ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishning o‘zbek modeli va tamoyillarining falsafiy mazmuni

DOCX 57 стр. 92,0 КБ Бесплатная загрузка

57 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 92,0 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 57

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 57

3-мавзу:ижтимоий-иқтисодий ривожланишнинг ўзбек модели ва тамойилларининг фалсафий мазмуни 3-мавзу:ижтимоий-иқтисодий ривожланишнинг ўзбек модели ва тамойилларининг фалсафий мазмуни 1. маъмурий бошқарув тизимидан воз кечиш ва бозор ислоҳотлари концепциясининг шаклланиши ўзбекистоннинг бозор муносабатларига ўтишдаги бирламчи шароитлари, унинг хусусиятлари (иқтисодиётдаги инқирознинг очиқ шакллари, пахта яккаҳокимлиги, иқтисодиётнинг хомашё тавсифи, собиқ ссср марказий ҳудудларига иқтисодий қарамлик ва ҳ.к.). мустақилликка эришилган вақтда ўзбекистондаги ижтимоий-иқтисодий аҳвол ўта мураккаб эди. қуйидагилар унинг ўзига хос хусусиятлари сифатида намоён бўлар эди: аҳолининг турмуш даражаси бўйича ўзбекистон собиқ ссср таркибида охирги ўринлардан бирида турар эди; аҳолининг 60%дан кўпроқ асосий қисми яшайдиган қишлоқ жойларида индустриал ривожланишнинг аҳамиятли даражада орта қолиши шароитида иқтисодиётда йирик саноат шаҳарларидаги гигант корхона-монополистларнинг ҳаддан ташқари концентрацияси ва ихтисослашуви ҳукм сурарди; иқтисодиётда маъмурий тарздаги нархни ташкил этиш ва ресурсларни тақсимлаш билан боғлиқ кучли номутаносибликлар кузатилар эди; мамлакат ўз давлатчилигининг асосларини яратиш зарурати олдида турарди; оғир экологик аҳвол мавжуд эди. кўплаб тармоқларда атайлаб хомашёни қазиб олиш ва дастлабки қайта ишлаш, ярим …

2 / 57

оғирлаштириб, уни кўплаб муаммолар исканжасига солиб қўйган эди. жумладан: 1) республикада демографик вазиятнинг мураккаблиги. ўзбекистонда аҳолининг ўсиш суръатлари иттифоқ суръатларига қараганда уч баробардан зиёд юқори бўлганига қарамай, узоқ йиллар давомида саноат ва иқтисодиётнинг бошқа тармоқларида иш жойларини кўпайтириш ҳамда аҳолининг ҳаёт таъминоти учун зарур шарт-шароитларни яратиш билан мустаҳкамлаб борилмади. бу эса одамлар турмуш шароитининг ёмонлашуви, ишсизлар сонининг кўпайиши, ижтимоий меҳнат унумдорлиги ва аҳоли даромадларининг камайиши, пировард натижада халқ фаровонлигининг пасайишига олиб келди; 2) республика иқтисодиётининг бирёқлама, ҳаддан ташқари номақбул ихтисослаштирилиши натижасида қишлоқ хўжалиги билан бир қаторда, саноатда ҳам, асосан, хомашёни бирламчи қайта ишлаш тармоқлари устунлик қилиб, тайёр маҳсулот, аввало халқ истеъмоли моллари ишлаб чиқарувчи тармоқларнинг улуши жуда паст эди; 3) ишлаб чиқарувчи кучлар ва, аввало, саноат объектлари асосан стихияли равишда, аниқроғи, ҳар хил ўзбошимчалик, буйруқбозлик билан қабул қилинган қарорлар асосида, кўпинча илм-фан вакиллари, билимли ва обрўли мутахассисларнинг тавсиялари мутлақо эътиборга олинмай жойлаштирилди; 4) республикадаги ижтимоий аҳволнинг, одамларнинг ижтимоий таъминоти ва …

3 / 57

ш даражасига анча кескин таъсир кўрсатди. бу даврда республика барча асосий иқтисодий ва ижтимоий кўрсаткичлар бўйича иттифоқдаги ўртача даражадан ҳам анча орқада бўлиб, мамлакатда охирги ўринлардан бирига тушиб қолди. жумладан, аҳоли жон бошига ялпи ижтимоий маҳсулот ишлаб чиқариш бўйича иттифоқдош республикалар орасида 12-ўринни, даромад даражаси, асосий турдаги маҳсулотларни истеъмол қилиш жиҳатидан энг охирги ўринлардан бирини эгаллаб келди. аҳоли жон бошига миллий даромад ишлаб чиқариш бўйича иттифоқдаги ўртача даражадан 2 баробар, халқ истеъмоли моллари ишлаб чиқариш бўйича 2,5 баробар, саноатдаги меҳнат унумдорлиги жиҳатидан 2,5 баробар, қишлоқ хўжалигидаги меҳнат унумдорлиги жиҳатидан эса 2 баробар, аҳолининг ўрта ҳисобда гўшт маҳсулотлари, тухум, сут ва сут маҳсулотлари истеъмоли бўйича 2 баробар орқада қолган. ўша даврда кун кечириш учун ойига ўрта ҳисобда камида 85 сўм зарур бўлгани ҳолда, 75 сўмдан камроқ ялпи даромад оладиган аҳолининг улуши иттифоқ бўйича 12 фоиздан сал кўпроқ бўлса, ўзбекистонда 45 фоизга етган, яъни 8 миллион 800 минг кишини ташкил этган. бир …

