zardushtiylik dini bilan bog’liq anana va marosimlar.

PPTX 14 стр. 189,4 КБ Бесплатная загрузка

14 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 189,4 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 14

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 14

слайд 1 zardushtiylik dini bilan bog’liq an`ana va marosimlar reja: zardushtiylik dinining paydo bolishi. zardushtiylik dinidagi marosimlar. dunyoda yangi dinlarni insonlarga etkazuvchi, ijtimoiy-madaniy hayotda va tarixda o`chmas iz qoldirgan siymolar ko`p bo`lgan. shulardan biri zardushtdir. u eramizdan oldingi vii asrning oxiri va vi asrning birinchi yarmida axura-mazdani yakka-yagona ilox deb e`lon qilib, tarixda birinchi bor vahdoniyat g’oya siga tayangan - zardushtiylik diniga asos solgan. zardusht spitama qavmidan (so`g’diycha spitamen degan ism ham shundan kelib chiqqan) bo`lib, otasini - purushasp, onasini - dug’dova deb ataganlar. zardushtiylik ini bundan kariyib 3000 yil mukaddam urta shark, urta osiyodagi kupgina davlatlar xududiga yoyilgan va asosiy diniy e`tikodga aylangan. eramizdan oldingi v-iv asrlardagi qadimgi yunon olimlarining asarlarida ilk bor zardushtning nomi uchraydi. yunonlar uni zoroastra, u asos solgan dinni esa "zoroastrizm" nomi bilan yuritishgan. zardushtiylik atamasi dinga nisbatan shartli ravishda ishlatilgan. bu hol dinni uning payg’ambari nomi bilan boglashdir. aslida zardusht dini mazda yasna deb …

2 / 14

i yaratgan. axura-mazda esa yaxshilik, sog’lik, baxt keltiruvchi iloh hisoblangan. zardusht "biz axura-mazdani ulug’laymiz, u chorvani, suvni, o`simliklarni va yorug’likni yaratgan" - deb aytadi. axura-mazda hayotni va dastlabki odamni yaratuvchi iloh deb faraz qilinadi. «avesta«ning o`n ikki ming qoramol terisiga tillo bilan yozilganligi to`g’risida qator tarixiy manba va adabiyotlarda ma`lumotlar mavjud. ushbu fikrlar hozirgacha qator ilmiy nashrlar va maqolalarda ko`p marotoba ta`kidlangan bo`lsada, biz uchun mazkur faktning uch jihati juda muhimdir. birinchidan, «avesta»ning 12 ming qoramol terisiga yozilganligi o`sha davrlarda o`lkamizda chorvachilik xo`jaligi juda taraqqiy etganligidan dalolat beradi. ikkinchidan, biz bundan bir necha ming yillar oldin ham mamlakatimiz xududida yozuv madaniyati bo`lganligi va ajdodlarimizning yuksak rivojlangan hamda nozik hattotlik maktabi bilimdonlari bo`lganligiga ikror bulamiz. qolaversa ushbu faktning uchinchi muhim jihati shundan iboratki, aynan 12 ming qoramol terisiga muqaddas kitobning yozilganligi, bu davrda teriga ishlov berish san`at darajasida taraqqqiy etganligidan dalolat beradi. «avesta« nafaqat ko`hna sharq dini, tarixi va ma`naviyatining ilk …

3 / 14

va yolg’on, yorug’lik va zulmat o`rtasidagi doimiy va kelishtirib bo`lmaydigan kurashlardan iborat. yorug’lik, yaxshilik va ezgulik kuchlarini axura-mazda va muqaddas ruh "spenta-mayn", qora zulmat kuchlarini esa buzg’unchi ruh angramanyu (keyinchalik axriman deyilgan) boshqaradi. axriman qo`shinlariga devlar, oldingi xudolar, hasad, yalqovlik, yolg’onchilik kabi jonlantirilgan yomon tushunchalar, yovuz kuchlar va jodugarlar kirgan bo`lib ular olovga, erga, suvga, chorvaga ziyon etkazishga harakat qilganlar. axriman o`limni, qishni, sovuqni, jazirama issiqni, zararli hayvonlarni va hasharotlarni yaratgan. axura-mazda esa yaxshilik, sog’lik, baxt keltiruvchi iloh hisoblangan. zardusht "biz axura-mazdani ulug’laymiz, u chorvani, suvni, o`simliklarni va yorug’likni yaratgan" - deb aytadi. axura-mazda hayotni va dastlabki odamni yaratuvchi iloh deb faraz qilinadi. endi esa tadqiqotning asosiy muammosi zardushtiylik urf-odatlari va marosimlarini hada ularning o`zbek halqi an`anaviy turmush -tarzida islomiy an`analar bilan sinkretik tarzda saqlanib kelayotgan ko`rinishlarini tahlil borasida kengroq to`xtalib o`tamiz. «avesta« ning ko`p o`rinlarida oila, oila a`zolari va oila boshlig’ining vazifasi va majburiyatlari, oilada nikoh munosobatlari turli o`rinlarda, …

