azotli moddalarning aylanishi

DOC 60,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1363484911_42362.doc azotli moddalarning aylanishi www.arxiv.uz reja: 1. chirish jarayoni (ammonifikatsiya). 2. chirish jarayonini qo’zg’ovchi mikroorganizmlar. 3. nitrifikatsiya jarayoni. 4. denitrifikatsiya jarayoni. 5. denitrifikatsiyaga qarshi kurash. 2.1. chirish jarayoni (ammonifikatsiya). azot ( hayvon va o’simlik oqsillarining, ya‘ni tirik materiyaning zarur va doimiy qismidir. azot miqdori havo tarkibining taxminan 4/5 qismiga to’g’ri keladi, shunga qaramay yashil o’simliklar va hayvonlar havodan azotni o’zlashtira olmaydi, balki faqat kimyoviy bog’langan azotni assimilyatsiya qiladi. o’simliklar faqat anorganik azotni ammoniyli tuzlar shaklida o’zlashtira oladi va nitrat kislota tuzlarini osonroq o’zlashtiradi, nitratlar o’simlik tanasida organik azot birikmalariga aylanadi, bular esa o’simlik oqsilining tarkibiga kiradi. hayvon organizmi o’simlik oqsilini iste‘mol qilib, parchalaydi va o’z oqsilini sintez qiladi. organik azotdan doimo anorganik azot hosil bo’lib turishi uchun mikroblar ishtirok etishi shart, ular murakkab organik birikmalarni parchalaydi, so’ngra o’simliklar yaxshi o’zlashtiradigan nitratlarni hosil qiladi. shu tariqa, dalalar hosildorligi va qolaversa butun organik hayot tuproqdagi ba‘zi mikroblar faoliyatiga bog’liq. azot aylanib yurishining …

l tegib to’rgandagi chirishni tutash deyiladi. oqsil parchalanishining bosqichlariga qarab, chirishda goh anaerob mikroblar, goh aerob mikroblar qatnashadi. anaerob mikroblardan в. putrificus, в. sporogenes va boshqa mikroblar, aerob mikroblardan esa в. proteus, в. mycoides, mog’or zamburug’lari va boshqa mikroorganizmlar chirish jarayoniga sabab bo’ladi. oqsil molekulasi sekin–asta polipeptid, pepton, albumoza, aminokislotalargacha parchalanadi, bunda sassiq hidli moddalar ( indol, skatol, vodorod sulfid ajralib chiqadi. oqsil oxirigacha parchalanganda ammiak, vodorod sulfid, karbonat angidrid, suv, vodorod hosil bo’ladi. bu moddalarning bir qismi havoga ko’tariladi, boshqalari, masalan, ammiak tuproqdagi anorganik tuzlar bilan qo’shilib, ammoniy tuzlarini hosil qiladi. 2.2. chirish jarayonini qo’zg’ovchi mikroorganizmlar. quyida chirish jarayonini qo’zg’ovchi mikroorganizmlardan eng ko’p tarqalgan turlaridan misollar keltirilgan. pichan va kartoshka tayoqchalari ( aerob, harakatchan, gramm musbat, spora hosil qiluvchi bakteriyalar. ularning sporalari yuqori haroratga bardoshliligi bilan ajralib turadi. bu bakteriyalar 35–55(с haroratda yaxshi rivojlanadi. ular 5(с dan past haroratda ko’payishmaydi. pichan va kartoshka tayoqchalari tabiatda juda ko’p tarqalgan bo’lib. …

a bardoshli. bu bakteriyalar uglevodlarni bijg’itmaydi. oqsillarni parchalab ammiak va vodorod sulfid hosil qiladi. qo’lay rivojlanish harorati 37–43(с ni tashkil etadi. minimal harorat 5(с. clostridium sporogenes ( anaerob harakatchan, spora hosil qiluvchi tayoqchadir. sporalari issiqqa bardoshli, tez spora hosil qilish qobiliyatiga ega. bu bakteriyalar uglevodlarni bijg’itib kislota va gazlar hosil qiladi. oqsillarni parchalab vodorod sulfid gazi hosil qiladi. qo’lay rivojlanish harorati 35–40(с ni tashkil etadi. minimal harorat 5(с ga yaqin. klostridiy turidagi ikki bakteriya ham bankali konservalarning bo’zuvchilari hisoblanadi. 2.3. nitrifikatsiya jarayoni. oqsilning chirishi natijasida to’plangan ammiak va ammoniy tuzlari o’ziga xos mikroorganizmlar tomonidan oksidlanadi. oksidlanish jarayonida nitrit va nitrat kislota hamda uning tuzlari hosil bo’ladi. bu jarayon nitrifikatsiya deb ataladi. nitrifikatsiya jarayonida qatnashgan mikroorganizmlarni boshqa turli bakteriyalardan ajratib olish usulini 1888–1890 yillarda rus mikrobiologi s.n.vinogradskiy ishlab chiqdi. ammiakning oksidlanishi biologik jarayon ekanligini olimlar e‘tirof qilgan bo’lsalar–da, bu jarayonda qanday mikroorganizmlar ishtirok qilganligi o’sha davrgacha aniqlangan emas edi. bu masalani …

