molekular genetika

PPTX 45 pages 6.6 MB Free download

45 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 6.6 MB

File type PPTX

Pages 45

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 45

презентация powerpoint mavzu .irsiyatning molekulyar asoslari. dnkning irsiy axboratni o`tkazishdagi roli. transformatsiya. transduktsiya. oqsil biosintezi. genetika tarixida olamshumul ahamiyatga ega bo‘lgan kashfiyotlardan biri - molekular genetikaning maydonga kelishi bo‘ldi. molekular genetikaning paydo bo‘lishida irsiyat birligi bo‘lgan genlarning tuzilishi va faoliyatining molekular asoslarini o‘rganishda biokimyo, biofizika, matematik modellash, kibernetika metodlari yordamida tekshirish va tahlil qilish hal qiluvchi ahamiyatga ega bo'ldi. molekular genetika erishgan yutuqlariga binoan, gen - irsiyatning moddiy asosi dnk molekulasining bir qismidir molekular genetikaning bu kashfiyotini ta’min etishda hal qiluvchi ahamiyatga ega bo‘lgan ilmiy tadqiqotlar quyidagilardan iborat: 1. dnk molekulasi strukturasining aniqlanishi (amerikalik biokimyogar j. uotson va ingliz fizigi f. krik, 1953). 2. oqsil molekulalari tarkibiga kiruvchi asosiy (20 ta) aminokislotalarning biosintez jarayonida oqsil hosil bo‘lishidagi ishtirokini ta’min ctuvchi irsiy axborot (kod) birligi nukleotidlar tripletining kashf etilishi (m. nirenberg, g. mattey, s. ochoa va f. krik 1961; 1962). 3. genning molekular genetik ta’rifining shakllantirilishi (amerikalik olimlar j. bidl va …

2 / 45

nlar faoliyatining boshqarilishi - regulatsiyasi; 5) genotipning belgilar fenotipi tariqasida namoyon bo‘lishi. endi bu bosqichlarda namoyon bo‘ladigan molekular-genetik jarayonlar bilan tanishamiz. nuklein kislotalarining strukturaviy va funksional xarakteristikasi biokimyo kursidan ma’lumki, nuklein kislotalari o‘zining strukturasi va funksiyasiga qarab ikkita guruhga bo‘linadi: 1) dezoksiribonuklein kislotalari. ular qisqartirib dnk belgisi bilan ifodalanadi; 2) ribonuklein kislotalari. ular qisqartirib rnk belgisi bilan ifodalanadi. rnk asosan uch xil ko‘rinishda bo‘ladi: a) informatsion rnk (i-rnk) yoki matrichnaya (m-rnk); b) transport rnk (t-rnk); d) ribosomal rnk (r-rnk). molekular genetika dalillariga binoan dnk molekulasi barcha eukariot va aksariyat prokariot organizmlarda ulaming belgi va xususiyatlarining kelgusi avlodlarga irsiylanishi va rivojlanishini ta’min etuvchi genetik axborot nukleotid tripletlar - kodonlar joylashish tartibi orqali ifodalangan biopolimer hisoblanadi. ribonuklein kislotalari kelgusi avlodlarga irsiylangan genetik axborotning fenotip tarzida namoyon bo‘lishini ta’min etish funksiyasini bajaradi. informatsion i-rnk dnk molekulasida joylashgan genlar kodining nusxasini o‘zida ifodalash, ularni ribosomalarga yetkazish va ushbu gen (genlar) oqsilining biosintez qilinishini ta’min …

3 / 45

tasvirlash mumkin: 1) dnk molekulasi polinukleotid biopolimer bo‘lib, uning tarkibida 4 xil nukleotidlar mavjud. har qaysi nukleotid 3 xil kimyoviy birikmadan tashkil topgan bo‘ladi: uglevod-monosaxarid-pentozalar jumlasiga kiruvchi a) dezoks.iriboza; b) fosfor kislotasi; d) azotli asos. azotli asoslar 4 xil bo‘ladi. ulaming ikkitasi purin asoslariga kiradi: adenin - a, guanin - g, qolgan ikkitasi pirimidin asoslaridan hisoblanadi: timin - t, sitozin - s. tarkibiga ushbu azotli asoslar kirgan nukleotidlar shu modda nomi bilan ataladi, ya’ni adenin nukleotidi, guanin nukleotidi, timin nukleotidi va sitozin nukleotidi tariqasida nomlanadi. 2) dnk molekulasi spiralsimon o‘ralgan ikkita polinukleotid zanjiridan iborat biopolimerdir 3) dnk dagi bu ikkita polinukleotid zanjiridagi nukleotidlar birbiri bilan vodorod bog‘lari orqali tutashishi komplementarlik qoidasiga binoan amalga oshadi. bunda adenin nukleotidi (a) timin nukleotidi (t) bilan, guanin nukleotidi (g) sitozin nukleotidi (s) bilan tutashadi. dnk molekulasining diametri 20 angstrem, a va t li nukleotidlar uzunligi 12 angstrem va nihoyat g va s li nukleotidlamiki …

