ген молекуляр биологияси. генетик жараёнларнинг молекуляр механизми

DOC 49.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1363265083_42175.doc ген молекуляр биологияси www.arxiv.uz режа: 1. нуклеин кислотасининг ирсий ахборотни сақловчи ва наслдан-наслга ўтказувчи сифатида асосий структуравий ва функционал хоссалари. 2. днк, рнк ва оқсил молекулаларининг биосинтези. днк епликацияси. 3. мутация жараёни ва днк репарацияси. 1 про- ва эукариот организмларда трансляция жараёнининг кечиши. 5. хулосалар. ҳар бир тирик организмнинг ирсий белгилари ҳақидагн ахборот днк занжирида нуклеотидлар кетма-кетлиги асосида жойлашган. нуклеин кислоталари юқори молекуляр биополимер бўлиб, жуда кўп мономерлардан тузилгандир. бу мономерлар нуклеотидлар деб аталади. шунинг учун днк занжири полинуклеотид молекула деб аталади. мононуклеотидлар фосфат, моносахарид пентоза-рибоза ёки дезоксирибозадан ва азот асосларидан: пурин ва примидин асосидан ташкил топган. азот асосларини кўпинча номларнинг ҳарфлари билан кўрсатиш қабул қилинган: аденин а (а), гуанин г(g), цитозин (ц) (с), урацил у (u), тимип т (т) днк молекуласи фосфат кислота, дезоксирибоза ва аденин, гуанин, цитозин ва тамин нуклеотидларини тутади. рнк занжири днк молекуласидан фарқли ўлароқ дезоксирибоза ўрнига рибоза ва тимин ўрнига урацил тутади. нуклеин кислоталаридаги …
2
ўлинади (ирнк; ррнк; трнк). улар ўз ўлчами билан бир-биридан катта фарқ қилади (трнк-70-100; ррнк-100-3100; ирнк-25000" 1000000 нуклеотид). трнк оқсил синтези жараёнида фаоллашган аминокислотани аминоацил учига бириктириб олиб, уни рибосомадаги махсус жойга ўтказади ва ўзи рибосомалар юзаси буйича тортилган ирнкнинг аниқ кичик қисмига комплементарлик асосида боғланади. мазкур жараёнда трнк айни аминокислотани синтезланаётган оқсил молекуласининг маълум жойига ўрнашишини мрнкадаги код асосида амалга оширади, яъни адапторлик ролини ўйнайди. ирнк днк занжиридаги ирсий ахборотдан нусха олиб, кўчириб олинган ахборотни сақлайди ва оқсил синтези жараёнида матрица вазифасини бажаради. ирнкдаги нуклеотидлар қаторини оқсил молекуласидаги аминокислоталар қаторига ўтиши, яъни нуклеин кислотадаги маълумотни тегишли аминокислоталар қатори шаклида амалга ошиши информациянинг ўқилиши деб аталади. ррнк 50дан ортиқ оқсил молекулалари билан бириккан ҳолда рибосоманинг структурасини тузишда хизмат қилади. 2. тирик организмда олдиндан мавжуд қолип асосида янги днк молекуласининг яратилиши нуклеин кислоталарининг синтезланиш йўлидир. мавжуд днк молекуласидан нусха олиш репликация деб аталади. репликация жараёни днк-полимераза i, ii, iii, днк-лигаза ва ревертаза …
3
иги бир оз узайтирилади. кўплаб ҳосил бўлгап днк фрагментлари днк-лигаза ферменти ёрдамида уланади. бу жараён днканинг иккинчп занжири тўла синтез бўлгунча давом этади. янги днк занжири тайёр днкнинг нусхасига, матрицасига қараб тузилади. бу жараёнда матрица вазифасини днк кўш занжирининг бир ипи бажаради. рнк синтези жараёни транскрипция деб аталади. ҳар учала типдаги рнк синтези турли типдаги рнк-полимераза (рнк-полимераза i, ii, iii) ферментлари ёрдамида амалга оширилади. ррнк синтези