4 / 57

идан воз кечиш, бозор иқтисодиётига ўтиш. маъмурий-буйруқбозлик иқтисодиётидан ҳозирги замон бозор иқтисодиётига ўтишнинг зарурлиги иқтисодий ўсиш экстенсив омилларидан фойдаланиш имкониятларининг тугаб бориши билан нотовар иқтисодиётнинг амал қилиш лаёқатининг пасайиши орқали ифодаланади. маъмурий-буйруқбозлик тизими иккита аҳамиятли камчиликка эга: 1) унинг мослашувчан эмаслиги, рўй бераётган ўзгаришларга жуда секинлик билан мослашиб бориши; 2) хўжалик юритиш ташаббускорлигини «йўқотиб юбориш» оқибатида самарадорликнинг ўта даражада пасайиб кетганлиги. маъмурий-буйруқбозлик иқтисодиётидан бозор иқтисодиётига ўтиш кўплаб мамлакатларда умумий тенденцияга эга. бу жараён иқтисодиётни эркинлаштириш, чуқур институционал (энг аввало, мулкчилик муносабатларида) ўзгаришларни ўз ичига олади, бироқ, бир вақтнинг ўзида молиявий барқарорлаштириш чора-тадбирларини амалга оширилишини тақозо этади. маъмурий-буйруқбозлик тизимини ўзгартириш мазкур тизим асосининг ўзгаришини ҳамда уни сифат жиҳатидан фарқ қилувчи бозор тизимига алмаштирилишини англатар экан, бундай турдаги ўзгаришларни тизимий ислоҳотлар деб аташ мақсадга мувофиқ бўлади. бозор иқтисодиёти – жамият тараққаётини тезлаштирувчи иқтисодий алоқалар мажмуидир. тарихан, бозор иқтисодиётига ўтиш энг сўнгги навбатда «социалистик» мамлакатлар ўтмоқда. халқаро тажрибада бозор иқисодиётига ўтишнинг бир қанча …

5 / 57

– бозор иқтисодиётига ўтиш зарурлиги қуйидаги босқичларни амалга оширишни тақозо этди: 1. бозор иқтисодиётига ўтишнинг ҳуқуқий асосларини яратиш, яъни уни таъминловчи юридик қонунлар тизимини яратиш. 2. бозор инфраструктурасини шакллантириш. бунда бозор иқтисодиётига хос алоқаларни ўрнатишга кўмак берувчи, яъни бозорга хизмат кўрсатувчи соҳаларни, ташкилот, корхона ва муассасаларни яратиш. 3. мулкчилик ва хўжалик юритиш усулларини хусусийлаштириш. 4. нархларни эркинлаштириш, нарх устидан давлат назоратини минимал даражага келтириш. президентимиз ўз раҳбарлик фаолиятини бошлаган пайтда республикадаги кўплаб ижтимоий-иқтисодий муаммоларнинг негизида узоқ йиллар давомида ҳукм суриб келган маъмурий-буйруқбозлик тизимининг асоратли таъсири ётишини, шунга кўра уларни ҳал этишнинг ягона тўғри йўли – бу иқтисодиётда бозор муносабатларини босқичма-босқич шакллантириб ва ривожлантириб бориш эканини қатъий белгилаб берди. жумладан, ушбу жараённинг мақсадга мувофиқ тарзда, самарали ва энг муҳими, аҳоли турмуш даражасига салбий таъсир кўрсатмаган ҳолда амалга ошиши учун қуйидаги тадбирларга алоҳида эътибор қаратди: - ўзбекистон шароитида бозор механизмининг моҳияти ва мазмунига сергаклик билан ва ҳар томонлама реал баҳо бериш, унинг …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 57 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishning o‘zbek modeli va tamoyillarining falsafiy mazmuni"

3-мавзу:ижтимоий-иқтисодий ривожланишнинг ўзбек модели ва тамойилларининг фалсафий мазмуни 3-мавзу:ижтимоий-иқтисодий ривожланишнинг ўзбек модели ва тамойилларининг фалсафий мазмуни 1. маъмурий бошқарув тизимидан воз кечиш ва бозор ислоҳотлари концепциясининг шаклланиши ўзбекистоннинг бозор муносабатларига ўтишдаги бирламчи шароитлари, унинг хусусиятлари (иқтисодиётдаги инқирознинг очиқ шакллари, пахта яккаҳокимлиги, иқтисодиётнинг хомашё тавсифи, собиқ ссср марказий ҳудудларига иқтисодий қарамлик ва ҳ.к.). мустақилликка эришилган вақтда ўзбекистондаги ижтимоий-иқтисодий аҳвол ўта мураккаб эди. қуйидагилар унинг ўзига хос хусусиятлари сифатида намоён бўлар эди: аҳолининг турмуш даражаси бўйича ўзбекистон собиқ ссср таркибида охирги ўринлардан бирида турар эди; аҳолининг 60%дан кўпроқ асоси...

Этот файл содержит 57 стр. в формате DOCX (92,0 КБ). Чтобы скачать "ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishning o‘zbek modeli va tamoyillarining falsafiy mazmuni", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishn… DOCX 57 стр. Бесплатная загрузка Telegram