tabiiy gaz konversiyasi.

DOCX 8 pages 30.3 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 30.3 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

mavzu: tabiiy gaz konversiyasi. reja: 1. sintez gaz olish usullari. 2. tabiiy gazni oltingugurtli birikmalardan tozalash. 3. metanni konversiyalash. 4. uglerod (ii)-oksid konversiyasi. tayanch iboralar: konversiya, kislorodli konversiya, karbonatli konversiya, bug`li konversiya, konventor, oltingugurtli birikmalarni gidrogenlash, o`rta va quyiharoratli katalizatorlar kimyo sanoatining eng muhim va zaruriy xom-ashyolaridan biri bu texnologik gaz (sintez gaz) hisoblanadi. sintez gaz hozirgi kunda ammiak va metanol sintezi uchun asosiy xom-ashyo hisoblanadi. tarkibida vodorod tutuvchi gazlarni olish jarayonlari qo`llanilayotgan oksidlovchi va texnologik jihozlanishga ko`ra quyidagi variantlarda bo`lishi mumkin: yuqori haroratli kislorodli konversiya, shaxtali reaktorda boradigan katalitik bug`-kislorodli konversiya, quvurli reaktorlarda boradigan katalitik bug`- karbonatli konversiya. sintez gazni hosil qilish uchun turli mamlakatlarda turlicha xom-ashyodan foydalaniladi. bu maqsadda rossiya federsiyasida qattiq yoqilg`i, tabiiy va neft-yo`ldosh gazlardan foydalanilsa, yaponiya va germaniya kabi mamlakatlarda suyuq yoqilg`idan foydalaniladi. bizning respublikamizda bu maqsadda tabiiy gazdan foydalaniladi. qattiq yoqilg`idan sintez gaz olish jarayoni gazogeneratorlarda quyidagi reaksiya orqali amalga oshiriladi: c+h2oco+n2+ q (1) …

2 / 8

z zahiralari kam bo`lagan mamlakatlarda keng tarqalgan. ishlab chiqarilgan sintez gazning 67% idan yaponiyada, 59%idan germaniyada ammiak sintezi uchun foydalaniladi. metanol sintezi uchun suyuq yoqilg`ini qayta ishlash ham shunga o`hshash texnologik tizimlarda amalga oshiriladi. texnologik jihatdan suyuq yoqilg`ini qayta ishlashni ikkiga bo`lish mumkin. birinchi guruhga yuqori haroratli kislorod konversiyasi uchraydigan yoqilg`ilar kiradi. bularga og`ir suyuq yoqilg`ilar - mazut, kreking-qoldiq, kirsa, ikkinchi guruhga engil distillanuvchi ( qaynash harorati 200-2200s) yoqilg`ilar- benzinlar, ligroinlar va rangli distillyatlar aralashmalari kiradi. gaz qurumdan tozalangandan so`ng, oltingugurtli birikmalardan tazalash uchun yuboriladi. shundan so`ng gazning tarkibida 3-5% co2, 45-48% co, 40-45% h2, shuningdek ma`lum miqdorda metan, azot va argon bo`ladi, so konversiyadan o`tkaziladi va co2 tozalanadi. sintez gazni tabiiy gazdan tarkibining asosini tashkil qiluvchi metanni oksidlab olishda quyidagi reaksiyalar boradi: ch4 +0,5o2 ═2co +2h2 +35,5 kj (4) ch4 +n2o co +3h2 +206,4 kj (5) ch4 + n2o 2co +2h2 +248,3 kj (6) ayni vaqtda (iii) reaksiya ham …

3 / 8

itik konversiyalash orqali hosil qilish mumkin. quyidagi rasmda zamonaviy qurilmalarda tabiiy gazdan sintez gaz olishning texnologik bosqichlari o`rtasidagi aloqa keltirilgan: tabiiy gaz qazib olingan vaqtda uning tarkibida ko`pgina miqdorda noorganikva organikoltingugurtli birikmalar bo`ladi. noorganikbirikmalardan tabiiy gaz tarkibida faqat vodorod sulfid bo`ladi. organikoltingugurtli birikmalar tabiiy gaz tarkibida turli – tuman bo`ladi. bular: uglerodoksisulfid cos, karbosulfid cs2, tiofen c4h4s, sulfidlar r2s, disulfidlar r2s2, merkaptanlar rhs (metilmerkaptan ch3sh, etilmerkaptan c2h5sh, og`ir merkaptanlar, masalan,c6h5sh). o`tqazilgan ko`pgina tadqiqotlar asosida aniqlanishicha moleqo`lyar massa qancha katta bo`lsa, uni gaz tarkibidan tozalash shuncha qiyin kechadi. eng qiyin tozalaniladigan oltingugurtli organikmodda - tiofen ekan. shuningdek sulfidlar va merkaptanlar ham qiyin tozalaniladi. kislorod va oltingugurt moddalarining izlari juda kam miqdori bo`lganda ham zararli bo`lib, katalizatorni zaharlaydi. shuning uchun bu gazdarni ayni aralashmalardan tozalash - eng qiyin vazifalardan hisoblanadi. tozalashdan oldin oltingugurtli birikmalar vodorod sulfidgacha gidratlanadi va hosil bo`lgan vodorod sulfid ammiakli suv, etanolamin va karbonatlar eritmasiga yutiladi. tozalanib chiqqan gazning …

