oila etikasi va psixologiyasi

DOCX 40 pages 332.5 KB Free download

40 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 332.5 KB

File type DOCX

Pages 40

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 40

мавзу : замонавий жамиятда оила муаммолари р е ж а : кириш. 1. оила-ижтимоий институт сифатида. 2. оила этикаси ва психологияси. 3. оила маънавияти. 4. оиладаги келишмовчиликлар ва уларни бартараф этиш. хулоса. адабиётлар. к и р и ш истиқлол йўлига қадам қўйилган дастлабки кунданоқ, мамлакатимизда бунга маънавий-моддий замин яратиб келинаётган эди. юртбошимизнинг доно сиёсати туфайли ўшандаёқ, ишни соғлом авлодни тарбиялашдан бошламоқ зарурияти кун тартибига қўйилганди. мустақил ўзбекистонимизнинг равнақида авлод тарбияси, шахси сифатида шаклланишига катта аҳамият бериш энг долзарб вазифаларидан биридир. шунинг учун оила-жамиятнинг асосий бир бўғини экан, оилада фарзанд тарбияси, баркамол инсон қилиб етиштиришда ота-онанинг ўрни беқиёсдир. жамиятдаги оилаларнинг соғломлиги – бу жамиятнинг соғлом тараққий этишининг асосий омили ҳисобланади. ҳозирги кунда оилани психология, социология, медицина фанлари жуда ҳам чуқур ўрганиб, бу соҳадаги муаммоларни ўрганиб чиқиш ва уларни бартараф этиш йўллари борасида катта ишлар олиб боримоқда. бир қатор мутафаккирларимизнинг, давлат арбобларининг айтган панд-насиҳатлари, муқаддас китобларда айтилган худонинг амрлари асосида, оилада фарзанд …

2 / 40

эга бир бўлаги ҳисобланади. маълумки, ҳар бир ижтимоий институт ўзига хос вазифани бажаришга йўналтирилган. турли йўналишдаги социологлар бу ижтимоий институтларнинг алоҳида функцияларини ўрганишга киришиб, туркумлашга уринганлар. бу соҳада анча тўлиқ ва қизиқарли маълумотларни социологлар с.липсет, д.ландберг ва бошқаларнинг “институционал мактаб” социологияси манбаларидан олишимиз мумкин. ана шу ижтимоий институтлардан бири оила ҳисобланади. классик социологларнинг назарияларида ижтимоий институтлар амал қилишига кўра, иккига ажратиб кўрсатилган: оддий ва мураккаб. оддий ижтимоий институтнинг классик мисолида оила институтини кўриб чиқишимиз мумкин. а.г.харчевнинг маълумоти бўйича, оила кишиларнинг никоҳ ва қон-қариндошлик хусусиятига асосланган бирлашмаси бўлиб, ижтимоий турмушни шакллантириш ва биргаликдаги жавобгарликларига кўра боғланган бўғиндир. 1857-1929 йилларда яшаб ижод этган америка социологи ва иқтисодчиси т.вебленнинг ижтимоий институтлар ҳақидаги концепцияси асосида функционал ёндашувларни кўриш мумкин. бунга кўра, оила – жамият аъзоларини такрор ишлаб чиқариш функциясини бажарувчи институт ҳисобланади. бу масалаларни биз а.миллернинг концепцияларида ҳам кўришимиз мумкин (1914-1973). ўз даврида м.вебер ҳам ижтимоий институтлар ва уларнинг функциялари ҳақида алоҳида тўхталиб ўтган. …

3 / 40

тлар” (1982 й.) асарида оилавий келишмовчиликлар ва уларнинг оқибати, жамият тараққиётига таъсири ҳақида маълумотлар келтириб, уларнинг олдини олиш ва оқибатларига қарши курашиш жамият олдига қўйиладиган муҳим вазифалардан бири эканлигини таъкидлаган. ҳозирги кунда жамиятимизда оиланинг бир қанча ҳуқуқий асослари мавжуд бўлиб, булар орқали оилани давлат назорат қила олади ва жуда кўп муаммоларни бартараф қилишга асос бўлади. оиланинг ҳуқуқий асослари: 1. “инсон ҳуқуқлари умумжаҳон декларацияси” (1998 йил, декабрь; 16-модда); 2. “ўзбекистон”, (63-66-моддалар). 3. ўзбекистон республикасининг “оила кодекси” (1998 йил 30 апрелда қабул қилинган; 8 бўлим 238 моддадан иборат); 4. шулар доирасида қабул қилинган бошқа меъёрий ҳужжатлардир. ўзбекистон республикаси конституцияси (63-модда)да таъкидланганидек, “оила жамиятнинг асосий бўғинидир ҳамда жамият ва давлат муҳофазасида бўлиш ҳуқуқига эга”. никоҳ ва оила социологияси ўз мазмунига кўра, жуда кенг кўламга эга бўлиб, ҳозирги замон оила-никоҳ муносабатларининг барча жиҳатларини ўз ичига олади. янги ижтимоий-иқтисодий муносабатларнинг таркиб топа бориши оила –никоҳ муносабатларида ҳам жиддий ўзгаришларни, оилавий муносабатларда вужудга келаётган янги муаммолларни …

