0. unda (2.4) ushbu tenglama chap va o`ng tomonlarini g bo`lsak, quyidagi ko`rinishga erishamiz: agar, = const bo`lsa, oxirgi tenglamani integrallasak, unda bu erda z‒geometrik napor yoki istalgan gorizontal yuzaga nisbatan olingan nuqtaning nivelir balandligi, m; p/g- statik napor yoki pezometrik bosim kuchi, m. bu tenglama gidrostatikaning asosiy tenglamasi deb nomlanadi. gidrostatikaning asosiy tenglamasiga binoan, tinch holatdagi suyuqlikning istalgan nuqtasida geometrik va statik naporlar yig`indisi o`zgarmas miqdorga teng. masalan, zo balandlikdagi m0 suyuqlik zarrachasi va z1 balandlikdagi m1 suyuqlik zarrachasi uchun (2.5) ( 2.1- rasm gidrostatika uchun eyl е rning muvozanat diff е r е ntsial t е nglamasini kеltirib chi q arishga oid. 2.2- rasm. …

4 / 4

adan foydalanib sath yuza yoki bir xil bosimli yuza tenglamasini keltirib chiqarish mumkin, ya’ni dp=0 va xdx+ydy+zdz=0. absolyut tinch holatdagi suyuqlik uchun tenglama quyidagi ko`rinishda bo`ladi: yoki ; shunday qilib, absolyut tinch holatdagi suyuqlikning sathi tekis, gorizontal yuza ko`rinishida bo`ladi. 2.4. gidrostatikaning asosiy tenglamasini amaliyotda qo`llash tutashgan idishlar. ikkita yopiq a va b idishlar zichliklari har xil p1 va p2 aralashmaydigan suyuqliklar bilan to`ldirilgan (2.3-rasm). a idishdagi bosim p1, b dagi esa‒p2. ixtiyoriy o-o tekisligini o`tkazamiz va unda m nuqta tanlab, uning uchun muvozanat tenglamasini tuzamiz: yoki (2.8) bu erda z1 va z2 – a va b idishlarda nisbatan m nuqta sathidan suyuqlik yuzasigacha, bo`lgan balandligi. agar ochiq yoki yopiq idishlarda bir xil zichlik ga ega suyuqliklar bir bosim ostida, ya’ni r1 = r2 bo`lsa, unda, (2.8) tenglama quyidagi holatga keladi – z1=z2. shunday qilib, tutashgan idishlar zichligi bir xil suyuqlik bilan to`ldirilgan va bir xil bosim ostida bo`lsa, unda …

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "gidravlika asoslari"

кимёвий технология асосий жараён ва курилмалари 2-bob. gidravlika asoslari ■ gidravlika – bu mexanikaning bir bo`limidir. unda, suyuqliklar muvozanat va harakat qonunlari, hamda ularni amaliyotda qo`llash o`rganiladi. gidravlika ikki bo`limdan iborat: gidrostatika va gidrodinamika. gidrostatika gidrostatika suyuqliklarning muvozanat qonunlarini, gidrodinamika esa ‒suyuqlik va gazlarning harakat qonuniyatlarini o`rgatadi. gidromexanik jarayonlar asosida gidrodinamika qonuniyatlari yotadi va bu qonuniyatlar issiqlik va massa almashinish, hamda kimyoviy va biokimyoviy jarayonlar samaradorligini belgilaydi. 2.1. umumiy tushunchalar gidravlikada suyuqlik, gaz va bug`larni birlashtirib, umumiy bir nom ‒suyuqlik deb yuritilishi qabul qilingan. bunga sabab, suyuqlik va gazlarning harakat tezliklar...

This file contains 4 pages in DOCX format (349.5 KB). To download "gidravlika asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: gidravlika asoslari DOCX 4 pages Free download Telegram