4 / 8

rdan iborat: c2h5sh+h2→h2s+c2h6 (7) c6h5sh+h2→h2s+c6h6 (8) c4h4s+4h2→h2s+c4h10 (9) cs2+4h2→2h2s+ch4 (10) cos+h2→h2s+co (11) ch3sc2h5+2h2→h2s+ch4 + c2h6 (12) yuqoridagi sharoitda olib borilgan reaksiya dearli oxirigacha boradi va amalda qaytmas hisoblanadi. keyingi bosqichda 390-4100s haroratda hosil bo`lgan vodorod sulfid rux oksidi asosidagi (giap-10) katalizatorga yuttiriladi: h2s+zno → zno+h2o 200-5000s harorat oralig`ida reaksiya oxirigacha borib, gazning tozalanish darajasi yuqori bo`ladi. tarkibida oltingugurtli birikmalar miqdori ko`p bo`lgan tabiiy gazni sintetik seolitlar (molekulyar to`r) qo`llash yo`li bilan adsorbsiyalash usulida tozalanadi. oltingugurtli birikmalarni tozalashda eng maqbul katalizatorlar tarkibiga na2o,al2o3,sio2 kiruvchi nax markali seolitlar hisoblanadi. sorbsiyalash xona haroratida olib boriladi, seolitni regenerasiyalash 300-400°s haroratda olib boriladi. regenerasiya azot yoki tozalangan gazni doimiy xarorat ortib borishi tartibida amalga oshiriladi, bunda oltingugurtning asosiy (65%) miqdori 120-200°s xaroratda ajralib chiqadi. atmosfera bosimida va dastlabki komponentlarning stexiometrik nisbatiga ko`ra metan konversiyasi 800°s xarorat atrofida deyarli to`liq oxirigacha boradi. bunda suv bug`ining sarfini oshirish hisobiga quyi haroratlarda ham metanning parchalanishini yuqori darajaga etkazish …

5 / 8

ni ajratish zaruriyati kerak bo`lmaydi. metanni konversiyalab vodorod olishda to`liqsiz oksidlanish jarayoni sodir bo`ladi: 1) ch4+0,5o2co+2h2 ∆h= -35,6 kj (13) ch4+2o2co2+2h2o ∆h= -800 kj (14) 2) ch4+h2oco+3h2 ∆h= 206 kj (15) ch4+co22co+2h2 ∆h= 248 kj (16) kislod ishtirokida konversiyalashda, suv bug`i ishtirokida konversiyalashdek bosimni oshirish termodinamik jihatdan maqsadga muvofiq emas. birinchi bosqich reaksiyaning muvozanat konstanta qiymati shu darajada yuqoriki, bu reaksiyani amalda qaytmas bo`lishiga olib keladi. shu sababli gazlar aralashmasidagi kislorod aralashmasini stexiometrik nisbatdan ko`p bo`lishi mahsulot unumini ortishiga olib kelmaydi. kislorodli konversiyada bosimning ortishi suv bug`i konversiyasidagi kabi termodinamik jihatdan maqsadga muvofiq hisoblanmaydi. bunda yuqori bosimlarda metan konversiyasini yuqori darajaga etkazish uchun jarayonni yuqori haroratlarda olib borish zarur bo`ladi. metanni suv bug`ili va kislorodli konversiyalash jarayoni turli issiqlik effektlari bilan sodir bo`ladi. bug`li konversiya endotermik hisoblanib, qizdirishni talab qilsa; kislorodli konversiyalash reaksiyasi ekzotermik bo`lib, jarayonni nafaqat avtotermik tarzda borishi uchun etarli miqdorda issiqlik ajrab chiqishi bilan, balki bug`li konversiyalashning …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tabiiy gaz konversiyasi."

mavzu: tabiiy gaz konversiyasi. reja: 1. sintez gaz olish usullari. 2. tabiiy gazni oltingugurtli birikmalardan tozalash. 3. metanni konversiyalash. 4. uglerod (ii)-oksid konversiyasi. tayanch iboralar: konversiya, kislorodli konversiya, karbonatli konversiya, bug`li konversiya, konventor, oltingugurtli birikmalarni gidrogenlash, o`rta va quyiharoratli katalizatorlar kimyo sanoatining eng muhim va zaruriy xom-ashyolaridan biri bu texnologik gaz (sintez gaz) hisoblanadi. sintez gaz hozirgi kunda ammiak va metanol sintezi uchun asosiy xom-ashyo hisoblanadi. tarkibida vodorod tutuvchi gazlarni olish jarayonlari qo`llanilayotgan oksidlovchi va texnologik jihozlanishga ko`ra quyidagi variantlarda bo`lishi mumkin: yuqori haroratli kislorodli konversiya, shaxtali reaktorda boradigan katalitik bug...

This file contains 8 pages in DOCX format (30.3 KB). To download "tabiiy gaz konversiyasi.", click the Telegram button on the left.

Tags: tabiiy gaz konversiyasi. DOCX 8 pages Free download Telegram