mass-spektroskopiya asoslari

DOCX 13 pages 68.9 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 68.9 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

mavzu: mass-spektroskopiya asoslari, spektrlarni taxlil qilish uslublari. boʼlakli, qayta guruhlanuvchi, metastab ilionlar va ularning xosil boʼlish qonuniyatlari reja: 1. mass-spektroskopiyaning boshqa spektroskopikk usullardan asosiyfarqi. 2. o‘rganiladigan moddalarni mass-spektrometrga kiritishning birqancha usullari 3. boʼlakli, qayta guruhlanuvchi, metastab ilionlar va ularning xosil boʼlish qonuniyatlari. 4. mavzu yuzasidan test savollari. mass-spektroskopiyaning boshqa spektroskopikk usullardan asosiyfarqi, boshqa spektroskopiyada nurlanishdan keyin modda molekulasi boshlangich holatga o‘zgarmasdan qaytadi, ammo mass-spektroskopiyada molekula qo‘g‘aladi, ionlanadi va molekulyar ion parchalanadi. macs-spektrometriya usulining boshqa usullardan ustunligidan biri, namunaning miqdori pikogrammlar (10~12 g) bo‘lganda ham o‘rganish mumkin. agar mass-spektrometr elektron hisoblash mashinasi (ehm) bilan jihozlangan bo‘lsa juda ham oz miqdordagi dorivor moddalarni aniqlash mumkin (masalan, gormonal preparatlarni aniqlash miqdori 200-300 pikogramm). organik moddalarning mass-spektroskopiya yordamida o‘rganiladigan sohalari quyidagilar: 1) tabiiy gazlar; 2) havo; 3) sanoat chiqindilari; 4) yonish natijasida hosil bo‘ladigan gazlar; 5)aerozollar. moddalarning mass-spektrini olish uchun namuna ionlanish va dissotsialanish jarayoniga uchratiladi. molekulada bo‘ladigan ionlanish va dissotsiyalanish hodisalari elektronlar zarbasi, …

2 / 13

y mass-spektrometriyada e15 ev, 410~7 sek.ga teng,- ni qo‘zg‘algan molekulaning yoki ionning hosil bo‘lish vaqti. atom va molekulalarning ionlantiruvchi elektronlar bilan to‘qnashuvini quyidagicha izohlash mumkin: elektron o‘ziningma’lum energiyasini yo‘qotadi (e), molekula esa yangi qo‘zg‘algan holatga o‘tadi. molekulyar ion elektron e ning eng kichik qiymatida ionlar hosil bo‘lish imkoniyatiga ega bo‘lsa, buni ionlanish energiyasi deb aytiladi. energiyaning saqlanish qonunidan: e0e1e0; e0je2e e0 - ta’sir etayotgan elektron energiyasi;e0 - elektron yo‘qotgan energiyasi; e1 - tarqalgan elektron energiyasi;j - ionlanish energiyasi; e - qo‘zg‘algan molekulyar ionning energiyasi;e2- molekuladan urib chiqarilgan elektron energiyasi;ej - ni ko‘pincha ionlanish potensiali deb aytiladi, ya’ni bu molekulyar ion hosil bo‘lishidagi eng kichik energiya. organik moddalar ionlanishining birqancha usullari mavjud. fotonlar ta’sirida ionlanish.ko‘pincha organik moddalarning ionlanish potensiali 13 ev dan kichik qiymatda bo‘lgani uchun ionlanishni olib borish uchun qisqa to‘lqin uzunlikdagi nurlanishdan foydalanish mumkin. fotonlarning qulay manbai sifatida nurlanish energiyasi 21,21 ev ga teng bo‘lgan geliyli asbobdan foydalanish mumkin. …

3 / 13

etrlarda turli xil ionlanish xodisalari ishlatiladi, bu o‘z navbatida ayniqsa aralashmalarni o‘rganilganda ko‘p miqdordagi axborotlarni olishga imkon beradi. bu uslub murakkab peptidlarni taxlil etish ishlarida foydalanilib, bunda ular fermentativ gidrolizga uchratiladi va hosil bo‘lgan aralashmaning mass-spektri to‘g‘ridan-to‘g‘ri olinadi. bunday mass-spektrda faqat molekulyar ionlar bo‘ladi, ularning hosil bo‘lishi uchun ionlanish jarayoni kuchli elektr maydon ta’sir etib olib boriladi, buni maydon ionlanishi yoki maydon desorbsiyasi deb aytiladi. hosil bo‘lgan molekulyar ionlarning massalari bo‘yicha peptidlarning molekulyar og‘irligi aniqlanadi. olingan ma’lumotlar exm da ishlanib gidrolizatdagi peptidlar ketma-ketligi aniqlanadi. mass-spektrometr - elektr va magnit maydonlarining vakuumda uchayotgan ionlar dastasiga ko‘rsatadigan ta’siriga asoslangan bo‘lib, moddaning ionlashtirilgan zarralarini massalari bo‘yicha ajratuvchi asbob hisoblanadi. mass-spektroskopiya uslubi deganda, ionlar massasining elektr zaryadiga nisbatini aniqlash orqali moddani tekshirish usuli tushuniladi. o‘rganiladigan moddalarni mass-spektrometrga kiritishning birqancha usullari mavjud: sovuq holda kiritish. bu usul gazlar uchun, hamda uy temperaturasida va 10-2 mm.sm.us. bosimida oson uchadigan moddalar uchun ishlatiladi. issiq holda kiritish. organik …

