ontogenez – tirik organizmlarning individual rivojlanishi

PPTX 30 стр. 2,1 МБ Бесплатная загрузка

30 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 2,1 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 30

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 30

powerpoint presentation ontogenez – tirik organizmlarning individual rivojlanishi tirik organizmning shakllana boshlashidan hayotining oxirigacha ketmaket sodir bo‘ladigan morfologik, fi ziologik, biokimyoviy oʻzgarishlar majmuyi individual rivojlanishi yoki ontogenez (yunoncha onton – mavjudot, genezis– rivojlanish so‘zlaridan olingan) deyiladi. ontogenez tushunchasi 1866-yilda e.gekkel tomonidan fanga kiritilgan. ontogenez jinsiy ko‘payadigan organizmlarda tuxum hujayraning rivojlanishidan, jinssiz ko‘payadigan organizmlarda ona organizmdan ajralishidan boshlanadi va umrining oxiriga qadar davom etadi. ontogenezning uchta tipi farqlanadi. lichinkali rivojlanish. lichinkali ontogenez tuxum hujayrada sariqlik moddasi kam bo‘lgan organizmlarda, masalan, hasharotlarda, baliqlarda va amfi biylarda kuzatiladi. ularning tuxumidan yetuk formalardan o‘z tuzilishi bilan farq qiladigan, o‘zi mustaqil oziqlanadigan lichinka rivojlanadi. lichinkali rivojlanadigan organizmlarda metamorfoz hodisasi kuzatiladi. tuxumda rivojlanish sudralib yuruvchilar (reptiliyalar), qushlar va tuxum qo‘yuvchi sutemizuvchilarda kuzatiladi. ularning tuxum hujayrasida sariqlik ko‘p bo‘ladi va embrion uzoq vaqt tuxum ichida rivojlanadi. embrional rivojlanish davri. bu davr zigota hosil bo‘lishidan boshlanib tug‘ulgungacha yoki tuxum qobig‘idan chiqqunga qadar davom etadi. embrional davri maydalanish, gastrulatsiya, …

2 / 30

gilarini soqlovchi yadrodan tashqari sentrasoma va mitoxondriyalarni ham olib keladi. maydalanish. zigota hosil bo‘lganidan bir necha soatdan keyin maydalanish bosqichi boshlanadi. hujayralar mitoz usuli bilan bo‘lina boshlaydi, bo‘lingan hujayralar o‘smaganligi uchun hosil bo‘lgan hujayralarning o‘lchami tobora maydalashib boraveradi. odamda gastrulyatsiyaning ikki bosqichi bor. birinchi bosqichida (8 kuni) embrioblastning bir qismi amnion yoki amniotik pufakcha deb ataladigan xosilaga aylanadi. uning tubi ektodermadan yuzaga kelgan bo‘ladi, tubi tagida joylashgan entoderma esa sariklik pufakchasini hosil qiladi. ikkala embrion varag‘i shu joyda birgalikda embrion qalqonchasi, ya’ni embrion tanasini paydo qiladi. ikkala embrion varag‘i shu joyda birgalikda embrion qalqonchasi, ya’ni embrion tanasini paydo qiladi. amniotik pufakchaning qopqogi hamda yon qismlari birgalikda tanasini paydo qiladi. gastrulatsiya. homilaning rivojlanishi davom etib, hujayralarning bo‘lini shi va joyini almashtirishi natijasida asta-sekin gastrula bosqichiga o‘tadi. homilaning ikki qavatli bosqichi gastrula bo‘lib, uning hosil bo‘lish jarayoni gastrulatsiya deb ataladi. organogenez. bu bosqichida dastlab o‘zak organlar majmuyi: nerv nayi, xorda, ichak naychasi …

3 / 30

ojlanadi. mezodermadan biriktiruvchi va muskul to‘qimalari, yurak-tomir sistemasi, ayirish va jinsiy organlar rivojlanadi. homilaning rivojlanishi jarayonida uning ayrim hujayralari qismlarining tuzilishi va funksiyalarida farqlar paydo bo‘lishi va farqlarning tobora ortib borishi diff erensiatsiyalanish (ixtisoslashish) deyiladi. embrionning o‘zida shakllanib paydo bo‘ladigan a’zolar bilan bir vaqtda uning rivojlanishi uchun yordamchi a’zolar (xorion, amnion, allantois va sariqlik xaltachasi) juda ham katta rol o‘ynaydi. xorion yoki vorsinkali parda xomilaning pardasini hosil qiladi va amniotik xalta hamda sariqlik xaltalari bilan birgalikda uni o‘rab turadi. teri epiteliysi va uning unumlari (soch, junlar, tirnoqlar, yog‘ bezlari va sut bezlari), og‘iz bo‘shlig‘i shilliq pardalari va bezlarni qoplovchi epiteliyning bir qismi, siydik chiqarish va urug‘ chiqarish yo‘llari epiteliysi teri ektodermasidan rivojlanadi. embrionning o‘zida shakllanib paydo bo‘ladigan a’zolar bilan bir vaqtda uning rivojlanishi uchun yordamchi a’zolar (xorion, amnion, allantois va sariqlik xaltachasi) juda ham katta rol o‘ynaydi. xorion yoki vorsinkali parda xomilaning pardasini hosil qiladi va amniotik xalta hamda sariqlik …