рнк-полимераза i ферменти, ирнк рнк-полимераза ii ферменти ва трнк хамда кичик ўлчамли ядро рнкси молекулала-ри рнк-полимераза iii ферменти ёрдамлда амалга оширилади. ҳамма рнк молекулалари синтези учун днкнинг битта ипи матрица вазифасини ўтайди. оқсил синтези рибосомаларда ўтади. рлбосома ҳужайра метаболизми учун зарур бўлган оқсиллар синтезини дпкадан олинган информация асосида кодлаш механизмига мувофиқ амалга оширади. днк занжиридан олинган ирнк нуклеотидлар тартиби шаклидаги ннформация рибосома ёрдамида оқсил молекуласидаги аминокислоталар тартибига кўчирилади. оқспл синтези жараёни трансляция (таржима қилиш) деб аталадл. нуклеин кислоталарда ҳар бир аминокислоталарни танийдиган ва танлаб …
4
алиб чиқади ва рибосома иккита субпарчаларга диссоциацияланади. 3. днк молекуласи тузилишини ташки номуқобил омиллар таъсирида ўзгариши мутация дейилади. мутацияга учраган днк молекуласида ирсий ахборот ўзгаради ва организминг нормал ҳолатда яшашига кескин таъсир кўрсатади. тирик организмнинг му-тант (ўзгарган) формалари вужудга келади. бошқа организмлардан фарқли улароқ ўсимлик ва микроорганизмларнинг хўжалик аҳамияти юқори бўлган мутант формалари халқ хўжалигида кенг кўламда фойдаланилади. инсон организмидаги мутацион ўзгаришлар оғир касалликлар келиб чиқишига сабаб бўлади (оқ қон касаллиги). мутацияга учраган днк молекуласини асл ҳолатига қайтиш жараёни днк репарацияси дейилади. репарация жараёни днказа, днк-полимераза ii ва днк-лигаза ферментлари иштирокида амалга оширилади. бу ферментлар тазими ёрдамида днкнинг тузилиши дастлабки нормал ҳолатига қайтади. 4. прокариот организмларда трансляция жараёни ирнк транскрипцияси тугамасданоқ бошланади. шу боисдан прокариот оргаиизмлар ирнкси полицистрон ирнк деб аталади. эукариотларда ядрода синтез бўлган ирнк 3' учида роlу (а) "дум" ва 5' учи эса метин гуанозин қолдиғи билан химояланган бўлади. шу йўсинда модификацияланган ирнк молекуласи ядродан цитоплазма бўшлиғига чпқади …
5
ген молекуляр биологияси. генетик жараёнларнинг молекуляр механизми - Page 5

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ген молекуляр биологияси. генетик жараёнларнинг молекуляр механизми"

1363265083_42175.doc ген молекуляр биологияси www.arxiv.uz режа: 1. нуклеин кислотасининг ирсий ахборотни сақловчи ва наслдан-наслга ўтказувчи сифатида асосий структуравий ва функционал хоссалари. 2. днк, рнк ва оқсил молекулаларининг биосинтези. днк епликацияси. 3. мутация жараёни ва днк репарацияси. 1 про- ва эукариот организмларда трансляция жараёнининг кечиши. 5. хулосалар. ҳар бир тирик организмнинг ирсий белгилари ҳақидагн ахборот днк занжирида нуклеотидлар кетма-кетлиги асосида жойлашган. нуклеин кислоталари юқори молекуляр биополимер бўлиб, жуда кўп мономерлардан тузилгандир. бу мономерлар нуклеотидлар деб аталади. шунинг учун днк занжири полинуклеотид молекула деб аталади. мононуклеотидлар фосфат, моносахарид пентоза-рибоза ёки дезоксирибозадан ва азот асосларидан: пурин ва примид...

DOC format, 49.5 KB. To download "ген молекуляр биологияси. генетик жараёнларнинг молекуляр механизми", click the Telegram button on the left.