ix-xii asrlarda mamlakatimiz hududida ro'y bergan madaniy uyg'onish (renessans)

DOCX 32 sahifa 46,8 KB Bepul yuklash

32 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 46,8 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 32

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 32

ix-xii asrlarda mamlakatimiz hududida ro'y bergan madaniy uyg‘onish (renessans). buyuk allomalarning jahon sivilizatsiyasiga qo‘shgan hissasi. mundarija kirish i.bob. ix–xii asrlar sharq uyg‘onish davri va uning ijtimoiy-madaniy asosi. 1.1.sharq renessansi tushunchasi va uning tarixiy sharoiti………………………...6 1.2.mamlakatimiz hududida ilm-fan va madaniyat markazlarining shakllanishi…...9 1.3.ilm-fan rivojiga hissa qo‘shgan asosiy omillar………………………………...13 ii.bob. buyuk allomalar va ularning jahon sivilizatsi yasiga qo‘shgan hissasi. 2.1.al-xorazmiy, forobiy va beruniy merosi……………………………………..17 2.2.ibn sino va uning ilm-fan taraqqiyotidagi o‘rni……………………………….20 2.3.imom buxoriy va boshqa diniy allomalar faoliyati……………………………24 xulosa…………………………………………………………………………28 foydalanilgan adabiyotlar………………………………………...30 kirish kurs ishi mavzusining dolzarbligi: tarixiy tajriba shuni ko‘rsatadiki, har bir millatning yuksalishi, avvalo, uning ilm-fan va madaniyat sohasida erishgan yutuqlari bilan chambarchas bog‘liq bo‘ladi. xususan, ix–xii asrlar oralig‘ida markaziy osiyo, jumladan, hozirgi o‘zbekiston hududida yuz bergan madaniy uyg‘onish – sharq renessansi butun jahon sivilizatsiyasi taraqqiyotida muhim burilish yasagan. bu davrda buxoro, samarqand, xorazm, termiz kabi shaharlarda shakllangan ilm-fan markazlari va bu yerda yetishib chiqqan buyuk allomalar nafaqat sharq, balki g‘arb …

2 / 32

va ma’naviy merosini chuqur o‘rganish va targ‘ib etish milliy taraqqiyotning asosiy omili sifatida qaralmoqda. 2022-yil 28-yanvarda qabul qilingan “2022–2026 yillarga mo‘ljallangan yangi o‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi” to‘g‘risidagi prezident farmonida ham, yoshlar ongida milliy g‘urur, tarixiy xotira va intellektual merosga hurmat tuyg‘usini shakllantirish dolzarb vazifa sifatida belgilab qo‘yilgan. shuningdek, prezidentimizning 2021-yil 14-maydagi “buyuk allomalar merosini o‘rganish va targ‘ib qilish bo‘yicha kompleks chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi qarori asosida abu rayhon beruniy, abu ali ibn sino, mirzo ulug‘bek, al-farg‘oniy kabi mutafakkirlar ilmiy merosini o‘rganish, ularning nomlari bilan bog‘liq ilmiy markazlar, kutubxonalar, muzeylar faoliyatini yanada kuchaytirish bo‘yicha amaliy ishlar boshlangan.[footnoteref:1] [1: islomov, f. (2021). farg‘oniy – markaziy osiyo astronomiya maktabining ustuni. toshkent: “akademnashr”. ] shunday sharoitda ix–xii asrlarda yuz bergan sharq uyg‘onishi, bu davrdagi buyuk allomalar faoliyati va ularning jahon ilm-fani, falsafasi, madaniyatiga qo‘shgan beqiyos hissasini tahlil qilish nafaqat ilmiy, balki mafkuraviy va tarbiyaviy ahamiyatga ham egadir. ushbu mavzuni tadqiq qilish orqali biz o‘z tariximizga nisbatan hurmat …

3 / 32

movarounnahr va xorazm hududida yuzaga kelgan madaniy, ilmiy va falsafiy yuksalish jarayonlarini o‘rganish. · ushbu davrda yashab ijod qilgan buyuk allomalar – abu nasr forobiy, abu rayhon beruniy, abu ali ibn sino, mahmud zamaxshariy, al-xorazmiy va boshqalarning ilm-fan rivojiga qo‘shgan hissasini tahlil qilish. · ilm-fanning turli sohalarida – tibbiyot, matematika, astronomiya, falsafa, lingvistika va boshqa fanlarda erishilgan yutuqlarni aniqlash va ularning jahon ilmiy merosidagi o‘rnini aniqlash. · buyuk allomalarning asarlari va g‘oyalarining bugungi kunda ham dolzarbligini ko‘rsatish hamda ularni zamonaviy ta'lim-tarbiya tizimida qo‘llash yo‘llarini aniqlash. · o‘zbekiston respublikasi prezidentining ilm-fan, tarixiy meros va ma’naviy tiklanishga oid qaror va farmonlari asosida yosh avlodda milliy g‘urur va tarixiy ongni shakllantirishga xizmat qilish. kurs ishining predmeti: ix–xii asrlarda movarounnahr va xorazm kabi hududlarda yuzaga kelgan madaniy-ma’rifiy yuksalish, ya’ni sharq renessansi davrida faoliyat olib borgan buyuk allomalarning ilmiy, falsafiy, tibbiyot, matematika, astronomiya, adabiyot va boshqa sohalardagi ishlari, ularning jahon sivilizatsiyasi rivojiga ta’siri hamda fan …

