birikkan holda belgilarning naslga o`tishi. кrossingover. morgan tajribasi

DOC 50.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1363483014_42337.doc biriккan holda belgilarning naslga o’tishi www.arxiv.uz reja: 1. birikkan genlar haqida tushuncha. 2. birikkan gen guruhlari va xromosomalar soni. 3. genlar orasidagi masofani aniqlash. 4. genlarning birikkan holatda bo`lishining buzilishi. genlarning xromosomada joylashishi, ularning keyingi avlodlarga o`tish qonuniyatlarini birinchi bo`lib amerikalik olim t.g.morgan (1866-1945) o`rganib, irsiyatning xromosoma nazariyasini yaratadi va bu hizmatlari uchun nobel mukofatiga sazovar bo`ldi. morgan va uning shogirdlari 1909-1911 yillarda mendel qonunlarini xromosomalar asosida o`rganib belgilarning mustaqil taqsimlanishi qonuniyatiga o`zgarishlar kiritish kerak degan xulosaga keladilar. chunki genlar nasldan-naslga alohida-alohida holda o`tmasdan balki, birikkan holda ya`ni guruh-guruh bo`lib o`tar ekan. genlarning birikkan holda nasldan-naslga o`tishni morgan drozofila (meva) pashshasida o`rgandi. drozofila pashshasi tanasining qora rangda bo`lishini resessiv gen-v, kul rang (normadagi rang) bo`lishini dominant gen-v, rudiment (kalta) qanotni resessiv gen-v, uzun qanotni (normadagi qanot) - v gen yuzaga chiqaradi. кul rang tanali, uzun qanotli (vv vv) pashshalarni qora tanali, kalta qanotli (vv vv) pashshalari bilan chatishtirilganda birinchi …

da 4 xil duragaylar o`rniga faqat 2 xilini, ya`ni ota-ona belgilariga o`xshagan kul rang uzun qanotli va qora kalta qanotli duragaylarni oldi. bu chatishtirishda belgilardan kul rang bilan uzun qanot birikkan holda nasldan-naslga o`tishini kuzatish qiyin emas. genlarning bunday birikkan holda nasdlan-naslga o`tishini shu genlarning bitta xromosomada joylashgandagina kuzatish mumkin. masalan v, v genlari bitta xromosomada va shu xromosomaga gomologik bo`lgan ikkinchi xromosomada esa v,v genlar joylashgan. bunday holda birinchi avlod duragaylari v,v geni bo`lgan bitta xromosomani otadan olsa v,v geni bo`lgan ikkinchi xromosomani esa onadan oladi. tabiiyki bu ikkita gen hujayralarining bo`linishi paytida bitta xromosomada joylashganliklari uchun keyingi avlodlarga birgalikda o`tadi. shuning uchun birinchi avlod duragaylari 4 xil emas, faqat 2 xil gameta hosil qiladi. genlarning bunday birikishini to`liq birikish deyiladi. birikkan gen guruhlarining soni hujayradagi xromosomalar soni bilan aniqlanadi va doimo gaploid to`plamidagi xromosoma soniga teng bo`ladi. masalan: drozofila pashshasining gaploid to`plamida 4 ta xromosoma bo`ladi, demak birikkan …

odlarga qanday o`tishi aniqlanadi. demak, bitta xromosomada joylashgan genlar o`zaro birikkan bo`lib, shu xromosoma bilan birgalikda kelgusi avlodlarga o`tadi. lekin genlarning bitta xromosomaga birikkan holda bo`lishi doimo ham kuzatilavermaydi. chunki genlarning o`zaro bog`langanligi buzilishi mumkin. bu holatni morgan o`zining quyidagi tajribasida kuzatdi. кul rang tanali, uzun qanotli (vvvv) va qora tanali, kalta qanot (vvvv) pashshalarini chatishtirib olingan birinchi avlod duragaylaridan erkaklarini emas, endi urg`ochilarini (vv vv) olib resessiv belgili (vvvv) erkak pashshalari bilan chatishtirdi. bunday chatishtirish natijasida hosil bo`lgan duragaylar ikki xil bo`lmasdan to`rt xil bo`lib chiqdi, ya`ni: 1) кulrang tanali, uzun qanotli (vv vv) 2) кulrang, kalta qanotli (vv vv) 3) qora tanali, uzun qanotli (vv vv) 4) qora tanali, kalta qanotli (vv vv). lekin duragaylar son jihatdan bir-biriga bo`lgan nisbati genlarning mustaqil taqsimlanishida kuzatiladigan nisbatga (1:1:1:1) to`g`ri kelmadi. morganning bu tajribasi natijasida olingan duragay pashshalarning kulrang tanali uzun qanotlilari-41,5%, qoratanali kalta qanotlilari-41,5%, kulrang tanali kalta qanotlilari-8,5% va qora …

