irsiy (genotipik) o‘zgaruvchanlik

PPTX 17 pages 2.8 MB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.8 MB

File type PPTX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

слайд 1 irsiy (genotipik) o‘zgaruvchanlik organizm genotipining o‘zgarishi bilan boradigan va bir nechta avlodlarda saqlanadigan o‘zgaruvchanlik irsiy o‘zgaruvchanlik deyiladi. ba’zan bular aniq ko‘zga tashlanadigan o‘zgarishlar bo‘lib, ularga: kalta oyoqli qo‘y larning paydo bo‘lishi, tovuqlarda patning bo‘lmasligi mushuk barmoqlarining ayri bo‘lishi, pigmentlarning bo‘l masligi (albinizm), odamlarda barmoqlarning kalta bo‘lishi va ko‘p barmoqlilik (polidaktiliya) kabilarni misol qilib ko‘rsatish mumkin. to‘satdan vujudga keladigan va qat’iy ravishda nasldan naslga o‘tadigan o‘zgarishlar natijasida xushbo‘y no‘xatning kalta poyali navlari, qatqat tojibarg hosil qiladigan o‘simliklar va juda ko‘p boshqa belgilar paydo bo‘lgan. ko‘pincha ular juda kichik, lekin sezilarli o‘zgarishlar hisoblanadi. genetik materialning irsiy o‘zgarishiga mutatsiyalar deyiladi. mutatsiyalar gen yoki xromosoma tuzilmasining o‘zgarishi tufayli hosil bo‘ladi va tur ichidagi xilmaxillikning birdanbir manbai bo‘lib xizmat qiladi mutatsiyaning namoyon bo‘lish xarakteri. mutatsiyalar dominant va retsessiv bo‘ladi. ularning ko‘pchiligi retsessiv bo‘lib, geterozigota holdagi organizmlarda yashirin holda uchraydi. bu holat turning yashashi uchun muhim ahamiyatga ega. odatda mutatsiyalar zararli bo‘lib, organizmning nozik …

2 / 17

ladi. bunday mutatsiyalar generativ mutatsiyalar deyiladi. agar somatik hujayralarning genlari o‘zgarsa, bunday mutatsiyalar shu organizmning o‘zida namoyon bo‘ladi va jinsiy ko‘payishda keyingi avlodga o‘tmaydi. biroq jinssiz ko‘payishda, agar organizm hujayra yoki hujayralar to‘plamidan ko‘payayotgan va unda o‘zgargan — mutatsiyaga uchragan gen bo‘lsa, bunday mutatsiyalar somatik mutatsiyalar deb ataladi va ular keyingi avlodlarga o‘tishi mumkin. mutatsiyalarning paydo bo‘lish darajalari. bir gen doirasidagi bitta yoki bir nechta nukleotidlarning o‘zgarishi yoki almashinishi bilan bog‘liq muta tsiyalar gen yoki nuqtali mutatsiyalar deb ataladi. ular oqsillar tuzilishiga o‘zgarishlar kiritadi, ya’ni polipeptid zanjirdagi aminokislotalarning ketmaketligi yangilanadi va shu bilan oqsil molekulasining funksional faolligini o‘zgartiradi. xromosoma tuzilmasining o‘zgarishi xromosoma mutatsiyasi deb ataladi. bunday mutatsiyalar xromosomaning ma’lum bir qismining yo‘qolishi tufayli vujudga keladi. ayrim hollarda xromosomadan ajralgan qism gomologik bo‘lmagan xromosoma bilan birikib, genlarning yangi kombinatsiyasini paydo qiladi va ularning o‘zaro ta’sir xarakterini o‘zgartiradi. urug‘lanish davrida bunday gametalarning normal gaploid gameta bilan qo‘shilishi natijasida hosil bo‘lgan zigotada mazkur …

3 / 17

hanlikning pasayishi xavfi kamayadi. poliploidiya organizmlarning hayotchanligi, mahsuldorligi va boshqa xususiyatlarini oshiradi. o‘simlikshunoslikda poliploidiyadan keng foydalani ladi. chunki madaniy o‘simliklarning sun’iy olingan poliploid navlari yuqori hosildorligi bilan farqlanadi mutatsiya xususiyatlari. mutatsiyalar irsiyat bilan bog‘liq, ya’ni ular nasldannaslga o‘tadi. bitta mutatsiyaning o‘zi bir turga mansub bo‘lgan har xil organizmlarda paydo bo‘lishi mumkin. mutatsiyalar ta’sir doirasiga qarab foydali va zararli, dominant hamda retsessiv bo‘ladi. genlarning muhim xususiyatlaridan biri — mutatsiyalar hosil qilishdir. dastlab irsiy o‘zgarishlar tezligini birdaniga oshirish rentgen nurlari ta’sirida amalga oshirilgan. rentgen nurlari ta’sirida mutatsiyalar paydo bo‘lishini 150 marta oshirishga erishildi. rentgen va boshqa ionlantiruvchi radiatsiya nurlaridan tashqari, mutatsiyalar kimyoviy moddalar ta’sirida ham hosil bo‘lishi mumkin. moddalar almashinuvi jarayoniga, ayniqsa, dnk sinteziga ta’sir qiluvchi omillar mutatsion jarayonga ham ta’sir qiladi. sun’iy yo‘l bilan hosil qilinadigan mutatsiyalar amaliy ahamiyatga ega bo‘ladi, chunki ular tur yoki populatsiya ichidagi genetik xilmaxillikni oshiradi va shu yo‘l bilan seleksionerga «yordamchi» material beradi. image2.jpeg image3.jpeg image4.jpeg …

4 / 17

irsiy (genotipik) o‘zgaruvchanlik - Page 4

5 / 17

irsiy (genotipik) o‘zgaruvchanlik - Page 5

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "irsiy (genotipik) o‘zgaruvchanlik"

слайд 1 irsiy (genotipik) o‘zgaruvchanlik organizm genotipining o‘zgarishi bilan boradigan va bir nechta avlodlarda saqlanadigan o‘zgaruvchanlik irsiy o‘zgaruvchanlik deyiladi. ba’zan bular aniq ko‘zga tashlanadigan o‘zgarishlar bo‘lib, ularga: kalta oyoqli qo‘y larning paydo bo‘lishi, tovuqlarda patning bo‘lmasligi mushuk barmoqlarining ayri bo‘lishi, pigmentlarning bo‘l masligi (albinizm), odamlarda barmoqlarning kalta bo‘lishi va ko‘p barmoqlilik (polidaktiliya) kabilarni misol qilib ko‘rsatish mumkin. to‘satdan vujudga keladigan va qat’iy ravishda nasldan naslga o‘tadigan o‘zgarishlar natijasida xushbo‘y no‘xatning kalta poyali navlari, qatqat tojibarg hosil qiladigan o‘simliklar va juda ko‘p boshqa belgilar paydo bo‘lgan. ko‘pincha ular juda kichik, lekin sezilarli o‘zgarishlar hisob...

This file contains 17 pages in PPTX format (2.8 MB). To download "irsiy (genotipik) o‘zgaruvchanlik", click the Telegram button on the left.

Tags: irsiy (genotipik) o‘zgaruvchanl… PPTX 17 pages Free download Telegram