optik spektroskopiyaning asoslari.

DOCX 12 pages 78.2 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 78.2 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

mavzu: optik spektroskopiyaning asoslari. reja: 1. optik spektroskopiyaning mohiyati. 2. optik spektroskopiyaning tarixi. 3. spektroskopiy usullari. 4. ub-spektrofotometrning ishlash printsipi. 5. iq-spektrometrni g ishlash printsipi. 6. mavu yuzasidan test savollari. 7. mavzu yuzasidan mustahkamlovchi savollar. 8. foydalanilgan adabiyotlar. optik spektroskopiya - ultrabinafsha va infraqizil diapazonlari bilan (bir necha yuz nanometrdan mikrongacha) optik (ko'rinadigan) to'lqin uzunligi diapazonidagi spektroskopiya. bu usul materiyaning atom va molekulyar darajada qanday joylashishi, kondensatsiyalangan moddalarga birlashganda atomlar va molekulalarning o'zini qanday tutishi haqidagi ma'lumotlarning katta qismini beradi. boshqa spektroskopiya turlari bilan solishtirganda optik spektroskopiyaning o'ziga xos xususiyati shundaki, tizimli ravishda tashkil etilgan moddalarning aksariyati (atomlardan kattaroq) elektromagnit maydon bilan aniq optik chastota diapazonida rezonansli o'zaro ta'sir qiladi. shu sababli, hozirgi vaqtda modda haqida ma'lumot olish uchun optik spektroskopiya juda keng qo'llaniladi. optik spektroskopiya 1802 yilda fraungofer chiziqlari - quyosh spektridagi qorong'u chiziqlar kashf etilganda tug'ilgan. bu chiziqlar 1814 yilda fraungofer tomonidan qayta kashf etilgan va tasvirlangan. 19-asrning …

2 / 12

pektroskopiya (radio diapazondagi spektroskopiya) asosida yaratilgan. qo'zi navbati ro'yxatga olinganidan keyin uning qoidalari eksperimental tarzda tasdiqlangan deb ishoniladi. keng ishlatiladigan spektroskopiya usullarini ikkita guruhga bo’lish mumkin. birinchi guruhga optik atom spektroskopiya usullari kirib, ularning barchasi erkin atom va lentel ektronlarni energiyasining o’zgarishiga asoslangan. ikkinchi guruh usullari spektrning rentgen sohasida joylashgan yuqori energiyali nurlanishlar tasirida ichki qobiqlarning elektronlarini qo’zg’algan xolatga o’tishiga asoslangan. quyidagi jadvalda ana shu ikki guruh spektroskopiya usullari keltirilgan. spektroskopiyausullari analiz usullari spektr diapazoni jarayon usuli atomlashtirish qo’zg’atish atom-emissionli (aes) optik fotonlar emissiyasi yuqori xaroratda yuqori xaroratda atom- fluorestsentli (afs) optik fotonlar emissiyasi yuqori xaroratda ub-ko’rinuvchan nurlanishi atom-absorbtsion (aas) optik fotonlar absorbtsiyasi yuqori xaroratda talab qilinmaydi rentgen-emission (rea) rentgenli fotonlar emissiyasi talab qilinmaydi elektronlar oqimi rentgen- fluorestsent (rfla) rentgenli fotonlar emissiyasi talab qilinmaydi rentgen nurlanish rentgen- absorbtsion(raa) rentgenli fotonlar absorbtsiyasi talab qilinmaydi talab qilinmaydi ub-spektrofotometrning ishlash printsipi zamonaviy ikki nurli spektrofotometrlar yutilishni maxsus qurilmalar yordamida bevosita yozib borish imkonini …

3 / 12

osil bo’lishi kerak. bu qonundan chetga chiqish manfiy yoki musbat chetlanishlar deb belgilanadi. ba’zida qonun bitta to’lqin uzunligida (λ1) bajariladi ,boshqa to’lqin uzunligida (λ2) bajarilmaydi. rasmda ub-va ko’rinuvchi sohada ishlaydigan spektrofotometrning tuzilishi tasvirlangan. nolli optik sistemaga ega bo’lga nikki nurli avtomatik spektrofotometrning sxemasi: 1–nurlanish manbai;2–monoxromator;3–attenyuator;4–taqqoslash kyuvetasi;5–uzgich;6–namuna zonasi;7–namuna solingan kyuveta;8–ko’zgu;9 –detektor;10–kuchaytirgich;11–servomotor;12–yozish qurilmasi 375 nm to’lqin uzunligi sohasida nurlanish manbai sifatida volframli qizdirish lampasi va kichi to’lqin uzunliklari uchun razryadli deyteriyli lampa xizmat qiladi. spektral ish jarayonida yorug’likning boshlang’ich qismi monoxromator (difraktsion panjara yoki kvartsli prizma) dan o’tib, aylanib turadigan ko’zguli sektor yordamida ikkita bir xildagi nurga bo’linadi. u navbatma- navbat nurni bitta kanal (ochiq sektor)ga o’tkazib ikkinchisi (ko’zguli sektor) da aks ettiradi. namuna tomonidan nur yutilishini o’lchash uchun namunadan va taqqoslash kyuvetalaridan o’tgan nurlarning intensivliklari taqqoslanadi. uzgichdan keyin ikkita nur navbat ma-navbat detektor (fotoko’paytirgich)ga beriladi va kuchaytiriladi. agar olinayotgan nur yutilish qiymatlari intensivliklari bir xil bo’lsa, kuchaytirgichdan keyin chiqish signali kuzatilmaydi. …

