markaziy osiyo xalqlari tarixiga oid yozma va moddiy manbalar

DOCX 12 sahifa 48,9 KB Bepul yuklash

12 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 48,9 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 12

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 12

1 markaziy osiyo xalqlari tarixiga oid yozma va moddiy manbalar reja 1.qadimgi yunon va rim manbalarida markaziy osiyo tarixi. 2.so’g’d tilidagi manbalar 3.turkiy tildagi manbalar va ularning xususiyatlari xulosa foydalanilgan adabiyotlar 1. qadimgi yunon va rim manbalarida markaziy osiyo tarixi ko’hna tarixi mizni o’rganishda antik, ya’ni yunon va rim manbalari muhim va nodir hisoblanadi. shuni ta’kidlab o’tish kerakki, antik mualliflarning birontasi markaziy osiyo tarixiga oid alohida, maxsus asar yozmagan. qolaversa, o’sha zamonda «markaziy osiyo» degan jug’rofiy tushunchaning o’zi ham yo’q edi. ammo, yunon va rim tarixchilari o’zlarining boshqa mavzularga bag’ishlangan asarlarida yo’l-yo’lakay qadimgi markaziy osiyoga doir jug’rofiy, tarixiy va etnografik ma’lumotlar yozib qoldirganlar[footnoteref:1]. [1: узбекистан тарихи. - т.: шарқ, 2001. - б.12.] ellada va rim mualliflari ma’lumotlarining to’g’rilik darajasi turlichadir. bu ma’lumotlarning asosiy qismi tasvirlangan voqealardan ancha muddat o’tgandan keyin yozilgan manbalardan olingan. shu sababdan antik davr mualliflari axborotlarida ko’p noaniqliklar, shubhali va munozarali ma’lumotlar mavjud. ayrim hollarda biron-bir voqea …

2 / 12

qidiy tahlil etish hamda arxeologik va epigrafik manbalarni jalb etish asosida qadimgi tariximizni mumkin qadar teranroq o’rganishimiz kerak[footnoteref:2]. [2: саидқулов т. с. ўрта осиё халқлари тарихининг тарихшунослигидан лавҳалар. - т. : ўқитувчи, 1993. - б. 4-5.] qadimgi ellada va rim tarixchilarining sharqqa qiziqishi asosan 2 ta voqea bilan, aniqrog’i, ellada-fors urushlari va iskandar makedonskiyning ahamoniylar davlatiga qarshi hujumi bilan bog’liqdir[footnoteref:3]. [3: манбашунослик. - фарғона, 2003. - б.39.] o’zbekistonning qadimgi va antik davrdagi tarixini o’rganishda qadimgi ellada va rim tarixchilari hamda geograf olimlarining asarlari muhim manba bo’lib xizmat qiladi. quyida ulardan ayrimlari haqida ma’lumotlarni keltiramiz. gerodot (mil. avv. 490-480 yillar o’rtasi - 425 y.) - yirik qomusiy olim, tarix fanining “ota”si, asli kichik osiyoning galikarnas shaharidan, 455-447 yillari yevropa, osiyo va misr bo’ylab sayohat qilgan[footnoteref:4]. [4: boynazarov f. qadimgi dunyo tarixi. - t.: iqtisod-moliya, 2006. - b. 26-36.] gerodot ellada va sharq mamlakatlari (liviya, misr, assuriya, vavilon, eron va skifiya)ning qadim …

3 / 12

r, issedondar, massagetlar, daylar va saklar haqida, ularning turmushi, urf-odatlari hamda qo’shni mamlakatlar bilan aloqalari haqida qimmatli ma’lumotlarni uch ratamiz[footnoteref:7]. [7: геродот история. http://www.vehi.net/istoriya/grecia/gerodot/02.html] vatanimiz tarixini yoritgan ilk tarixiy asar - bu gerodotning “tarix” asaridir. bu asar yunon - fors urushlari tarixiga bag’ishlangan. lekin, muallif mazkur urushlargacha bo’lgan davrdagi ellada, lidiya, midiya va ahamoniylar davlati tarixiga oid batafsil ma’lumotlar keltiradi. “tarix” keng qamrovli, serqirra va ayni paytda, yaxlit asar ekanligi tufayli uning muallifi gerodot haqli ravishda “tarixning otasi” degan faxrli nomga sazovor bo’ldi[footnoteref:8]. [8: биография г еродота. http://www.sochin.ru/biografii/gerodot.html] gerodot o’z asarini yozishda xilma-xil manbalardan foydalanadi, jumladan, eron, skifiya, misr va boshqa mamlakatlarga qilgan sayohati chog’ida yiqqan ma’lumotlarini keltiradi. u markaziy osiyoda bo’lmagan edi, lekin kaspiy ortidagi mamlakatlar tarixi bilan qiziqadi. tadqiqotchilarning fikricha, gerodot eronda bo’lgan chog’ida ahamoniylar davlati zodagonlari bilan suhbatlar qurib, markaziy osiyo xalqlari hayoti haqidagi ma’lumotlarni yozib olgan. natijada uning ajdodlarimiz o’tmishi haqidagi ma’lumotlari to’liq bo’lmay qolgan va …

