shayboniylar davrida movarounnahrda madaniy hayot

PDF 56 стр. 528,0 КБ Бесплатная загрузка

56 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 528,0 КБ

Тип файла PDF

Страницы 56

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 56

o„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi qarshi davlat universiteti tarix fakulteti 2 –kurs 21-guruh talabasi bo„riyeva nigoraning “o„zbekiston tarixi” fanidan yozgan kurs ishi mavzu: “shayboniylar davrida movarounnahrda madaniy hayot” bajardi: bo„riyeva n. qabul qildi: karomov g„. 2 kirish ma‟lumki, “ta‟lim to‟g‟risida”gi qonunda va kadrlar tayyorlash milliy dasturida ta‟lim sohasidagi davlat siyosatining asosiy prinsiplarida ta‟lim va tarbiyaning insonparvar demokratik xarakterda ekanligi muhim tamoyil sifatida ko‟rsatib o‟tilgan. shuni nazarda tutgan holda bitiruv malakaviy ishimizning mavzusi ham o‟ta dolzarb mavzulardan biri hisoblanadi. birinchidan o‟zbekiston tarixi darslarida shaxsni har tomonlama shakllantirish, uning qobiliyati va imkoniyatlarini to‟liq namoyon etish va rivojlantirish uchun qulay shart–sharoit yaratish uchun ta‟lim jarayonini to‟g‟ri tashkil etish, o‟quvchilarning ongiga to‟g‟ri yo‟l topa bilish muhim ahamiyatga ega. vatan tarixining ilmiy tahlil va izchil yondashuvni talab qiladigan yo‟nalishlaridan biri xvi–xvii asrlarda hukm surgan shayboniylar davlati tarixidir. ikkinchidan xv–xvii asrning boshlarida movarounnahrdagi iqtisodiy tushkunlik va siyosiy porokandalikni vujudga keltirgan sabablar, shu davr …

2 / 56

osida tahlil etish fanimiz oldida turgan dolzarb vazifalardan biridir. o‟quvchilarga o‟zbekiston tarixi fanini o‟qitishda shayboniylar davri tarixining pedagogik asoslarini aniqlash hozirga qadar yaxlit ilmiy tadqiqot sifatida o‟rganilgan emas. bu esa mavzuning dolzarbligini yanada oshiradi. 3 tariximizda somoniylar, g„aznaviylar, qoraxoniylar, xorazmshoxlar, temuriylar, shayboniylar, ashtarxoniylar va mang„itlar kabi sulolalar hukmronlik qilganini bilamiz. shu nuqtai nazardan olganda shayboniylar davrining dolzarbligi shundan iboratki, biz bu davrni yanada muhimroq o„rganmog„imiz, o„sha davrda hukmronlik qilgan xukmdorlar qilgan ishlarini chuqurroq tahlil qilmog„imiz, ochilmagan, siru-sinoatlarni ochib bermog„imiz darkor. bizga ma‟lumki, bir qator tarixchilarimiz shayboniylar davriga oid bir qancha asarlar yozishgan. jumladan, b. axmedovning “tarixdan saboqlar”, “to„rt ulus tarixi”, z.m. boburning “boburnoma”, abdulg„ozixonning “shajarai turk”, m. solihning “shayboniynoma”, x.t. buxoriyning “abdullanoma” asarlari mavzuning yoritilishida muhim asarlar hisoblanadi. 4 1 . shayboniylar davrida movoraunnahrda ijtomoiy iqtisodiy va siyosiy ahvol 1.1. xv asrning ikkinchi yarmida dashti qipchoq va movoraunnahrdagi siyosiy ahvol balxash ko„li va sirdaryoning quyi oqimlaridan to dnepr daryosining quyi …

3 / 56

kuchayib bordi. bu holatni biz urusxon va to„xtamishlar xukumronlik qilgan davrda kuzatishimiz mumkin. 1380 yilda oq o„rdaning birlashtirilishi to„xtamishning amir temur tomonidan qo„llab quvvatlanganligi ta‟sirida amalgaoshirilgan edi. oltin o„rda amir temur tomonidan to„xtamishga qarshi kurashlar davomida ancha zayiflashtirilgan bo„lsada, shodibek hukmronlik qilgan davrda 1401-1407 yana kuchaya boshladi. shu yillarda oltin o„rda bulg„or, xojitarxon, qrim ustidan yana o„z hukmronligini o„rnatdi. 1406 yil edigey tomonidan xorazm bosib olindi. bunga temuriylar o„rtasida kuchayib ketgan taxt uchun kurashlar sabab bo„lgan edi. 1 xv asrning 1chi choragida oltin o„rdada o„zaro siyosiy kurashlar yana kuchayib ketdi. 1400-1417 yillar davomida oltin o„rda taxtiga o„tirgan 8 ta xon birin -ketin taxtdan tushirildi. (shodibek, po„latxon, temirxon, jaloliddin sulton va boshqalar). xiv asrning 80 yillaridan boshlab «o„zbek ulusi» yoki «o„zbeklar viloyati» deb 1 ahmedov b. “tarixdan saboqlar”. t., 1994 yil. b – 57. 5 nom olgan. oq o„rdada ham taxt uchun kurashlar kuchayib ketdi. bir necha 10 yillar davomida taxt …

