osmotik bosim xaqida tushuncha

DOCX 10 pages 73.2 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 73.2 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

mavzu: osmotik bosim xaqida tushuncha reja: 1. osmotik bosim haqida tushuncha. 2. osmotik bosim formulasi. 3. osmotik bosim va osmos hodisasi 4. xulosa. 5. foydalanilgan adabiyotlar. kolloid eritmalarda ham osmotik bosim kuzatiladi. lekin chin eritmalarnikidan juda kichik. chunki, eritmalarning osmotik bosimi hajm birligida mavjud molekulalar va ionlar soniga to‘g‘ri proporsionaldir. kolloid eritmalarning hajm birligidagi zarrachalar soni kam bo‘lgani uchun ularning osmotik bosimi juda kichik bo‘ladi. misol: -1% oltin zolining osmotik bosimi0,00045 atm.bo‘lsa, -shu konsentratsiyadagi saxarozaning osmotikbosimi 0,725 atm. ga teng. yarim о‘tkаzgich membrаnа orqаli erigаn moddа molekulаlаrini eritmа konsentrаsiyasi yuqori joydаn konsentrаsiya pаst joygа о‘tishidа osmotik bosimning yuzаgа kelishi. kolloid sistemalardagi osmotik bosimning ma’lum bir qismi elektrolitlar tufayli sodir bo‘lishi mumkin. gaz qonunlarini chin eritmalarga tadbiq etgandek, kolloid eritmalarga ham tadbiq etish mumkin. kolloid eritmalar uchun mendeleyev-klaypero ntenglamasi quyidagicha yoziladi: yoki v – kolloid zarrachalarining konsentratsiyasi, ya’ni kolloid eritmaning hajm birligidagi zarrachalar soni. - zarrachalar soni - avagadro soni p- …

2 / 10

sh . ushbu fe'llar torayish, sozlash, siqish yoki bosish kabi harakatlarni tavsiflaydi. bu shuni anglatadiki, bosim narsa narsaga boradigan kuchdir. bu atama ham a nomlash uchun ishlatiladi jismoniy ildiz kattaligi a-dan kelib chiqadigan kuchni hisobga oladi ob'ekt yoki element sirt birligiga nisbatan. osmotik , boshqa tomondan, tegishli bo'lgan yoki bog'liq bo'lgan narsani anglatadigan so'z osmoz (turli xil kontsentratsiyaga ega va yarim o'tkazuvchan membrana bilan ajratilgan ikkita eritma o'rtasida hal qiluvchi bo'lmagan bo'lsa ham, erituvchilarning o'tishi bilan bog'liq bo'lgan fizik-kimyoviy hodisani qabul qiladigan nom). bu bilan tushuniladi osmotik bosim , shuning uchun, darajasida eritma oqimini yarim o'tkazuvchan xususiyatlar membranasi yordamida to'xtatish zarur bo'lganda eritma ustiga qo'llaniladigan kuch . bu o'ziga xoslik tirik mavjudotlarning bir qismi bo'lgan suyuqliklar o'rtasida o'rnatilgan munosabatlarni tushunish uchun juda muhimdir. yarimo'tkazuvchan membrana, bunga imkon beradi molekulalari erituvchiga ega, ammo erituvchi molekulalarning rivojlanishiga to'sqinlik qiladi. bu erituvchi molekulalarining tarqalishiga olib keladi va past konsentratsiyali eritmadan yuqori kontsentratsiyaga ega …

3 / 10

z yarimo'tkazuvchan membranalarning xossasi sifatida kashf qilindi va shuni ta'kidladiki, uni ikki xil eritma bilan kesib o'tayotganda, har doim eritmaning kichikroq kontsentratsiyasini ko'rsatadigan narsa boshqa tomondan o'tishga muvaffaq bo'ldi. qilishga qodirligi ham kuzatildi bosim, hozirda osmotik deb ataladigan to'qima ustida. osmotik bosimni o'lchash uchun 1800-yillarning o'rtalaridan boshlab ishlatiladigan asbob ishlatiladi osmometr. shuni ta'kidlash kerakki hodisa tirik organizmlarda asosiy rol o'ynaydi va to'g'ridan-to'g'ri hujayra darajasida kuzatilishi mumkin so'rilish va ushlab turish jarayonlari turli xil moddalardan iborat. uchmaydigan turdagi eritmalarning echimlari xilma-xilligini o'rganish natijasida quyidagi fikrlar aniqlandi: * agar bosim o'zgarmasa, osmotik bosim eriydigan kontsentratsiyaga to'g'ridan to'g'ri mutanosib ravishda ushlab turiladi; * har qanday aniq bir echim uchun uning osmotik bosimi to'g'ridan-to'g'ri nisbatga ega bo'ladi harorat; * agar bir xil miqdordagi mol bo'lgan ikkita kontsentratsiya olinib, ma'lum bir haroratga duchor bo'lsa, ular ekvivalent osmotik bosimga ega bo'ladi. shuni aniqlashtirish kerakki, molyaritatsiya foizni belgilaydigan qiymatdir massa eritmaning har bir qismida joylashgan eritmaning osmotik …