4 / 40

бининг муҳим элементи сифатида ўзига хос ижтимоий функцияни, яъни вазифаларни бажаради. оиланинг ижтимоий вазифаси (функцияси) деганда, оила ва унинг аъзолари ҳаёт фаолияти фаолликни намоён қилиш усулига бағишланади. уларга қуйидагилар киради: биологик кўпайиш, тарбиявий, хўжалик-иқтисодий, ўзаро ёрдам, коммуникатив, регулятив кабилар. оиланинг функциялари, асосан қуйидагилардан иборат: 1. авлодни давом эттириш. 2. болалар тўғрисидаги ғамхўрлик. 3. иқтисодий функция ёки уй-хўжалик ишларини юритиш. 4. қариялар тўғрисида ғамхўрлик. 5. бурч ва мажбуриятларни ҳис қилиш. 6. муомала талабларини қондириш. 7. бўш вақтдан унумли фойдаланиш. айниқса, оилада бола тарбияси, кексаларга ёрдам, меҳнатга лаёқатини йўқотганларга ғамхўрлик қилиш, оилавий анъаналарни сақлаш ва маънавий муносабатларни тартибга солиш каби муҳим аҳамиятга эга ижтимоий муносабатлар мужассамлашгандир. оилада “вояга етган, меҳнатга лаёқатли фарзандлар ўз ота-оналарига ғамхўрлик қилишга мажбурдирлар”. шундай қилиб, “оила турмуш ва виждон қонунлари асосида кўрилади, ўзининг кўп асрлик мустаҳкам ва маънавий таянчларига эга бўлади, оилада демократик негизларга асос солинади, кишиларнинг талаб-эҳтиёжлари ва қадриятлари шаклланади”. ҳозирда, турли мамлакатларда, жумладан, ўзбекистон республикасида ҳам …

5 / 40

ди. эр-хотин ва фарзандлар ўртасидаги руҳий уйғунлик (коммуникатив функцияси) меҳр-оқибат муносабатларини янада оширади. оила асосини никоҳ муносабатлари ташкил қилади. никоҳ тарихан вужудга келган эр ва хотин ўртасидаги муносабатларнинг ижтимоий-ахлоқий шаклидир. никоҳ орқали жамият эр-хотиннинг ўзаро жинсий ҳаётини тартибга солади ва уларнинг оиладаги ҳуқуқ - бурчларини қонунлаштиради. шу билан бирга, оила никоҳга нисбатан янада мураккаброқ бўлиб, нафақат эр-хотинни, балки уларнинг фарзандларини ва шу оила таркибига кирувчи қариндошларни ҳам ўз ичига олади. оила - никоҳ муносабатларининг асосий тамойилларига қуйидагилар: 1. якка никоҳлик тамойилига (фақат битта); 2. никоҳнинг ихтиёрийлиги; 3. ажралишнинг эркинлиги (давлат томонидан назорат қилинади); 4. оила ва оилавий муносабатларда эр-хотиннинг тенг ҳуқуқлилиги; 5. болаларни биргаликда тарбиялаш тамойили. оила ижтимоий институт сифатида муайян даражаларга эга бўлади. дастлаб, эр-хотиннинг никоҳдан ўтиши натижасида оила вужудга келади. биринчи фарзанднинг дунёга келиши эса, болали оилани юзага келтиради. бу ҳолат оилани янада мустаҳкамлайди. ҳаттоки, бир-бирларини севиб қурилган оила ҳам, агар фарзанд бўлмаса, мустаҳкам бўла олмайди. бундан кўриниб …

Want to read more?

Download all 40 pages for free via Telegram.

Download full file

About "oila etikasi va psixologiyasi"

мавзу : замонавий жамиятда оила муаммолари р е ж а : кириш. 1. оила-ижтимоий институт сифатида. 2. оила этикаси ва психологияси. 3. оила маънавияти. 4. оиладаги келишмовчиликлар ва уларни бартараф этиш. хулоса. адабиётлар. к и р и ш истиқлол йўлига қадам қўйилган дастлабки кунданоқ, мамлакатимизда бунга маънавий-моддий замин яратиб келинаётган эди. юртбошимизнинг доно сиёсати туфайли ўшандаёқ, ишни соғлом авлодни тарбиялашдан бошламоқ зарурияти кун тартибига қўйилганди. мустақил ўзбекистонимизнинг равнақида авлод тарбияси, шахси сифатида шаклланишига катта аҳамият бериш энг долзарб вазифаларидан биридир. шунинг учун оила-жамиятнинг асосий бир бўғини экан, оилада фарзанд тарбияси, баркамол инсон қилиб етиштиришда ота-онанинг ўрни беқиёсдир. жамиятдаги оилаларнинг соғломлиги – бу жамиятнинг ...

This file contains 40 pages in DOCX format (332.5 KB). To download "oila etikasi va psixologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: oila etikasi va psixologiyasi DOCX 40 pages Free download Telegram