xonliklar davrida madaniy hayot

PPTX 16 pages 343.8 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 343.8 KB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

слайд 1 xonliklar davrida madaniy hayot xonliklar davrida madaniy hayot xiva xonligida (xvi asr ) boshqaruv tizimi juda murakkab bo'lib, urug'chilikka asoslangan byurokratik tizim mavjud edi. xivada boshqa xonliklardan farqli o'laroq inoq degan lavozim bo'lib, bu lavozimni egallagan odam xondan keyingi odam hisoblanib, amir-ul-umaro, ya'ni hukmdorlar hukmdori deb atalardi. xonlikda devonbegi ham bo'lib, u xonning o'zidan keyingi amaldor hisoblanardi. yana qo'shbegi degan lavozim bo'lib, unga xonlikning janubiy qismidagi o'troq aholi buysunardi. bu yerda xon, vazir va qushbegidan tashqari yana 5 kishidan iborat xon maslahatchilari (ular urug' boshliqlaridan tuzilardi) bo'lgan har urug' boshliqlaridan (inoqlar va otaliqlar) 2 kishi davlat boshqaruviga kirgan. xonlik boshqaruvida yasovullar shtati bo'lgan. yana yuzboshi, mingboshi kabi amaldorlar bo'lgan. yana joylardagi amaldorlar o'zlarining quyi boshqaruv tizmlariga ega bo'lib, o'z yerlarini mustaqil boshqarishgan. xonlik o'z navbatida okruglarga bo'lingan bo'lib, ularni hokimlar va qozilar boshqargan. xonlikda yashovchi turkman, qozoq va qoraqalpoqlar hokimlarga buyso'nmay, faqat o'zlarining urug' boshliqlariga itoat qilganlar. turkmanlarda …

2 / 16

lola a'zolariga (to'ralarga), shuningdek harbiy boshliqlarga (sarkardalarga) hamda vaqf yerlari sifatida masjid-madrasalarga berilgan. bu yerlarda ishlovchi ijarachilar “bevatanlar”, “yarimchilar” deb atalganlar. oddiy mehnatkash xonga “salgut” deb atalgan og'ir yer solig'ini to'lagan. yana “begar”deb atalgan majburiyat bo'lib, bunga asosan har bir xonadondan bir kishi 12 kun davomida xonga ishlab bergan. aholining dehqonchilik bilan shug'ullanadigan qismi suvni yetishmasligidan azob chekkan. boylarning yerlarida qullar ishlab zilgan. shahardagi hayot bu davrda og'ir bo'lgan. shahar aholisi hunarmandchilik, ayrimlari dehqonchilik bilan shug'ullangan. bug'doy, arpa ekkan, qurt boqishgan. savdo kam rivojlangan. chunki qaroqchilar hujum qilib turgan. savdoni og'ir ahvolga tushishi shahar aholisi hayotini yomon ahvolga tushirib qo'yganini 1558 yilda xivani kuzatgan jenkinson yozadi. 1573-1575 yilda amudaryo o'z izini o'zgartiradi natijada eski izi atrofidagi joylashgan qishloq va shaharlarda hayot to'xtaydi. odamlar eski urganchdan, yangi urganch janubroqqa o'tib yashaydigan bo'ladi. amudaryo eski o'zanini qurishi xonlik markazini xivaga ko'chishiga sabab bo'ladi. amudaryo o'zanini o'zgarishi mamlakat iqtisodiy hayotiga katta ta'sir qildi. …