4 / 12

achiziqli o’zgartirish mumkin. signal fazasiga qarab attenyuator xarakat ish unday boshqariladiki, namunadan o’tgan nurning intensivligi, taqqoslash nurining intensivligiga tenglashishi kerak bo’ladi. nurlarning intensivliklari tenglashganda signal bo’lmaydi, attenyuatorning xarakati tugaydi. attenyuatorning xolati namunaning nisbiy yutilish xarakteristikasi hisoblanadi: uning holatini raqamli moslamaga uzatilishi yutilish qiymatini ko’rsatadi. sf-2000 spektro fotometri– bir nurli spektrofotometr bo’lib, unda ub- va ko’rinuvchan kanallar alohida ishlaydi, bu o’zaro ta’sirlashuvning oldini oladi. fokusirovkaga ta’sir etadigan, spektral intervalni ajralishi va detektorlashga ta’sir qiladigan barcha elementlar, har bir kanallar uchun individual tarzda optimallashtirilgan. parametrlariga ko’ra sf-2000 spektrofotometri xorijiy shusinf uskunalaridan qolishmaydi. texnik xarakteristikalari: spektral diapazoni 200-1000 nm, o’lchash diapazoni – o’tkazish koeffitsientlari -1-125%, optikzichligi -0,1-0,2. optik zichlikni o’lchashda optik zichlik 1 ga teng bo’lganda fotometrik aniqlik 0,01 gateng. spektrofotometrda minimal nur tarqalish bilan nur o’tkazish xarakteristikalarini olish uchun kvarts qoplamali optik elementlar ishlatiladi.optik nur shunday fokuslanganki, kyuveta bo’linmasida nur faqat kyuvetaning pastki qismidan o’tadi, o’lchashlarni bajarish uchun namuna 1 sm balandlikda …

5 / 12

sf-2000 spektrofotometrdan quyidagi hollarda foydalanish mumkin: · individual moddalar va ko’p komponentli sistemalar analizi uchun; · suvdagi noorganik moddalar miqdorini nazorat qilish uchun; · ishchi zona havosini nazorat qilish uchun; · tuproq tarkibidagi kimyoviy moddalar miqdorini nazorat qilish uchun; · oziq-ovqat maxsulotlarini nazorat qilish uchun. · iq-spektrometrning ishlash printsipi · infraqizil spektrlar odatda (hardoim emas) foiz o’tkazishning to’lqin soniga bog’liqligi ko’rinishida yoziladi. zamonaviy ikki nurli spektrometr ma’lum bir to’lqin uzunligidagi yutilmagan yorug’lik intensivligi foizida qayd etadi. yutilish ѐkioptikzichlik, nur o’tkazuvchanlik bilan bog’liqligi quyidagi tenglama yordamida ifodalanadi: · a= –lgi/i0. · o’tkazish(t)=100%,bundaa=0vai/i0 nisbatga teng. · istalgan spektral jixozning printsipial sxemasi (18-rasm) uchta asosiy qismdan iborat: ѐrituvchi i, spektral (optik) ii, va qabul qilib qayd etuvchi iii qurilmalar.yorituvchi qismga yoritgich manbai (1) va kondensor linzalar yoki ko’zgular (2) kiradi, ular asbobning kirish tirqishini (4) bir tekis yoritadi. kyuvetada (3) o’rganilishi kerak bo’lgan namuna va etalon namuna o’rnatiladi. · spektr qismi (monoxromator) kirish …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "optik spektroskopiyaning asoslari."

mavzu: optik spektroskopiyaning asoslari. reja: 1. optik spektroskopiyaning mohiyati. 2. optik spektroskopiyaning tarixi. 3. spektroskopiy usullari. 4. ub-spektrofotometrning ishlash printsipi. 5. iq-spektrometrni g ishlash printsipi. 6. mavu yuzasidan test savollari. 7. mavzu yuzasidan mustahkamlovchi savollar. 8. foydalanilgan adabiyotlar. optik spektroskopiya - ultrabinafsha va infraqizil diapazonlari bilan (bir necha yuz nanometrdan mikrongacha) optik (ko'rinadigan) to'lqin uzunligi diapazonidagi spektroskopiya. bu usul materiyaning atom va molekulyar darajada qanday joylashishi, kondensatsiyalangan moddalarga birlashganda atomlar va molekulalarning o'zini qanday tutishi haqidagi ma'lumotlarning katta qismini beradi. boshqa spektroskopiya turlari bilan solishtirganda optik spektroskopi...

This file contains 12 pages in DOCX format (78.2 KB). To download "optik spektroskopiyaning asoslari.", click the Telegram button on the left.

Tags: optik spektroskopiyaning asosla… DOCX 12 pages Free download Telegram