adabiyotshunoslik tarixi fanidan ma'ruzalar

PPTX 19 pages 402.9 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 402.9 KB

File type PPTX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

1-mavzu. mirzo ulug’bek nomidagi o‘zbekiston milliy universiteti xorijiy filologiya fakulteti o‘zbek filologiyasi kafedrasi oʻzbek adabiyotshunosligi tarixi fanidan 1- ma‘ruza taqdimoti 1-mavzu. «oʻzbek adabiyotshunosligi tarixi» fanining maqsad va vazifalari reja: 1. adabiyotshunoslik ilmiy tizim sifatida. 2. adabiyotshunoslik tarixini davrlashtirish tamoyillari. 3. adabiyotshunoslik tarixida yirik tarixiy davr (yoki davriy umumlashma)lar: mifik tafakkur, kanonizatsiya va dekanonizatsiya. 4. adabiyotshunoslik tarixini o‘rganishdagi mavjud zamonaviy konsepsiyalar. tayanch tushunchalar: adabiyotshunoslik tarixi, ilmiy tizim, davrlashtirish tamoyillari, tarixiy davr, davriy umumlashma, mifik tafakkur, kanonizatsiya va dekanonizatsiya. 1. adabiyotshunoslik ilmiy tizim sifatida. adabiyotshunoslik – badiiy adabiyotning vujudga kelishi, tarixiy taraqqiyoti, mohiyati va aloqalarini ko‘p tarmoqlar orqali har tomonlama o‘rganuvchi qadimgi filologik fanlardan biri bo‘lib, badiiy tafakkur spetsifikasi haqidagi bilimlar, adabiy ijod genezisi, tarkibi va vazifalari; adabiy jarayonning umumiy qoidalari kabilarni o‘rganadi. tor ma’noda badiiy adabiyot va ijodiy jarayonning tamoyillarini o‘rganuvchi fan deb ham qaraladi. adabiyot shunoslik paleografiya evristika adabiyot nazariya si adabiyot tarixi adabiy sharh manba shunos lik bibliografiya matnshu …

2 / 19

avr” atamasini faol qo‘llaydilar, go‘yoki boshqa so‘zlar atama bo‘lishga huquqli emasday. “epoxa” undan kengroq tushuncha bo‘lib, o‘z tarkibiga bir necha asrlarni (masalan, эпоха средних веков – o‘rta asrlar (ya’ni bir necha asr ma’nosida) birlashtirgan “stadiya” (ayrim ilmiy asarlarda «stadialnaya obshnost» – “стадиальная общность”) tushunchasi bor (uni o‘zbek tiliga davriy umumlashma tarzida tarjima qilish mumkin. bu istiloh umumjahon adabiyoti tarixining muayyan “davri”ga nisbatan ishlatilib, uning doirasiga antichnost (qadimgi davr), srednevekove (o‘rta asrlar), renesans – vozrojdenie – uyg‘onish (ayrim tarixiy manbalarda intiboh) “period” “kichikroq davrlar”ga nisbatan qo‘llanilib, u ko‘proq yillar, o‘n yilliklar va asrlarga nisbatan ishlatiladi antik davr o‘rta asrlar uyg‘onish (yoki intiboh) davri demak, o‘zbek tilidagi adabiyotshunoslik masalalariga munosabatda har uch tushunchani bir so‘z, ya’ni “davr” so‘zi orqali anglatishimiz va yuqoridagi kabi yillarga nisbatan ham (20-yillar adabiyoti), asrlarga nisbatan ham (xx asr adabiyoti) hamda “davriy umumlashma”ga nisbatan ham birgina “davr” so‘zidan foydalanamiz. adabiyot tarixi davrlashtirilayotganda “davr” so‘zi zimmasidagi ana shu istilohiy …

3 / 19

. bunda mifopoetik badiiy tafakkur etakchi xususiyat kasb etadi, u so‘z san’ati ustidan “refleksiya” mavjud emas, chunki hali na adabiy tanqid, na adabiyot nazariyasi, na badiiy-ijodiy dasturlar shakllanib ulgurmagan edi. ikkinchi bosqichda, ya’ni yunonistonda miloddan avvalgi i mingyillik o‘rtalarida shakllanib, xviii asrning o‘rtalariga qadar davom etgan. va nihoyat, uchinchi bosqichda ma’rifatchilik va romantizm adabiy sahnaga “individual-ijodiy badiiy tafakkur»ni olib chiqdi. adabiy davr chegarasini adabiy hodisaga aylangan asarlar yoki adabiy siymolar ijodi asosida belgilash mumkin. adabiyotshunoslikda mifik tafakkur manbalari, tarixiy va diniy yodgorliklar tarkibidagi adabiy-nazariy tasavvurlar ham adabiyot tarixining ilk bosqichi sifatida qaraladi. shu jihatdan, ilk adabiy ta’lim o‘choqlari bo‘lmish misr, shumer, hindiston va xitoydagi yodgorliklar tarkibidagi nazariy qarashlar, «bilgamish» (shumer), “rigveda”, “mahobhorat”, “ramayana” (hind) asarlarida bayon qilingan fikrlarga ham adabiyotshunoslik manbalari sifatida qaraladi. xitoyda konfutsiy ta’limoti, osiyo mamlakatlarida budda, moniylik va boshqalar diniy inonchlar tarkibida ham muayyan ma’noda estetik-axloqiy qarashlar mujassamlangani ma’lum. yevropa adabiyotshunosligi antik adabiyot manbalariga tayangan holda shakllangani …