i fazasida ammiak va ammoniy tuzlari nitrit kislotagacha oksidlanadi. nitrifikatsiya jarayonining birinchi fazasini oval shakldagi nitrozomonas (nitrosomonas) nomli bakteriya qo’zg’atadi. bu bakteriya harakatchan va uning xivchini tanasiga nisbatan 50 baravar uzun bo’ladi. nitrozomonas hujayrasining katta–kichikligiga qarab: a, b, s, tur xillari uchraydi. nitrifikatsiyaning ikkinchi fazasida nitrit kislota nitrat kislotagacha oksidlanadi. bu fazada uchburchak shaklidagi mayda tayoqchasimon nitrobakter (nitrobacter) qatnashadi. nitrifikatsiya jarayonini qo’zg’ovchi bakteriyalar oksidlanish reaktsiyalarini o’tkazayotganda energiya ajralib chiqadi. ana shu energiya hisobiga bu bakteriyalar karbonat angidridni o’zlashtirib o’z tanasini tuzish uchun zarur bo’lgan organik moddalarni (jumladan uglevodlarni) tayyorlaydi. demak, bu bakteriyalar ham yashil o’simliklar singari, oziqlanish jarayonida karbonat angidridni o’zlashtiradi. yashil o’simliklar karbonat angidridni o’zlashtirishda quyosh energiyasidan foydalanib organik moddalarni tayyorlaydi. bu jarayon ( fotosintez deb ataladi. nitrobakteriyalar karbonat angidridni o’zlashtirib, organik moddalarni yaratish uchun kimyoviy reaktsiyalar vaqtida ajralib chiqqan energiyadan foydalaniladi. shunga binoan bu jarayon ( ximosintez deb ataladi. 2.4. denitrifikatsiya jarayoni. muhit (tuproq) tarkibidagi nitrit, nitrat, ammiak …

yadi. shu sababli ular qishloq xo’jaligiga ziyon keltiruvchi jarayonni qo’zg’ovchi mikroorganizmlar qatoriga kiradi. denitrifikatsiya jarayoni quyidagi ikki xil ko’rinishda yuz beradi: a) nitrat kislota bilan amid birikmalari o’rtasida ro’y bergan reaktsiyalar vaqtida azot erkin holda ajralib chiqadi, natijada tuproq tarkibidagi nitratlar miqdori kamayadi; bu shakldagi denitrifikatsiya jarayonida tirik mikroorganizm (bakteriya) lar qatnashmaydi; b) denitrifikatsiya jarayonining ikkinchi xili turli–tuman bakteriyalar-ning ishtirokida o’tadi, ular molekulyar azotdan tashqari ko’p miqdorda со2 gazi ajratadi, bu reaktsiya natijasida to’plangan karbonat tuzlari hisobiga muhit (tuproq) ning ishqoriylik xususiyati kuchayadi. denitrifikatorlar fakultativ anaerob organizmlar bo’lib, ular aerob sharoitda uglevod, spirt, organik kislota va boshqa organik birikmalar bilan oziqlanayotganida, bu birikmalarni oksidlash uchun erkin kisloroddan foydalaniladi. anaerob sharoitda yashagan vaqtida esa moddalarni oksidlash uchun nitratlar tarkibidagi kislorodni sarflaydi. shu paytda nitrat tarkibidagi azot elementi ammiak va molekulyar azotgacha qaytariladi. yuqorida aytib o’tilgan oksidlanish reaktsiyalari natijasida hosil bo’lgan energiya denitrifikatorlarning hayot faoliyatida sarflanadi. 2.5. denitrifikatsiyaga qarshi kurash. tuproqdagi nitrat …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "azotli moddalarning aylanishi"

1363484911_42362.doc azotli moddalarning aylanishi www.arxiv.uz reja: 1. chirish jarayoni (ammonifikatsiya). 2. chirish jarayonini qo’zg’ovchi mikroorganizmlar. 3. nitrifikatsiya jarayoni. 4. denitrifikatsiya jarayoni. 5. denitrifikatsiyaga qarshi kurash. 2.1. chirish jarayoni (ammonifikatsiya). azot ( hayvon va o’simlik oqsillarining, ya‘ni tirik materiyaning zarur va doimiy qismidir. azot miqdori havo tarkibining taxminan 4/5 qismiga to’g’ri keladi, shunga qaramay yashil o’simliklar va hayvonlar havodan azotni o’zlashtira olmaydi, balki faqat kimyoviy bog’langan azotni assimilyatsiya qiladi. o’simliklar faqat anorganik azotni ammoniyli tuzlar shaklida o’zlashtira oladi va nitrat kislota tuzlarini osonroq o’zlashtiradi, nitratlar o’simlik tanasida organik azot birikmalariga aylanadi, bul...

Формат DOC, 60,5 КБ. Чтобы скачать "azotli moddalarning aylanishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: azotli moddalarning aylanishi DOC Бесплатная загрузка Telegram