4 / 10

anida nay ichiga pufak orkali suv kirib, naydagi suyuqlik koʻtarila boshlagan. suvning pufak orqali nayga oʻtishi maʼlum bosim (osmotik bosim) tufayli sodir boʻladi. suyukdik nayda maʼlum balandlik-ka qadar koʻtariladi; naydagi suyuklikning gidrostatik bosimi osmotik bosimga tenglashea, suyuqlik koʻtarilishdan toʻxtaydi. bu balandlikning kattaligi osmotik bosimning oʻlchovi boʻlib xizmat qiladi. o. hajmi cheklangan suyuqlikning ichki tomoniga yoʻnalgan boʻlsa, endosmos, tashki tomoniga yoʻnalgan boʻlsa, ekzosmos deyiladi. yarim oʻtkazuvchi pardalarni polimer materialdan (mas, kollodiydan) yoki iviqsimon choʻkindilardan (mas, mis ferrotsianid cu2[fe(cn)6] choʻkmasidan) tayyorlash mumkin. o. polimerlarning molekulyar tavsifini aniqlashda, eritmalarni konsentratsiyalashda, baʼzi bir polimer materiallar olishda, yuqori minerallashgan suvlarni tozalashda qoʻllanadi. o. hodisasi oʻsimlik va hayvon organizmlarida nihoyatda katta ahamiyatga ega, chunki organizmdagi har qaysi hujayra yarimoʻtkazgich vazifasini bajara oladi. bir xil osmotik bosimga ega boʻlgan eritmalar izotonik eritmalar deyiladi. agar eritmalarning osmotik bosimi ichki xujayra su-yukligining osmotik bosimidan katta boʻlsa, gipertonik, kichik boʻlsa gipotonik eritmalar deyiladi. bir eritma maʼlum bir turdagi hujayra uchun …

5 / 10

hini yuzaga keltirib chiqaradi. osmotik bosim bir xil boʻlgan eritmalar izotonik yoki izoosmotik eritmalar, agar bir eritmaning osmotik bosimi boshkasinikiga nisbatan yuqori boʻlsa, gipertonik, past boʻlsa gipotonik eritma deyiladi. osmotik bosimni oʻlchash usullari va texnikasi haqidagi taʼlimot osmometriya deb ataladi. osmometriya, asosan, polimerlarning molekulyar massasini aniqlaydi. hayvon, oʻsimlik hujayralari, mikroorganizmlar va biologik suyuqliklarning osmotik bosimi ularning suyuq mu-hitida erigan moddalarning konsent-ratsiyasiga bogʻliq. osmotik bosim turgʻunligi suv-tuz almashinuvi bilan taʼminlanadi. oʻsimliklardagi osmotik bosim ularning oʻsish sharoitiga bogʻliq osmos (yun. osmos — turtki, bosim) — erituvchining eritma bilan erituvchi orasiga yoki konsentratsiyasi turlicha boʻlgan. 2 eritma orasiga qoʻyilgan yarim oʻtkazgichli parda orqali oʻtishi hodisasi. erituvchi (mas, suv) o. tufayli suyuqroq eritmadan quyuqroq eritmaga oʻtadi. o. eritmalar konsentratsiyasi orasidagi farqni yoʻqotib, sistemani muvozanat holatiga keltirishga intiladi. bu hodisani dastlab 1748 yilda a. nolle kuzatgan. nolle tubi mol pu-fagi bilan bekitilgan shisha nayga kand eritmasi solib, nayning pufakli qismini suvga botirganida nay ichiga pufak …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "osmotik bosim xaqida tushuncha"

mavzu: osmotik bosim xaqida tushuncha reja: 1. osmotik bosim haqida tushuncha. 2. osmotik bosim formulasi. 3. osmotik bosim va osmos hodisasi 4. xulosa. 5. foydalanilgan adabiyotlar. kolloid eritmalarda ham osmotik bosim kuzatiladi. lekin chin eritmalarnikidan juda kichik. chunki, eritmalarning osmotik bosimi hajm birligida mavjud molekulalar va ionlar soniga to‘g‘ri proporsionaldir. kolloid eritmalarning hajm birligidagi zarrachalar soni kam bo‘lgani uchun ularning osmotik bosimi juda kichik bo‘ladi. misol: -1% oltin zolining osmotik bosimi0,00045 atm.bo‘lsa, -shu konsentratsiyadagi saxarozaning osmotikbosimi 0,725 atm. ga teng. yarim о‘tkаzgich membrаnа orqаli erigаn moddа molekulаlаrini eritmа konsentrаsiyasi yuqori joydаn konsentrаsiya pаst joygа о‘tishidа osmotik bosimning yuzаgа keli...

This file contains 10 pages in DOCX format (73.2 KB). To download "osmotik bosim xaqida tushuncha", click the Telegram button on the left.

Tags: osmotik bosim xaqida tushuncha DOCX 10 pages Free download Telegram