4 / 19

da gerder nazariy ta’limotlarining vujudga kelishi bilan bog‘liq holda qaraladi. bu holat sharq islom mamlakatlarida “ilmi adab” va uning tarkibiga kirgan fanlarning shakllanish davridan xix asr oxirlari va xx asr boshlarida sharq mamlakatlari adabiyotlarida kechgan modernlashuv jarayoniga qadar davom etadi. uchinchi davriy umumlashma uchinchi davriy umumlashma adabiyotshunoslik tamoyillarini belgilashda bir milliy yoki hududiy birlik doirasida emas, balki umumjahon adabiyoti durdonalarini belgilash, ya’ni “dunyo adabiyoti” istilohi (gyote)ning asosiy mezonga aylanishi, shuningdek, keyinroq yangi, modern, jadid kabi tushunchalarni tashigan hamda xix–xx–xxi asrlarda shakllangan adabiy tizim va konsepsiyalar mohiyatiga ham mana shu davriy umumlashmadan kelib chiqib qaraladi. bu yangi davr umumiy istilohi bilan o‘rganilayotgan mumtoz adabiy me’yor va qoidalarning barham topishi, “adabiy sahnaga individual-ijodiy tafakkur”ning chiqishi bilan xarakterlanadi. xulosa har bir davriy umumlashma haqida so‘z yuritilganda, uning adabiy-tarixiy davrlarga bo‘linishi mumkin va lozimligi ekanligini unutmaslik kerak. yevropa nazariyotchilari “yangi adabiyot” istilohini xix asrdan keyingi davrga nisbatan qo‘llashadi. chunki nazariyotchilar fikricha, ma’rifatchilik yo‘nalishidan keyin …

5 / 19

ni izohlang. 2. “adabiyotshunoslik tarixi” fanining maqsad va vazifalarini tushuntiring. 3. adabiyotshunoslik tarixini qaysi tamoyillar asosidadavrlashtirish mumkin? 4. adabiyotshunoslik tarixida yirik tarixiy davrlar yoki davriy umumlashma deganda nimani tushunasiz? “mifik tafakkur” yoki “arxaik” zamon istilohlarining mohiyatini tushuntiring. “kanonizatsiya” va “dekanonizatsiya” atamalari nimani anglatadi? adabiyotlar 1. arastu hakim. poetika. axloqi kabir. ritorika. t.: yangi asr avlodi, 2006, 2011. 2. boltaboev h. adabiyot ensiklopediyasi. t.: mumtoz so‘z, 2015. 3. boltaboev h., mahmudov m. adabiy-estetik tafakkur tarixi. t.: mumtoz so‘z, 2013. b. 3–7. 4. valixo‘jaev b. o‘zbek adabiyotshunosligi tarixi. x–xv asrlar. t., 1993, 2013. 5. sharq mumtoz poetikasi. 1–kitob: manba va talqinlar. talqin va sharhlar muallifi h.boltaboev. t.: o‘zbekiston milliy ensiklopediyasi davlat ilmiy nashriyoti, 2006, 2008. 6. борев ю. словарь терминов текстологии и генетической критики. м., 2011 (эл. версия). internet saytlari www.litera.ru. www.philologs.narod.ru. www.ziyo-net.uz e‘tiboringiz uchun tashakkur! audio1.wav image1.png image2.png image3.wmf image4.jpeg /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "adabiyotshunoslik tarixi fanidan ma'ruzalar"

1-mavzu. mirzo ulug’bek nomidagi o‘zbekiston milliy universiteti xorijiy filologiya fakulteti o‘zbek filologiyasi kafedrasi oʻzbek adabiyotshunosligi tarixi fanidan 1- ma‘ruza taqdimoti 1-mavzu. «oʻzbek adabiyotshunosligi tarixi» fanining maqsad va vazifalari reja: 1. adabiyotshunoslik ilmiy tizim sifatida. 2. adabiyotshunoslik tarixini davrlashtirish tamoyillari. 3. adabiyotshunoslik tarixida yirik tarixiy davr (yoki davriy umumlashma)lar: mifik tafakkur, kanonizatsiya va dekanonizatsiya. 4. adabiyotshunoslik tarixini o‘rganishdagi mavjud zamonaviy konsepsiyalar. tayanch tushunchalar: adabiyotshunoslik tarixi, ilmiy tizim, davrlashtirish tamoyillari, tarixiy davr, davriy umumlashma, mifik tafakkur, kanonizatsiya va dekanonizatsiya. 1. adabiyotshunoslik ilmiy tizim sifatida. adabiyotshunos...

This file contains 19 pages in PPTX format (402.9 KB). To download "adabiyotshunoslik tarixi fanidan ma'ruzalar", click the Telegram button on the left.

Tags: adabiyotshunoslik tarixi fanida… PPTX 19 pages Free download Telegram