irsiyat va muhit

DOC 42,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1363439893_42286.doc irsiyat va muhid www.arxiv.uz reja: 1. irsiyat haqida tushuncha. 2. mendel qonuni. 3. mendelning tstologik asoslari. 4. isriy kasalliklar. 5. irsiyat va muhidning o’zaro bog’liqligi. zamonaviy biologiyaning asosiy muammolaridan biri organizmning rivojlanishini boshqarish yo’llarini bo’lib olishdir. irsiyat organizmlarning o’z belgi va xususiyatlarini nasldan -nasilga o’tkazish xossasidir. irsiyat tufayli organizmlarning belgi -xsusiyatlari nasildan -nasilga o’zgarmagan xolda o’tadi. organizm belgi - xususiyatlarining bir qancha avlod turg’un saqlanib kelishi irsiyatining bir tomoni bo’lib, ikkinchi tomoni organizmning ontogenezda ma’lum moddalar almashinuvi xarakterini va rivojlanish tipini ta’minlashdir. bularning hammasi irsiyat tufayli aniqlanadi. har bir organizmning aniq rivojlanish tartibi uning irsiyati bilan aniqlanadi. aks holda organizmlar ovlodida ozgarishlar vujudga kelgan bo’lur edi (m: bug’doydan arpa , tovuqdan urdak). organizmning ikki xususiyati irsiyat va o’zgaruvchanlikni o’rganadigan fanga ginetika fani deyiladi. zamonaviy ginetikaning vujudga kelgan vaqti 1865 yil xisoblanadi, shu yili chex olimi gregor mendel 1 va 2 belgisi jihatidan bir -birinchi farq qiladigan no’xat navlarini chatishtirib, …

belgilar yuzaga chiqadi. irsiyatning moddiy negizi bu xujayraning o’z nusxasini qayta vujudga keltira oladigan va bo’linish prosessida qiz xujayralarga maksimallanish xusiyatga ega bo’lgan barcha elementlari xisoblanadi. irsiyat nasldan-naslga o’tishini bilish uchun xujayra haqida ma’lumotga ega bo’lish kerak. barcha tirik organizm xujayralardan tashkil topgan. 1665 yilda r.guk tomonidan sodda mikroskop ixtiro qilinishi xujayra taminotining tug’ilishiga olib keldi. u po’kakdan yupqa kesma tayyorlab, mikroskob ostida kuzatganida mayda katakchalarni quradi va ularga hujayra deb nom beriladi. elektron mikroskob kashf etilishi bilan xujayraning tarkibi va undagi moddalar almashinuvi o’rganila boshlanadi. har bir hujayra sitoplazmatik membrana, sitoplazma, yadro va xujayra organiodlaridan iborat. xujayra organiodlariga maxsus tuzilishga ega bo’lgan va ma’lum funksiyani bajaradigan tuzilmalar kiradi. ular endoplazmatik tur, ribosomalar, golji apparati, mikrokondriyalar, lizosomalar va sentrosomalar va h.k.z. hujayra yadrosining bo’linishida kuzatiladigan va yaxshi qo’llaniladigan tanachalarni 1888 yilda nemis olimi v.vladeyner aniqlab, ularni xromosomalar deb atagan. xromosoma grekcha so’z bo’lib, “xromos” bo’yoq, rang “soma” tanacha degan ma’noni …