4 / 12

larda kannibalizm xollari uchrashi haqida ma’lumot beradi, urug’dagi sog’lom va nuroniy qari odamni so’yib, uning go’shtini hayvonlar go’shti bilan qo’shib pishirishlari va tanovvul qilishlarini qayd etadi. gerodot qadimgi ajdodlarimiz chorvachilik, baliq ovi va dehqonchilik bilan shug’ullanishlarini ta’kidlaydi. doro i davrida markaziy osiyo xalqlari eronga tobe bo’lganliklari va forslarga o’lpon to’lab turganliklarini aytib, gerodot behustun yozuvidagi ma’lumotlarni tasdiqlaydi. [9: boynazarov f. qadimgi dunyo tarixi. - t.: iqtisod-moliya, 2006. - b. 36.] gerodot tarixning shunchaki xabarchisi emas, balki tarixni jonlantirib ko’rsatuvchi yetuk ijodkordir. uning skiflar haqidagi asarlari nihoyat bebaho va qadrli. ayniqsa, skiflaming hayoti haqidagi hikoyalari, ularning urf-odatlari va udurnlari haqidagi badiiy lavhalar shunday jonli va hayotiy tarzda ifodalanganki, ularni o’qigan o’quvchi bevosita hayajonga tushadi. gerodotning “skiflar” asari jahon adabiyoti xazinasidan munosib o’rin egallagan. skiflarni birinchi bo’lib jahonga tanitgan ham gerodotdir. xvii - xviii asrlardayoq rus imperatorlari gerodotning “skiflar” asarini juda katta qiziqish bilan o’qiganligi va juda ko’p nusxalarda tarjima qilishga buyruq …

5 / 12

rining tarixiy hikoyalari”[footnoteref:13] kabi juda katta ahamiyatga ega bo’lgan ijod durdonalari yuzaga keldiki, bu asarlar bilanch uqur tanishsak, gerodotning badiiy so’z san'atkori ekanligiga yana bir bor ishonch hosil qilamiz. [11: qarang: томошенко и. я. геродот и егосочинение. - полтова, 1899.] [12: qarang: киглер в. сказочние мотивы герадота. - киев. 1903.] [13: qarang: г еродот и исторические рассказы восточных народов. - m., 1887.] eng xarakterli tomoni shundaki, gerodot o’z ko’zi bilan ko’rgan va eshitgan voqealarini qalamga oladi, yolg’on, soxta ma'lumotlar bilan ish ko’rmaydi. tarixiy haqiqatni aniq va real tasvirlashga harakat qiladi. shuningdek, gerodot ijodida mifologik xarakteridagi hikoyalar ham berilgan. gerodot katta ishga qo’l uradi. faqat skiflarning emas, yevropa va osiyodagi hatto afrikadagi ko’pgina qabilalarning hayotiga oid ma'lumotlarni badiiy aks ettiradi. gerodot ensiklopedist olim ham edi. uning ijodi tarix, etnografiya, geografiya, jamiyatshunoslik va falsafa fanlari uchun ham zarur manba bo’lib xizmat qiladi. 2. so’g’d tilidagi manbalar so’g’d tilidagi manbalar asosan iv-x asrlarga …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 12 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"markaziy osiyo xalqlari tarixiga oid yozma va moddiy manbalar" haqida

1 markaziy osiyo xalqlari tarixiga oid yozma va moddiy manbalar reja 1.qadimgi yunon va rim manbalarida markaziy osiyo tarixi. 2.so’g’d tilidagi manbalar 3.turkiy tildagi manbalar va ularning xususiyatlari xulosa foydalanilgan adabiyotlar 1. qadimgi yunon va rim manbalarida markaziy osiyo tarixi ko’hna tarixi mizni o’rganishda antik, ya’ni yunon va rim manbalari muhim va nodir hisoblanadi. shuni ta’kidlab o’tish kerakki, antik mualliflarning birontasi markaziy osiyo tarixiga oid alohida, maxsus asar yozmagan. qolaversa, o’sha zamonda «markaziy osiyo» degan jug’rofiy tushunchaning o’zi ham yo’q edi. ammo, yunon va rim tarixchilari o’zlarining boshqa mavzularga bag’ishlangan asarlarida yo’l-yo’lakay qadimgi markaziy osiyoga doir jug’rofiy, tarixiy va etnografik ma’lumotlar yozib qoldirganlar...

Bu fayl DOCX formatida 12 sahifadan iborat (48,9 KB). "markaziy osiyo xalqlari tarixiga oid yozma va moddiy manbalar"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: markaziy osiyo xalqlari tarixig… DOCX 12 sahifa Bepul yuklash Telegram