4 / 32

tarixida o‘chmas iz qoldirgan ilm-fan, madaniyat va ma’naviyatning yuksalgan davridir. bu davr, ayniqsa, movarounnahr, xorazm, fors, iroq va boshqa o‘rta asr sharq mamlakatlari hududida yuzaga kelgan bo‘lib, tarixiy adabiyotlarda "sharq renessansi" deb nomlanadi. bu hodisa g‘arbda xiv–xvi asrlarda sodir bo‘lgan yevropa uyg‘onish davridan ancha oldin sodir bo‘lgan va mazmunan undan boyroq, kengroq va chuqurroq edi. sharq uyg‘onishi o‘z mohiyatiga ko‘ra, inson tafakkurining, tafsir, falsafa, tibbiyot, matematika, astronomiya, geografiya, musiqa va boshqa ko‘plab sohalarda kuchli o‘sish bosqichini boshlab bergan intellektual portlash edi. ushbu uyg‘onish jarayoni turli tarixiy, siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy omillar bilan chambarchas bog‘liq edi. eng avvalo, arab xalifaligining dastlabki davrida bir markazdan boshqarilayotgan islom olamining bir muncha vaqt barqaror bo‘lishi va islom dini ilmlarni o‘rganishga rag‘batlantiruvchi omil sifatida shakllanishi bu jarayonga zamin yaratdi.[footnoteref:2] qur’on va hadis ilmini chuqur anglashga intilish, tafsir, fiqh, hadis va kalom kabi diniy fanlarni rivojlantirish bilan bir qatorda, dunyoviy fanlarga ham keng yo‘l ochildi. shu …

5 / 32

, balki undan keyingi asrlarda ham ilmiy markaz sifatida mashhur bo‘ldi. bu institutda yunon, hind, fors tillaridagi asarlar tarjima qilinib, ularning asosida yangi tadqiqotlar olib borildi. al-xorazmiy, al-kindiy, al-farg‘oniy, al-battaniy, ar-roziy, al-farobiy, ibn sino, beruniy kabi allomalar aynan mana shu madaniy uyg‘onishning porloq yulduzlari sifatida tan olindi. movarounnahr va xorazm hududi bu davrda musulmon sharqining eng ilg‘or ilmiy markazlariga aylandi. samarqand, buxoro, marv, nishopur, gurganj (urganj) kabi shaharlar faqat diniy markaz emas, balki ilm-fan, adabiyot va madaniyat o‘choqlari sifatida ham mashhur bo‘ldi. bu yerda madrasalar, kutubxonalar, observatoriyalar, dorushshifo (tibbiyot markazlari) tashkil etildi. buxoroda somoniylar davrida kitobat, tarix, falsafa, adabiyot sohalari juda rivojlandi. imom buxoriy, rudakiy, abu nasr farobiy, abu rayhon beruniy, abu ali ibn sino, zamaxshariy, farg‘oniy, al-xorazmiy kabi ulug‘ siymolar ilm-fan va tafakkur tarixiga o‘zining betakror merosi bilan kirib keldi. bu davrda yuzaga kelgan madaniy yuksalish uchun yana bir muhim omil – siyosiy barqarorlik va ilmga homiylik edi. xususan, …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 32 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"ix-xii asrlarda mamlakatimiz hududida ro'y bergan madaniy uyg'onish (renessans)" haqida

ix-xii asrlarda mamlakatimiz hududida ro'y bergan madaniy uyg‘onish (renessans). buyuk allomalarning jahon sivilizatsiyasiga qo‘shgan hissasi. mundarija kirish i.bob. ix–xii asrlar sharq uyg‘onish davri va uning ijtimoiy-madaniy asosi. 1.1.sharq renessansi tushunchasi va uning tarixiy sharoiti………………………...6 1.2.mamlakatimiz hududida ilm-fan va madaniyat markazlarining shakllanishi…...9 1.3.ilm-fan rivojiga hissa qo‘shgan asosiy omillar………………………………...13 ii.bob. buyuk allomalar va ularning jahon sivilizatsi yasiga qo‘shgan hissasi. 2.1.al-xorazmiy, forobiy va beruniy merosi……………………………………..17 2.2.ibn sino va uning ilm-fan taraqqiyotidagi o‘rni……………………………….20 2.3.imom buxoriy va boshqa diniy allomalar faoliyati……………………………24 xulosa…………………………………………………………………………28 foydalanilgan adabiyotlar………………………...

Bu fayl DOCX formatida 32 sahifadan iborat (46,8 KB). "ix-xii asrlarda mamlakatimiz hududida ro'y bergan madaniy uyg'onish (renessans)"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: ix-xii asrlarda mamlakatimiz hu… DOCX 32 sahifa Bepul yuklash Telegram