genetika fanining maqsadi va o‘rganish uslublari

DOC 48.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1363444255_42310.doc genetika fanining maqsadi va o‘rganish uslublari www.arxiv.uz reja : 1. genetika fanining maqsadi va vazifalari. 2. gentika fanining o‘rganish uslublari. tirik organizmlarning ikki xususiyatini – irsiyati va o‘zgaruvchanligini genetika fani o‘rganadi. o‘rganish obektiga ko‘ra biologik fanlar jumlasiga kiradi. genetika o‘rganadigan irsiyat va o‘zgaruvchanlik yer yuzidagi olam evolyutsiyasini ta’minlovchi muhim 2 ta omil xisoblanadi. irsiyat barcha organizmlarga xos bo‘lib ularning oila, avlod, tur va turkum navga xos bo‘lgan xususiyatlarni nasldan – naslga o‘tkazadi. irsiyat tufayli ota-ona organizmlarining belgisi va xususiyatlarining kelgusi avlod uchun turgun saqlanib qolishi irsiyatning bir tomoni, ikkinchi tomoni organizmlarning ontogenezida ma’lum moddalar almashunuvi harakatlarini va rivojlanish tipini ta’minlashdir. hujayraning jinsiy va jinssiz ko‘payishi orqali ota-ona belgi va xususiyatlari kelgusi avlodga beriladi. jinsiy ko‘payishda erkak (sperma) va urg‘ochi (tuxum) hujayralar o‘zaro qo‘shilib, urug‘lanish natijasida yangi avlod vujudga keladi. irsiyatning moddiy negizi jinsiy hujayralarda bo‘lib, avlodlar shu orqali bir-biri bilan bog‘langan bo‘ladi. jinsiz ko‘payishda ham xuddi shunday bo‘ladi. har …

ari bilan o‘z ajdodlaridan farq qilishdir. bunday qaraganda o‘zgaruvchanlik irsiyatga teskari ko‘rinsada, u ham aslida tirik organizmga xos xususiyatdir. organizmlar rivojlanish sharoitiga qarab o‘zgaradi. o‘zgaruvchanlikning o‘zi bir necha xil bo‘ladi. ota-onada bo‘lmagan va uzoq ajdodlarda bo‘lmagan belgi va xususiyatlarni paydo qiladi. organizmlarning belgi xususiyatlarining o‘zgarishi tashqi sharoit bilan birga bir qancha genlarning o‘zgarishiga ham bog‘liq bo‘lishi mumkin. bunday o‘zgaruvchanlik mutatsiya deyiladi. mutatsiya tasodif yuzaga keladigan sifat o‘zgarishidir. bundan tashqari kombinatsion o‘zgaruvchanlik ham mavjud. bu odatda chatishtirish yo‘li bilan, har xil genlarning birikishi natijasida hosil bo‘lib organizm belgilarining o‘zgarishiga sabab bo‘ladi. misol: sersut sigirni sergo‘sht buqa bilan chatishtirishda ona va ota belgilarining o‘tishi, ikki xil rangga mansub gulni chatishtirish natijasida boshqa bir xil belgilar olish, tik turadigan bug‘doy navini, ser hosil yotib qolishga moyil nav bilan chatishtirish va xokozo. bu belgilar keyingi avlodlarga o‘tadi. individual rivojlanish jarayonida organizmlarning morfologik, fiziologik, biokimyoviy xususiyatlari o‘zgarishi mumkin. buni ontogenetik yoki fenotipik o‘zgaruvchanlik deyiladi. bu …