4 / 30

adi va moddalar almashinuvi maxsulotlarini tashqariga chiqarib turadi. xorion vorsinkalari platsentaning asosiy massasini tashkil qiladi. fizik-kimyoviy jixatdan olganda vorsinkalar yarim o‘tkazgich membranalardir. xorion vorsinkalari platsentaning asosiy massasini tashkil qiladi. fizik-kimyoviy jixatdan olganda vorsinkalar yarim o‘tkazgich membranalardir. bolaning ona qornida rivojlanishi. bunday rivojlanish shartli ravishda ikki davrga: 1) embrional davriga 2) xomila davriga (fetal davr) bo‘linadi. embrional davr urug‘lanish paytidan boshlab, to xomiladorlikning ii oyi oxirigacha davom qiladi. bu davrda eng muhim a’zo va tizimlar (asab, qon yaratish, yurak-tomir, xazm, ajratish, endokrin tizimlar) ning murtaklari hosil bo‘ladi, gavda, bosh, yuz, qo‘l-oyoq murtaklari shakllanadi. embrionda odamga xos xususiyatlar shakllanadi. mana shu davrda rivojlanish jarayonlari juda tez bo‘ladi, moslashtiruvchi mexanizmlar xali rivojlanmagan bo‘ladi. shu sababdan ham embrion zarar yetkazuvchi omillar ta’siriga juda ham sezgir bo‘ladi. embrionning rivojlanishi kislorod yetishmovchiligi, xaddan tashqari qizib ketish, mikroblar, alkogol va boshqa moddalar izdan chiqarib, uning xalok bo‘lishiga yoki mayib-majrux bo‘lib qolishiga olib keladi. xomila, ya’ni fetal davr …

5 / 30

saygan davr. bevosita rivojlanish. har qanday rivojlanish organizmning sifat o‘zgarishlarini o‘z ichiga oladigan murakkab fi ziologik jarayondir. bevosita rivojlanishda tuxumdan chiqadigan yoki tug‘iladigan individ voyaga yetgan individga o‘xshash bo‘ladi. bilvosita rivojlanish. rivojlanishning bu turi ham xuddi bevosita rivojlanish kabi o‘sish bilan davom etib boradi. voyaga yetgan davrda o‘troq yashovchi bulutlar, aktiniyalar, korall poliplari, ko‘p tukli halqali chuvalchanglarning lichinkalari harakatchan bo‘lib, tarqalishni ta’minlaydi. hasharotlarda to‘liq va chala metamorfoz farqlanadi. gomeostaz. organizm doimo o‘zgarib turadigan muhit sharoitlarida yashaydi. tashqi muhit omillari ta’sirining o‘zgarishiga qaramay, tirik organizmlarning o‘zining morfologik, anatomik, fi ziologik xususiyatlarini, kimyoviy tarkibini va ichki muhitini nisbatan doimiy saqlay olish xususiyati gomeostaz deyiladi. bioritmlar. organizmlarning hayotiy faoliyati ritmik ravishda, ya’ni kecha-kunduz, oy davomida hamda mavsumiy o‘zgarib turadi. tirik organizmlarning hayotiy faoliyati ritmik o‘zgarishlarga bog‘liq bo‘lib, evolutsiya natijasida shakllanadi va bioritmlar deb ataladi. anabioz. hayotiy jarayonlarning davom etishi noqulay bo‘lgan muhit sharoitida organizm anabioz holatiga o‘tadi. anabioz holatidagi organizmlarda moddalar almashinuvi sekinlashadi. …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 30 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ontogenez – tirik organizmlarning individual rivojlanishi"

powerpoint presentation ontogenez – tirik organizmlarning individual rivojlanishi tirik organizmning shakllana boshlashidan hayotining oxirigacha ketmaket sodir bo‘ladigan morfologik, fi ziologik, biokimyoviy oʻzgarishlar majmuyi individual rivojlanishi yoki ontogenez (yunoncha onton – mavjudot, genezis– rivojlanish so‘zlaridan olingan) deyiladi. ontogenez tushunchasi 1866-yilda e.gekkel tomonidan fanga kiritilgan. ontogenez jinsiy ko‘payadigan organizmlarda tuxum hujayraning rivojlanishidan, jinssiz ko‘payadigan organizmlarda ona organizmdan ajralishidan boshlanadi va umrining oxiriga qadar davom etadi. ontogenezning uchta tipi farqlanadi. lichinkali rivojlanish. lichinkali ontogenez tuxum hujayrada sariqlik moddasi kam bo‘lgan organizmlarda, masalan, hasharotlarda, baliqlarda va amfi biy...

Этот файл содержит 30 стр. в формате PPTX (2,1 МБ). Чтобы скачать "ontogenez – tirik organizmlarning individual rivojlanishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ontogenez – tirik organizmlarni… PPTX 30 стр. Бесплатная загрузка Telegram