4 / 56

ladilar. 1428 -29 yillarda ko„chmanchi o„zbeklar janubi-g„arbiy sibirdagi tura shahrini qo„lga kiritdilar va bu shahar 1446 yilgacha abulxayrxon davlatining poytaxti bo„lib qoldi. abulxayrxonning bu muvaffaqiyati tezda butun dashti qipchokqa yoyildi va ko„pgina o„glonlar va sultonlar abulxayrxon hizmatiga o„ta boshladilar. 1428- 1431 yillar davomida olib borilgan kurashlar natijasida abulxayrxon ilgarigi shaybon ulusi yerlarini qaytadan birlashtirishga erishdi va o„z davlatini oltin o„rda (ko„k o„rda) dan mustaqil deb e‟lon qildi. 1431-1432 yillarda abulxayrxon xorazm ustiga yurish qildi va uning shimoliy qismini temuriylardan tortib oldi. biroq, bu yerda vabo tarqalgach, xorazmni tashlab ketdi. biroq, manbalarda abulxayrxonning xorazmni tashlab ketishiga sabab shohrux tomonidan qo„shin yuborilishi va xojitarxon xoni orol dengizi atrofida qochib yurgan kichik muhammadning o„g„li maxmud va uning ukasi axmadxon abulxayrxonga qarshi kurash boshlab havf deb ko„rsatiladi. (abdurazzoq samarqandiy). xv asr 40 -yillarda abulxayrxon sig„noq, oqqo„rg„on, arquq, so„zoq va o„zgand shaharlarini egalladi. 1448 yilda samarqandni taladi. biroq abulxayrxon qanchalik harakat qilmasin, davlatda" yagona, mutloq …

5 / 56

di va ilm oldi. xv asr 90 -iillarida muhammad shayboniyxon dashti qipchoqqa bordi va siyosiy kurashlarga qo„shilib ketdi. u bir necha yil davomida kurash olib bordi va toshkentdagi hukmdorlar yordamida dashti qipchoqda mustahkam o„rnashib oldi. keyinchalik, sayram va yassini qo„lga kiritilgach, butun turkistonda hokimiyatni qo„lga kiritdi. 1498 yilda sulton axmad mirzo vafotidan so„ng samarqandga yurish qildi, uni qo„lga kirita olmagach, qarshiga yurish qildi va shahrisabz bilan birga talon -taroj etdi. 1499 yilda samarqandda qilgan yurishi yana muvaffaqiyatsizlikka uchragach, buxoroga yurish qildi va uch kunlik qamaldan so„ng uni qo„lga kiritdi. 1500 yilda muhammad shayboniyxon yana samarqandga yurish qildi va uni bosib olib, to„rt oy davomida talon qildi. bu samarqandliklarning shayboniyxonga qarshi qo„zg„oloni sabab bo„ldi va ular 19 yoshli temuriy shahzoda - zaxriddin muhammad boburni xon qilib ko„tardilar. bobur qarshi va guzorni ham qo„lga kiritdi. biroq uzoq vaqt talangan halqning ahvoli juda ham nochor edi. og„ir ahvolda qolgan bobur qo„shinlari zarafshon bo„yida …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 56 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "shayboniylar davrida movarounnahrda madaniy hayot"

o„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi qarshi davlat universiteti tarix fakulteti 2 –kurs 21-guruh talabasi bo„riyeva nigoraning “o„zbekiston tarixi” fanidan yozgan kurs ishi mavzu: “shayboniylar davrida movarounnahrda madaniy hayot” bajardi: bo„riyeva n. qabul qildi: karomov g„. 2 kirish ma‟lumki, “ta‟lim to‟g‟risida”gi qonunda va kadrlar tayyorlash milliy dasturida ta‟lim sohasidagi davlat siyosatining asosiy prinsiplarida ta‟lim va tarbiyaning insonparvar demokratik xarakterda ekanligi muhim tamoyil sifatida ko‟rsatib o‟tilgan. shuni nazarda tutgan holda bitiruv malakaviy ishimizning mavzusi ham o‟ta dolzarb mavzulardan biri hisoblanadi. birinchidan o‟zbekiston tarixi darslarida shaxsni har tomonlama shakllantirish, uning qobiliyati va imkoniyatlarini to‟liq namo...

Этот файл содержит 56 стр. в формате PDF (528,0 КБ). Чтобы скачать "shayboniylar davrida movarounnahrda madaniy hayot", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: shayboniylar davrida movarounna… PDF 56 стр. Бесплатная загрузка Telegram