o‘zgaruvchanlikni o‘rganish genetika fanining bosh mavzusi hisoblanadi. zamonaviy genetika fani irsiyat va o‘zgaruvchanlikni tirik tabiatning molekulyar xromosoma, hujayra, tirik mavjudot va populyatsiya darajasida o‘rganadi. tekshirish usullari va manbalarning har xilligi uning bir qancha bo‘limlarini yuzaga keltirdi. masalan: populyatsion genetika, matematik genetika, sitogenetika, o‘simlik, hayvon va odam genetikasi, mikroorganizmlar genetikasi kabilardir. har qanday organizmning irsiyat va o‘zgaruvchanligini o‘rganishda genetik tahlil usuli asosiy hisoblanadi. uni o‘zi bir qancha tekshirish usullarini o‘z ichiga oladi. chatishtirish natijasida olingan duragayning keyingi bir qancha bo‘g‘inlariga ota-onaning ba’zi bir belgilarining berilishi, genlarning o‘zgartirishi va birikishi (kombinatsiyasi) gibridologik tahlilning asosiy usuli hisoblanadi. irsiyatning moddiy asosi sitologik usul asosida o‘rganiladi. bu usul irsiyatning anatomiyasini o‘rganishga xizmat qiladi. hujayra tuzilishi har xil mikroskop orqali o‘rganiladi. shu bilan birga irsiyatning asosini o‘rganishda sitokimyoviy, biokimyoviy, biofizikaviy fiziologik usullar qo‘llaniladi. sitologik va gibridologik tahlil usullarini birga qo‘shib o‘rganish mustaqil sitogenetik usulini tashkil etadi. fenogenetik yoki ontogenetik usul yordamida organizmlarning individual rivojlanish davrida genlar …

a—seleksiya va urug‘chilikning nazariy asosi xisoblanadi. seleksiyada tur va navlarni, avlod va ajdodni o‘zaro chatishtirish geografik, sistematik yo‘nalishda bo‘ladi. umuman bir biridan juda uzoq turlarni chatishtirishda qiyinchilik katta bo‘lib, olingan duragaylar ko‘p hollarda naslsiz bo‘lib chiqadi. har tomonlama va puxta-pishiq mutantlar seleksiyaning oltin fondi hisoblanadi. adabiyotlar: 1. z.yu.maqsudov. umumiy genetika. toshkent- 1980 yil. 2. z.yu.maqsudov, s.r.muhamadxonov. genetika asoslari toshkent-1976 yil 3. g.v.gulyaev. genetika. moskva- 1984 yil (rus tilida) 4. n.g.simongulyan va boshk., guza genetikasi, seleksiyasi va urug’chiligi. toshkent – 1974 5. d.t.abdukarimov va boshq., dala ekinlari seleksiyasi, urug‘chiligi va genetika asoslari. toshkent- 1989 6. a.t.g‘ofurov va boshq., genetikadan masala va mashqlar toshkent – 1991 y 7. hamidov j. h., oqilov a.t., nishonboev k.n., saidov t. m., eshonqulov a. n. tibbiy biologiya va irsiyatdan qo‘llanma. t., ibn sino, 1992. 8. a. t. g‘ofurov va boshq., genetikadan masala va mashqlar. toshkent – 1993 yil. 9. to‘raqulov yo. x. tabiatda jonli molekulalar va …

genetika fanining maqsadi va o‘rganish uslublari - Page 5

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "genetika fanining maqsadi va o‘rganish uslublari"

1363444255_42310.doc genetika fanining maqsadi va o‘rganish uslublari www.arxiv.uz reja : 1. genetika fanining maqsadi va vazifalari. 2. gentika fanining o‘rganish uslublari. tirik organizmlarning ikki xususiyatini – irsiyati va o‘zgaruvchanligini genetika fani o‘rganadi. o‘rganish obektiga ko‘ra biologik fanlar jumlasiga kiradi. genetika o‘rganadigan irsiyat va o‘zgaruvchanlik yer yuzidagi olam evolyutsiyasini ta’minlovchi muhim 2 ta omil xisoblanadi. irsiyat barcha organizmlarga xos bo‘lib ularning oila, avlod, tur va turkum navga xos bo‘lgan xususiyatlarni nasldan – naslga o‘tkazadi. irsiyat tufayli ota-ona organizmlarining belgisi va xususiyatlarining kelgusi avlod uchun turgun saqlanib qolishi irsiyatning bir tomoni, ikkinchi tomoni organizmlarning ontogenezida ma’lum moddalar almashu...

DOC format, 48.0 KB. To download "genetika fanining maqsadi va o‘rganish uslublari", click the Telegram button on the left.

Tags: genetika fanining maqsadi va o‘… DOC Free download Telegram