3 / 16

madrasasini (1719) kiritish mumkin. xonlikning xiva, urganch, xazorasp, xo'jayli, tashouz, gurlan, xonqa va boshqa shaharlarda hunamandchilik rivojlangan bo'lib, ipakdan jundan ajoyib matolar, gilamlar ishlab chiqarilgan. shuning uchun yuqoridagi shaharlarda savdo-sotiq gavjum bo'lgan. ayniqsa afg'oniston va rossiya bilan savdo-sotiq yuqori bo'lgan. masalan faqat 1844 yilda rossiyaga 137 ming so'mlik turli tovar chiqarilgan. rossiya esa xivaga shu yili 276 ming so'mlik tovar olib kelgan. qishloq xo'jaligida asosan qo'l mehnatidan foydalanilgan. mehnat qurollari qoloq bo'lgan. bu o'z navbatida xonlikda iqtisodiy ahvolni yomonligiga sabab bo'lgan har uch xonlikda, jumladan xiva xonligida ham o'z puli bo'lgan. bu pullar oltin, kumush tangalar va mis puldan iborat bo'lgan. buxoro amirligida sotsial-iqtisod va madaniy hayot haqida to'xtaladigan bo'lsak, shuni alohida ta'kidlash zarurki, davlat tuzumi o'rta osiyodagi boshqa xonliklardagidek (xiva va qo'qon) feodal tuzumi bo'lgan. davlat shakli ham boshqa xonliklardagidek feodal monarxiya bo'lgan amir dinning boshlig'i, muhammadning xalifasi sanalgan. xonlik aholisi o'troq va ko'chmanchi xalqlardan iborat edi. xonlik aholisi …

4 / 16

ga yaqin bo'lgan o'zbeklar imtiyozli o'rinda bo'lishgan. buxoroda amaldorlarni ko'pi shu o'zbeklardan edi. buxoroda amaldorlarni ko'pi shu o'zbeklardan edi. o'zlarini sayidlar (muhammad payg'ambar alayhissalom uch avlodlari urug'idan)deb da'vo qilib yurgan arablar ham imtiyozli guruhga kirar edilar. beshinchi shaxs ko'kaldosh deyilib, u siyosiy muhofaza boshlig'i yana, qushbegi, “quyi qushbegi”, munajjim, qozikalon, to'pchiboshi, shayxulislom va muftiylar bo'lgan. buxoroda yana dorug'a va mirshab lavozimlari bo'lib davlatni boshqarish ishlari bilan shug'ullangan. xonlikda shayx va eshonlarning mavqei kuchli bo'lgan va xonlar bilan hisoblashgan. qushbegi bilan “quyi qushbegi” xon yo'qligida yoki betobligi vaqtida mamlakatni boshqargan. qo'qon xonligidagi ijtimoiy-siyosiy ahvol va madaniy hayot ham o'ziga xos bo'lgan. xonlik hududidagi bir tomondan sirdaryo bilan qorategin o'rtasida joylashgan farg'ona viloyatidan torib to turkistongacha, ikkinchi tomondan qoshg'ardan to balxash ko'llarigacha bo'lgan katta yerlar kirgan. xonlik aholisi o'zbeklar, tojiklar, qirg'izlar, yahudiylar, afg'onlar, qozoqlar, qoraqalpoqlar, uyg'urlardan tashkil topgan. xonlik tashkil etilgan vaqtda unda yashovchi aholining umumiy soni 1,5 2 mln kishini tashkil …

5 / 16

xonliklar davrida madaniy hayot - Page 5

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xonliklar davrida madaniy hayot"

слайд 1 xonliklar davrida madaniy hayot xonliklar davrida madaniy hayot xiva xonligida (xvi asr ) boshqaruv tizimi juda murakkab bo'lib, urug'chilikka asoslangan byurokratik tizim mavjud edi. xivada boshqa xonliklardan farqli o'laroq inoq degan lavozim bo'lib, bu lavozimni egallagan odam xondan keyingi odam hisoblanib, amir-ul-umaro, ya'ni hukmdorlar hukmdori deb atalardi. xonlikda devonbegi ham bo'lib, u xonning o'zidan keyingi amaldor hisoblanardi. yana qo'shbegi degan lavozim bo'lib, unga xonlikning janubiy qismidagi o'troq aholi buysunardi. bu yerda xon, vazir va qushbegidan tashqari yana 5 kishidan iborat xon maslahatchilari (ular urug' boshliqlaridan tuzilardi) bo'lgan har urug' boshliqlaridan (inoqlar va otaliqlar) 2 kishi davlat boshqaruviga kirgan. xonlik boshqaruvida yasovullar s...

This file contains 16 pages in PPTX format (343.8 KB). To download "xonliklar davrida madaniy hayot", click the Telegram button on the left.

Tags: xonliklar davrida madaniy hayot PPTX 16 pages Free download Telegram