4 / 14

ari sirasiga kundalik ibodat ham kirgan. zardushtiylar jamoasi orasida nikoh bir umrga muhrlangan, bir erkakka ikki ikki nikoh yoki vaqtincha nikoh mumkin bo`lgan emas. eru xotinning bir-biriga xiyonati qattiq qoralangan, begona erkak bilan juftlashgan ayol badnom qilingan, jazolangan va nikohdagi eru uchun «harom« hisoblangan. «avesta«ning vendidot qismining to`rtinchi fargatida «kimning xotini bo`lsa, u xotinsiz va dunyodan farzandsiz o`tayotgan kimsadan yaxshiroqdir».-deb ta`kidlanadi. zardushtiylar tasavvuricha o`lim - bu yomonlik ifodasi, kasallik va o`limni keltiruvchi serjahl xudo axrimandir. qazo qilgan odamning tanasi harom hisoblangan. shu bois zardushtiylar o`zlarining dunyodan o`tgan yaqinlarini erga ko`mishmagan, olovda ham kuydirishmagan, suvga ham tashlashmagan. balki, zardushtiylik marosimlariga muvofiq o`limdan so`ng uch kechayu-kunduz o`likning ruhi narigi dunyoga etib borgunicha, maxsus xonaga qo`yilib, pok narsalardan ma`lum masofa uzoqlikda saqlangan. bunda olovdan o`ttiz qadam, suvdan o`ttiz qadam uzoqlashtirilgan va hatto yaqin qarindoshlaridan ham chetlatilgan. shu bois marhumlarga o`lik xizmatchilari - "nasasalar"gina (nasu - bu o`lim ifodasi, o`limni shimoldan uchib kelgan pasha …

5 / 14

hni bo`lgan toshkent viloyatida shahrida esa marhumni qabristonga olib borishda ishlatilgan ko`rpa, ko`rpachalar bilan birga marhumning kiyimlari ham yulduz ko`rsin deb tashqariga yoyib qo`yilgan. biz bunda osmon yoritgichlari oy, yulduz va quyoshning poklovchilik xususiyatiga bo`lgan ishonchni kuzatamiz. qolaversa, bu odat ham qaysidir ma`noda zardushtiylik an`analari izlaridan bo`lsa kerak. zardushtiylarning dafn marosimlarida koxinlar va marhumning qarindoshlari uch kecha-kunduz davomida zardushtiylarning maxsus duolarini o`qib turganlar. marosimlar davomida suv ichish va ovqatlanish ma`n etilgan. to`rtinchi kun boshlanishi bilan, o`likning ruhi narigi dunyoga uchib ketganidan so`ng murda shahar, qishloq qo`rg’onlaridan chetdagi tepalik yoki tog’u toshlarga chiqarib, ochiq qo`yilgan. murdalarning suyaklari qushlar, yirtqich hayvonlar tomonidan etidan tozalangach, "nasasalar" zardushtiylarning ochiq qabristonlariga kelib, suyaklarni maxsus xumchalar yoki sopoldan yasalgan qutisimon idishlarga yig’ib, "naus" deb ataluvchi maxsus maqbarada saqlashgan. yilda ikki marotaba bahorgi navro`z va kuzgi mehrjon bayramlarida ota-bobolari arvohlariga atab, is chiqarib, sadaqa va qurbonliklar qilishgan. zardushtiylar tasavvurida do`zax abadiy muzlik, sovuq joy ko`rinishida bo`lgan. agar …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 14 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "zardushtiylik dini bilan bog’liq anana va marosimlar."

слайд 1 zardushtiylik dini bilan bog’liq an`ana va marosimlar reja: zardushtiylik dinining paydo bolishi. zardushtiylik dinidagi marosimlar. dunyoda yangi dinlarni insonlarga etkazuvchi, ijtimoiy-madaniy hayotda va tarixda o`chmas iz qoldirgan siymolar ko`p bo`lgan. shulardan biri zardushtdir. u eramizdan oldingi vii asrning oxiri va vi asrning birinchi yarmida axura-mazdani yakka-yagona ilox deb e`lon qilib, tarixda birinchi bor vahdoniyat g’oya siga tayangan - zardushtiylik diniga asos solgan. zardusht spitama qavmidan (so`g’diycha spitamen degan ism ham shundan kelib chiqqan) bo`lib, otasini - purushasp, onasini - dug’dova deb ataganlar. zardushtiylik ini bundan kariyib 3000 yil mukaddam urta shark, urta osiyodagi kupgina davlatlar xududiga yoyilgan va asosiy diniy e`tikodga aylangan. e...

Этот файл содержит 14 стр. в формате PPTX (189,4 КБ). Чтобы скачать "zardushtiylik dini bilan bog’liq anana va marosimlar.", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: zardushtiylik dini bilan bog’li… PPTX 14 стр. Бесплатная загрузка Telegram