tarix va roman

DOC 2,0 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662837721.doc αζαρ tarix va roman reja: 1. badiiy asarlarda o’tmishning aks etishi. 2. roman-tarixning tiniq oynasidir. 3. roman falsafasi. tarixni tungi osmon, undagi yulduzlarni nurli siymolariga mengash mumkin. yulduzlar tun osmonining ko`rki, fayz-tarovati. yulduzli tun hamma yerda bor. ammo yorqin siymolarga boy tarix hamma xalqda ham topilavermaydi. chindan ham, tarximiz qadimiy boy. tarix kitoblarimiz ham juda ko`p. mashhur siymolar-podsholar, nabiylar, valiylar, olimlar, san`atkorlar, adiblar haqida ko`plab tarix kitoblari bitilgan. professor begali qosimov «ulug` saltanat sirlari» maqolasida: «sohibqiron hazratlarining 660 yillik to`ylari kunlarida matbuotda bir ma`lumotga ko`zim tushgan edi. u kishi haqida g`arbda 400, sharqda 900 dan ortiq asar yozilgan ekan»,-deya qiziqarli ma`lumotga diqqatimizni jalb etadi. («xalq so`zi» gazetasi, 2003 yil, 18 mart). mirzo ulug`bek, zahriddin bobur, xusayn boyqaro singari podsholar, forobiy, beruniy, abu ali ibn sino, mahmud zamahshariy singari olimlar, ahmad yassaviy, abduxoliq g`ijduvoniy, bahluddin naqshband, xo`ja ahror valiy, mashhur termiziy, nasafiy, shoshiylar haqida qanchadan-qancha asarlar yaratilmagan deysiz?! roman-tarixning tiniq …

onida yulduzlar», anna almatinskayaning «zulm», mixail shneverrdining «bo`ri izidan», «sanjar botir», s. kalmikorovning «qur`on va mauzer», n. nikitning «voqea qo`qonda bo`lgan edi», komil ikromovning «mahmud dorboz» singari asarlari yaratildi, targ`ib-tashviq qilindi. bu asarlarda voqea-hodisalar kommunistik mafkuraga moslab yozilgan yohud tarix va o`tmish siymolar xarakteri soxta, buzib tasvirlangan edi. xorazm ma`mun akademiyasining katta ilmiy xodimi matnazar abdulhakim «tazarru yoxud komil ikromovning «mahmud dorboz» qissasi haqida ayrim mulohazalar» («o`zbekiston adabiyoti va san`ati» gazetasi, 2003 yil, 16 may) maqolasida quyidagilarni yozadi: «maxmud dorboz» asari ma`lum davrda yozuvchilarimiz o`yl qo`ygan xatolardan guvohlik beruvchi tarixiy bir hujjat sifatida ham ahamiyatlidir. chunki «mahmud dorboz» qissasining haqiqiy pahlavon mahmud hazaratlari shaxsiga daxli yo`q ekanligini bugun hammabiladi. shu ma`noda ham bu va bu qabildagi sarlarning hozir tishlari tushgan, tirnoqlari to`kilgan, binobarin, endi ular ham xavfli emas». kommunistik mafkura, sho`ro siyosati o`tmishning ishonarli hujjatlarini zinhor oshkor ilmadi. natijada, chin tarix asarlari o`rnini haqiqatga xilof, soxtaliklarga serob badiiy asarlar egalladi. …

rinchi maqolasida qiziq dalilni keltiradi: «... nasr qoidalari haqida yagona nazariy asarni, ya`ni nasrning ilmi bade` qoidalarini xiii-xiv asarlarning buyuk shoiri hindistonlik amir xusrav dehlaviy (1253-13250 yozgan. «e`jozi xusraviy» deb atalgan bu asar 3 jilddan iborat bo`lib, nasriy ijodga doir bir necha ming san`atlarni (usullarni) o`z ichiga oladi». bu «bir necha ming san`atlar» tarixiy, memuar, etnografik, safarnoma, hasbi xol singari asarlarga ham taaluqli bo`lgan. muhimi, mumtoz fanimizda nasriy asarlar umumlasha xususiyatga ega bo`lgan. ya`ni bitta asar ham tarix, ham safarnoma, ham hasbi hol, tazkira, ham elshunoslik maqomini o`zida aks ettirgan. fikrimizning yorqin misoli «boburnoma»dir. lekin sharafiddin ali yazdiy, ibn arabshoh, xondamir, abdurazzoq kirmoniy kabi muarrixlar asarlari ham badiiy san`atlar bilan go`zallashtirilgan, estetik qadriyat darajasiga ko`tarilgan edi. sharafiddin ali yazbdiy temur askarlarining hind jangchilari qarshi mardonavor xatti-harakatini tiniq o`xshatish orqali edi: «hinduston dilovarlari turib mardonalik ko`rsatur erdilar. ammo chibinning na toqati bo`lg`aykim, pil qoshinda turg`ay yo kiyik sherga muqobala bo`g`ay» (207-bet). …