4 / 13

miqdorini kamaytirmasdan gaz-tashuvchini ajratib olish kerak. zamonaviy mass-spektrometrlar elektron hisoblash mashinasi (ehm) hamda suyuqlik va gaz xromatograflari bilan birgalikda boshqariladi. bo‘lakli ionlar mol. iondan dissotsialanish jarayoni natijasida bo‘lakli ionlar hosil bo‘ladi. mol. iondan ajralib chiqayotgan zarracha m radikal yoki neytral molekula bo‘lishi mumkin. agar a* ionning energiyasi etarli bo‘lsa parchalanib turli ion bo‘laklarini hosil qiladi, bu jarayon oxirgi bo‘lakli ionning energiyasi keyingi parchalanishga etarli bo‘lmaguncha davom etadi. mass-spektr bo‘yicha bunday ketma-ketlikdagi parchalanishni o‘rganish bo‘lakchalarning hosil bo‘lish yo‘llari yoki yo‘nalishlari deb aytiladi. mol. ion mva xoxlagan bo‘lakli ionlar (a, v, s) birqancha yo‘nalish bo‘yicha parchalanishi mumkin. parchalanishning turli xil yo‘nalishlarini birlashtirib bo‘lakchalarning hosil bo‘lish chizmasi tuziladi. bir yo‘nalish bo‘yicha bo‘lakchalarning hosil bo‘lish chegarasi mol. ionning (m) boshlang‘ich ichki energiyasi bilan belgilanadi, hamda ionning hosil bo‘lish va uni yozilish vaqti bilan aniqlanadi. shuning uchun ham mass-spektr faqat bo‘lakchalarning hosil bo‘lishigina bo‘lmay, balki ma’lum energiya va vaqtda ularning ko‘rinishi hisoblanadi (rasm). rasm. ion …

5 / 13

taqsimlanishi hisoblab chiqilgan. molekula orbitallari bir xil bo‘lmagani uchun butun molekuladagi musbat zaryadlar ham bir xil emas, asosan c-c va c-h orbitallar uchun hisoblangan. zaryadlarning 23 % i c-c bog‘ida, 40 %i qo‘shni bog‘larda, keyingi bog‘larda 23 %, hamda oxirgi c-c va c-h bog‘larda 7 % taqsimlangan. zaryadning taqsimlanishiga asosan eng ko‘p uchraydigan ionlarning massasi molekulyar ion massasining yarmiga teng bo‘lishi mumkin. ionlarning parchalanishi bosqichma-bosqich ro‘y beradi, ular asosan boshlang‘ich bo‘lakli ionlardan dissotsiatsiyalanish jarayoni natijasida hosil bo‘ladi. dissotsiatsiyalanishga bog‘ energiyasidan tashqari o‘rinbosarlar va hosil bo‘lgan bo‘lakli ionning barqarorligi ham ta’sir etadi. propanning parchalanishi: metastabil ionlar ionlanish xonasida namunaga elektron oqimining kuchli ta’siri natijasida hosil bo‘lgan ayrim ionlar metastabil xususiyatga ega. ularning ionlanish xonasidan chiqib ketishi qarorli bo‘lib, ayrimlari kollektorga (ionlar dastasi tomonidan keltirayotgan zaryadlarni to‘plovchi elektrod) etmasdan ham dissotsiatsiyalanishi mumkin. bu ionlarning ayrimlari boshlang‘ich massasi m1 bo‘lgan holda kollektorga parchalanmasdan etib olishi mumkin, ammo ayrimlari ionlanish xonasidan chiqishdan avval parchalanish …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mass-spektroskopiya asoslari"

mavzu: mass-spektroskopiya asoslari, spektrlarni taxlil qilish uslublari. boʼlakli, qayta guruhlanuvchi, metastab ilionlar va ularning xosil boʼlish qonuniyatlari reja: 1. mass-spektroskopiyaning boshqa spektroskopikk usullardan asosiyfarqi. 2. o‘rganiladigan moddalarni mass-spektrometrga kiritishning birqancha usullari 3. boʼlakli, qayta guruhlanuvchi, metastab ilionlar va ularning xosil boʼlish qonuniyatlari. 4. mavzu yuzasidan test savollari. mass-spektroskopiyaning boshqa spektroskopikk usullardan asosiyfarqi, boshqa spektroskopiyada nurlanishdan keyin modda molekulasi boshlangich holatga o‘zgarmasdan qaytadi, ammo mass-spektroskopiyada molekula qo‘g‘aladi, ionlanadi va molekulyar ion parchalanadi. macs-spektrometriya usulining boshqa usullardan ustunligidan biri, namunaning miqdori pi...

This file contains 13 pages in DOCX format (68.9 KB). To download "mass-spektroskopiya asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: mass-spektroskopiya asoslari DOCX 13 pages Free download Telegram