ashuv sodir bo`lgan xromosomalar bo`lsa bunday gametani chalkashuvli gameta va bu gametadan hosil bo`lgan organizmni chalkashuvli organizm deyiladi. drozofila pashshalarining faqat urg`ochilari xromosomalarida chalkashuv bo`lib, erkaklarida esa kuzatilmaydi. shuning uchun yuqorida ko`rsatilgan digeterozigotali urg`ochi pashsha (vvvv) xuddi shunday genotipli erkak pashshalardan farq qilib ikki xil emas, balki to`rt xil gametalarni hosil qiladi. bu gametalardan ikkitasi chalkashuvli, ikkita esa chalkashuvsiz bo`ladi. yuqoridagi tajribadagi birinchi va ikkinchi holatda genlarning to`liq birikkanligi saqlanib qoladi, uchinchi va to`rtinchi holatda esa duragaylar chalkashuvli gametalardan rivojlanganligi uchun ularda genlarning to`liq birikkanligi buziladi, ya`ni genlarning yangi to`plami paydo bo`ladi. morgan xromosomalarning chalkashuvi va genlarning birikish hollari asosida genlar orasidagi masofani aniqlash usullarini topdi. xromosomalarni o`rganish shuni ko`rsatadiki, ular o`rtasida bo`ladigan chalkashuv xromosomalarning har xil qismlarida bo`lishi mumkin emas. morgan chalkashuv birligi qilib bir foyizga teng qiymatni oldi va bu qiymatni morganida deb atadi. bir foyiz chalkashuv bitta morganidaga teng. masalan, kulrang tanali uzun qanotli urg`ochi (vv vv), …

iga nisbatan qiyosiy joylashuvini tasvirlovchi chizmaga genetik harita deyiladi. genetik harita tuzish ancha mashaqqatli ish bo`lib, buning uchun tajriba o`tkazuvchiga shu organizmda uchraydigan bir qancha mutant genlar ma`lum bo`lishi kerak va ular bilan juda ko`plab chatishtirish ishlari olib borishga to`g`ri keladi. genetik jihatdan juda yaxshi o`rganilgan organizmlardagina ularning genetik haritasi to`liq tuzilgan (drozofila pashshasi, makkajo`xori, neyrospora va boshqalar). genetik harita har bir birikkan gen guruhlari uchun alohida tuziladi. har bir xromosomadagi genlarning nomlari hamda ular orasidagi masofa morganidlarda belgilanib sentromeralarning joylashishi ham ko`rsatiladi. adabiyotlar: 1. t.e.ostonaqulov, i.t.ergashev, к.q.shermuhamedov, b.a.normatov «genetika asoslari» toshkent 2003 y. 2. m.n.aberqulov, к.к. shermuhamedov genetikadan amaliy mashg`ulotlar. toshkent 2004 y. 3. к.к. shermuhamedov, m.n.aberqulov. «genetika» ma`ruza matnlari 2000 yil. 4. gershenzon m.n. osnovo` sovremennoy genetiki. кiev, «urojay», 1979. 5. gulyaev g.v. genetika. m., «кolos», 1984. 6. dubinin n.p. obshaya genetika. m., «nauka», 1970. 7. maqsudov z.yu. umumiy genetika. t., «o`qituvchi», 1980. 8. morozov e.m.,tarasevich e.i.anoxina v.s.genetika …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "birikkan holda belgilarning naslga o`tishi. кrossingover. morgan tajribasi"

1363483014_42337.doc biriккan holda belgilarning naslga o’tishi www.arxiv.uz reja: 1. birikkan genlar haqida tushuncha. 2. birikkan gen guruhlari va xromosomalar soni. 3. genlar orasidagi masofani aniqlash. 4. genlarning birikkan holatda bo`lishining buzilishi. genlarning xromosomada joylashishi, ularning keyingi avlodlarga o`tish qonuniyatlarini birinchi bo`lib amerikalik olim t.g.morgan (1866-1945) o`rganib, irsiyatning xromosoma nazariyasini yaratadi va bu hizmatlari uchun nobel mukofatiga sazovar bo`ldi. morgan va uning shogirdlari 1909-1911 yillarda mendel qonunlarini xromosomalar asosida o`rganib belgilarning mustaqil taqsimlanishi qonuniyatiga o`zgarishlar kiritish kerak degan xulosaga keladilar. chunki genlar nasldan-naslga alohida-alohida holda o`tmasdan balki, birikkan holda ya`n...

DOC format, 50.0 KB. To download "birikkan holda belgilarning naslga o`tishi. кrossingover. morgan tajribasi", click the Telegram button on the left.

Tags: birikkan holda belgilarning nas… DOC Free download Telegram