i vaqtda tarix mavzuiga bo`lgan qiziqishini kuchaytirdi. so`nggi 10-13 yil ichida «qur`oni karim», to`rt jildli «xadis», ollohning rasuli muhammad s. a. v. haqida turli zamon, turli makonlarida yaratilgan hasbi hollar rabg`uziy, alisher navoiy, boburlarning diniy asarlari, tazkirlalari chop etiladiki, ma`naviy hayotimizdagi bo`shlik to`ldirildi. ahmad yassaviy, abduholiq g`ijduvoniy, bahuddin naqshband, xoja ahror valiy singari etildiki, bu ham xalq ruhiyatini boyitdi. badiiy adabiyotda tarixiy shaxslar xarakteri ko`p. muhimi, xo`b yaratiladigan bo`lib qoldi. 2002 yilning o`zida beshta tarixiy asar yaratildi. o`zbek kitobxoni sa`dulla siyoyevning «yassaviyning so`nggi safari», muhammad alining «ulug` saltanat», rajabboy raupovning «ustun», olimjon xoldorning «mirkomilboy», qo`zi davlatning «xusumat» romanlarini o`qidi. yozuvchi ulug`bek hamdamning hozirgi kun haqidagi «muvozanat» romani ham zo`r qiziqish bilan qarshi olindi. tarixiy mavzudagi yangi asarlarning orasida tesha tegmagan yoxud avvallari qalamga olinmaganlari yo`q, hisobi. ahmad yassaviy va amir temur-olmashumul siymolar. birlari haqida to`qqiz, ikkinchilari to`g`risida yetti asardan buyon ilmiy, badiiy asarlar yaratilmoqda. sa`dulla siyoyev va muhammad ali bila-ko`ra …

qozonishga shubha yo`q. mirkomilboy savdo, tijorat sohasining bilimdoni, x1x va xx asr oralig`ida dovruq taratgan shaxs. bu inson haqida ko`p yozilgan, qanchadan-qancha gap-so`zlar tarqalgan. xal orasidagi gaplarga sinchikovlik bilan quloq tutgan, bilgan-eshitganlarini matbuotga olib chiqqan. abdulla qodiriy mirkomilboy haqida bevosita quyidagilarni yozgan edi. «kalvak maxsumdan xat. toshpo`lat tajang nomlig` haramzodalarning kutsfri bayonida»: «ammo u go`dagim to`qqiz yoshda she`r ijod aylab ag`niyoni haqorat qilibdur, albatta tavba qilsa az jihati sag`rlig`i maqbul bo`lg`ay». «chichora» taxallusi bilan «qimzil o`zbekiston» gazetasining 1925 yil 7 iyunida bosilgan maqolaga tahriryat quyidagi izohni bergan: «shoir cho`lpon to`qqiz yoshida ulamolarni va andijonlik mirkomilboyni ziqna va zolimligini tanqid qilib gazetaga she`r yozgan ekan. muallif shunga shama qilyapti». mirkomilboy haqida xalq orasida qo`shiq paydo bo`lganligi, yozuvchi xurshid do`stmuhammad 1996 yilda mirkomilboy haqida «qazo bo`lgan namoz» tarixiy hikoya yozganligi ham ma`lum. nihoyat, o`tgan asrda qo`qon, buxoro, buxoro, xorazm xonligining so`nggi hukmronlari xudoyorxon, amir olimxon, isfandiyor, said abdullo va ularning avlod-ajdodlari haqida …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tarix va roman"

1662837721.doc αζαρ tarix va roman reja: 1. badiiy asarlarda o’tmishning aks etishi. 2. roman-tarixning tiniq oynasidir. 3. roman falsafasi. tarixni tungi osmon, undagi yulduzlarni nurli siymolariga mengash mumkin. yulduzlar tun osmonining ko`rki, fayz-tarovati. yulduzli tun hamma yerda bor. ammo yorqin siymolarga boy tarix hamma xalqda ham topilavermaydi. chindan ham, tarximiz qadimiy boy. tarix kitoblarimiz ham juda ko`p. mashhur siymolar-podsholar, nabiylar, valiylar, olimlar, san`atkorlar, adiblar haqida ko`plab tarix kitoblari bitilgan. professor begali qosimov «ulug` saltanat sirlari» maqolasida: «sohibqiron hazratlarining 660 yillik to`ylari kunlarida matbuotda bir ma`lumotga ko`zim tushgan edi. u kishi haqida g`arbda 400, sharqda 900 dan ortiq asar yozilgan ekan»,-deya qiziqarli ma...

Формат DOC, 2,0 МБ. Чтобы скачать "tarix va roman", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tarix va roman DOC Бесплатная загрузка Telegram