4 / 45

t) o‘mida urasil (u) o‘mashgan bo‘ladi. rnk molekulalarining (i-rnk, t-rnk, va r-rnk) strukturasi haqidagi mukammal ma’lumot keyingi mavzularda ulaming funksiyasi bilan bog‘liq holda beriladi. gen va genetik axborot gen organizmlar irsiyati va irsiylanishning molekular-genetik birligi — moddiy asosini tashkil etadi. gen — dnk molekulasi polinukleotid zanjirining ma’lum bo‘lagi bo‘lib, u ma’lum sondagi, m a’lum tartibda ketma-ket joylashgan nukleotidlardan tashkil topgan bo‘ladi. dnk da joylashgan gen tarkibidagi nukleotidlar tripletlar tarzida bo‘lib, ular kodogenlar deb ataladi. dnk molekulasi polinukleotid zanjirida joylashgan genetik axborotning ma’lum bir qismi transkripsiya jarayoni natijasida sintezlangan i-rnk molekulasiga aynan ko'chirilgan bo‘lib, uning tarkibidagi tripletlar kodonlar deb yuritiladi. kelgusi avlodga genetik axborot i-rnk orqali beriladi va u oqsil sintezini boshqaradi molekular genetikaning so‘nggi dalillarining ko‘rsatishicha, prokariot va eukariot organizmlar genlari o‘zaro strukturaviy tuzilishi jihatidan keskin farqlanadilar. prokariot organizmlarda gen strukturaviy yaxlit, butun bo‘ladi. bunda genlar erkin yalang‘och holatda bo‘luvchi dnk molekulasining uzluksiz bo'lagini tashkil etadi. ulaming genlarida genetik axborot …

5 / 45

ta’min etuvchi irsiy axborot kodlangan genlar. 4. regulator genlar: gen-regulator, promotor, gen-operator. ular strukturaviy genlar faoliyatini boshqarish funksiyasini bajaradi. (ushbu genlaming funksiyasi va o'zaro munosabati haqidagi mukammal ma’lumot keyingi mavzularda beriladi.) dnk molekulasining replikatsiyasi va segregatsiyasi genetik axborotning kelgusi hujayra va organizmlar avlodlariga berilishi dnk molekulasining replikatsiya (autoreproduksiya)si -va xromosomalaming segregatsiyasi orqali am alga oshiriladi. dntk replikatsiyasi natijasida yangi hosil bo‘lgan dnk laming keyingi avlod hujayra organizmlarga berilishi ushbu biopolimeming ikkinchi funksiyasi hisoblanadi. dnk ning birinchi funksiyasi, yuqorida bayon etilganidek, o‘z strukturasida genetik axborot - genlaming kodlanishini ta’min etishdir. replikatsiya natijasida bitta dnk dan bir-biriga ham da boshlang'ich dnk ga aynan o‘xshash ikkita dnk hosil bo'ladi. disk ning replikatsiyasi hujayraning o‘zida dnk tutuvchi barcha organoidlari (xromosoma, plastida v a mitoxondriya) da kechadi. eukariotlarda replikatsiya hujayraning har qaysi mitoz va m eyoz bo‘linishidan oldin, bakteriyalarda esa tanasi hujayraning har qaysi bo‘linishi oldidan takrorlanadi. bundan keyin yangi sintezlangan dnk molekulalari xromosomalar tarkibida …

Want to read more?

Download all 45 pages for free via Telegram.

Download full file

About "molekular genetika"

презентация powerpoint mavzu .irsiyatning molekulyar asoslari. dnkning irsiy axboratni o`tkazishdagi roli. transformatsiya. transduktsiya. oqsil biosintezi. genetika tarixida olamshumul ahamiyatga ega bo‘lgan kashfiyotlardan biri - molekular genetikaning maydonga kelishi bo‘ldi. molekular genetikaning paydo bo‘lishida irsiyat birligi bo‘lgan genlarning tuzilishi va faoliyatining molekular asoslarini o‘rganishda biokimyo, biofizika, matematik modellash, kibernetika metodlari yordamida tekshirish va tahlil qilish hal qiluvchi ahamiyatga ega bo'ldi. molekular genetika erishgan yutuqlariga binoan, gen - irsiyatning moddiy asosi dnk molekulasining bir qismidir molekular genetikaning bu kashfiyotini ta’min etishda hal qiluvchi ahamiyatga ega bo‘lgan ilmiy tadqiqotlar quyidagilardan iborat: 1. dn...

This file contains 45 pages in PPTX format (6.6 MB). To download "molekular genetika", click the Telegram button on the left.

Tags: molekular genetika PPTX 45 pages Free download Telegram