idan tashkil topganligi aniqlanadi. hozirgi vaqtda dnk orqali hujayradan - hujayraga, organizmdan - organizmga irsiy axborot o’tkazilishi isbotlangan. dnk malekulasi qo’shaloq spiral sturukturasiga ega. buni 1953-yilda uotson va kirk ko’rsatib berishdi. ular kashfiyotlari uchun nobl mukofoti yetadi. oqsil simtezida 20 amino kislata ishtirok etib, ularning sintezlanishi 1,5 min. davom etadi. xromosomadagenlar ham bor. gen irsiyat birligidir. genetika faning eng katta yutug’i dnk molekulasidan gen ajratib olindi va sintez qilindi. gen bir-biriga yaqin bo’lsa, ular belgilab beradigan belgilarning naslda namoyon bo’lishi extimoli shuncha katta bo’ladi. odamning jinsiy xujayralarida xromasomalar soni 23 ta bo’lib , diploid soni 46ta, yani 22 juftli autosomani (jinsiz xromasomani) va 2ta jinsiy xromasomani o’z ichiga oladi. jinsiy xromasomalar urg’ochi xromasomalarda xx, erkaklarda xy deb belgilanadi. tibbiyotda 1500dan ortiq irsiy kasallik turlari mavjud. nasl kasalliklari xromosomaning onomal yig’indisi, jiddiy xujayralarning o’zgarishi yoki mutayiya ta’sirida hosil bo’ladi. aurtasoma anatomiyasiga daun kasalligi kiradi. yana shershevskiy-terner sindromi ayollarda xx o’ringa xo …

bu o’zgarish mutasiya deyiladi. mutasiya-lotincha so’z bo’lib, o’zgarish, aylanish degan ma’noni bildiradi. mutasiya-gen apparatida ro’y bergan va nasldan-naslga o’tib boradigan o’zgarishlardir. vujudga kelgan yangi belgilar nasldan-naslga o’tadi va o’z ajdodlarida boshqacha bo’ladigan yangi nasl paydo bo’ladi. barcha organizmlar boshqa muhim sharoitga moslashadi. har xil organizmlar ma’lum tashqi muhit sharoitga ko’nikma hosil qilgan. shuning uchun faqat ma’lum sharoitda yashash va rivojlanishi mumkin. organizm butun rivojlanishi mumkin. organizm butun rivojlanish prosessida urug’langan tuxum xujayradan to voyaga yetgunga qadar to’xtovsiz genotikning nazoratida va tashqi sharoit ta’sirida bo’ladi. mutasiyadan tashqari davinizmning asosiy qonuni tanlash ham irsiyatga ta’sir ko’rsatadi. xo’sh, odam o’ziga nimani meros qilib oladi? odam o’zining butun “ biofondini” meros qilib oldi, organlar shaklini, nerv sistemasini, sezgi organlari va boshqa meros qilib oladi. biroq bola tug’ilganidan boshlab u sostial muhit shart- sharoitlarda o’sib, rivojlanib boradi. biologik va sistiol omillarning o’zaro tasiri natijasida, o’ziga hos bo’gan shaxsiy xususiyatlariga ega bo’lgan organizm shakllanadi. ular fenotipini …

fan 1969 yil. 9. sharipova d.j., semyonova l. “o`quvchilarga gigiyenik ta`lim va tarbiya berish” t. o`qituvchi 1983 yil. 10. majidov v.m. “yuqumli kasalliklar” t. ibn sino nashriyoti 1993 yil. 11. mahmudov i., alimov b., qurbonov sh. “o`smirlar fiziologiyasi va gigiyenasi” t. o`qituvchi 1984 yil. 12. www.ziyonet.uz

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "irsiyat va muhit"

1363439893_42286.doc irsiyat va muhid www.arxiv.uz reja: 1. irsiyat haqida tushuncha. 2. mendel qonuni. 3. mendelning tstologik asoslari. 4. isriy kasalliklar. 5. irsiyat va muhidning o’zaro bog’liqligi. zamonaviy biologiyaning asosiy muammolaridan biri organizmning rivojlanishini boshqarish yo’llarini bo’lib olishdir. irsiyat organizmlarning o’z belgi va xususiyatlarini nasldan -nasilga o’tkazish xossasidir. irsiyat tufayli organizmlarning belgi -xsusiyatlari nasildan -nasilga o’zgarmagan xolda o’tadi. organizm belgi - xususiyatlarining bir qancha avlod turg’un saqlanib kelishi irsiyatining bir tomoni bo’lib, ikkinchi tomoni organizmning ontogenezda ma’lum moddalar almashinuvi xarakterini va rivojlanish tipini ta’minlashdir. bularning hammasi irsiyat tufayli aniqlanadi. har bir organizmni...

Формат DOC, 42,5 КБ. Чтобы скачать "irsiyat va muhit", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: irsiyat va muhit DOC Бесплатная загрузка Telegram