so`fizoda 2

DOC 2,0 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662838171.doc αζαρ so`fizoda (1880-1937) режа: 1. сўфизоданининг ҳаёти ва ижоди. 2. сўфизода лирикаси. 3. сўфизоданинг маориф соҳасидаги фидойиликлари. so`fizoda boshqa jadid pedagoglari kabi «usuli jadid» maktablari uchun darslik yoki qo`llanma-majmualar yaratgan emas, u faoliyatining ilk bosqichidan boshlab yangi maktablar ochdi, o`qituvchilik qildi, mutaassiblar, «usuli qadim» tarafdorlaridan bunday maktablarni mardonavor himoya qildi. u pedagogik faoliyat bilan baravar badiiy ijod bilan umrining oxirigacha shug`ullandi: unga hamza bilan bir vaqtda 1926 yil 27 fevralda «o`zbekiston xalq shoiri» unvoni berildi. so`fizoda haqida gap ketganda, uning mana shu ikki fazilati iste`dodli shoir va murabbiyligi haqida to`xtalish muhimdir. uning adabiy va pedagogik faoliyatini o`rganish 1960 yillarning oxirlaridan boshlandi. uzoq davom etgan sukunatdan so`ng 1968 yilda adabiyotshunos to`lqin rasulov so`fizodaning bir qism she`rlarini to`plab, «taronalar» nomi bilan nashrdan chiqardi. uning pedagogik faoliyati haqida ham muhim ma`lumotlari berdi.1 1930 yillardayoq uning she`rlari maktab dasrlik va majmualaridan o`rin ola boshlagan edi. 1933 yilda abdulla avloniy o`rta maktablarning …

ing ma`rifatparvarlik ruhidagi she`rlaridan bahramand bo`ladi. bu ulkan ijodkorlar ta`sirida «g`ubori dardu alam siynalarni qildi figor» deb boshlanuvchi, «o`pay» radifli lirik, «dakaning», «bedanang», «burgalar» kabi hajviy-mutoyiba hamda qator ma`rifatparvarlik ruhi bilan sug`orilgan she`rlarini yaratdi. madrasada o`qib yurgan kezlarida o`zbek tilda chiqadigan birinchi gazeta «turkiston viloyatining gazeti» bilan tanishadi. xx asr boshlarida u «so`fizoda», «vahshiy» taxalluslari bilan shoir sifatida elga tanila boshladi. ma`lumotlarga qaraganda, «vahshiy» taxallusini unga ustoz shoir muqimiy bergan. muhammadsharif 1890 yillarda qo`qonda ilk bor ochila boshlagan «usuli savtiya» maktablarini, ulardagi o`qitish metodlarini ko`rdi. ancha ziyrak talaba o`qitishning bu yangi usullari afzalliklarini o`z mushohadasidan o`tkazdi. 1899 yilda so`fizoda chustga qaytdi, ammo uning she`riyati o`zidan oldin chustga yetib kelgan, ayniqsa hajviyalari ijtimoiy-siyosiy tuzum tarafdorlarini, mustamlakachi ma`murlarni tashvishga sola boshlagan edi. ular shoirni «badasl», «beadab» deb, dahriylikda ayblaydilar. u bu ta`qib va tazyiqlardan qutulish uchun 1900-1913-yillarda vatanini tashlab ketishga, o`zga yurtlarda darbadar hayot kechirishga majbur bo`ladi. u markaziy osiyoning hammma yirik …

yozuv qizolini sayyod ko`zlaring tanimas, masalda vorki, aning domi voru donasi yo`q... bayoz allar ila inja-inja barmoqlar, sanga verurmish ekan fazli kotibonasi yo`q... nasl taassuf edilmas shu hola, oy qizlar, vatanni xalqlarini ma`rifatli onasi yo`q. sabab nadur, dushuning, ovrupo usulincha biz o`yla qush kabimiz, vale oshiyonasi yo`q. so`fizoda o`zga yurtlarda musofirona hayot kechirsa-da, o`z she`r va maqolalari bilan kavkaz matbuotida, mashhur tatar ma`rifatchisi rizo faxriddinning «sho`ro» jurnalida, «turkiston viloyatining gazeti», «sadoyi turkiston» gazetalarida faol qatnashib turdi. qayerda bo`lmasin, u maorif, o`quv-o`qituv ishlari bilan tanishadi. chet ellarda tovush metodiga asoslangan «usuli savtiya» o`qitish tizimini chuqur o`rgandi. 1910-1912-yillarda qo`ng`irotda muallimlik qildi, shu bilan birga, millatni, ayniqsa, xotin-qizlarni ilm-ma`rifatga da`vat etuvchi she`rlari bilan matbuot sahifalarida muntazam chiqib turdi: «vatan», «muslimalar», «xonimlar isminda» she`rlari shu davr ijodining mahsulidir. so`fizoda «ona bo`lg`uchi qobila qizlar»ning og`ir ahvoliga qayg`uradi, ularnig ilm-fan egalari bo`lishlarini orzu qiladi: bechora ona bo`lg`uchi qobila qizlar nozik qo`liga olmay o`tar xoma va daftar. …

rslik va qo`llanmalarni joriy qildi, kambag`al bolalarni darsliklar bilan ta`minlash maqsadida kichik bir maktab kutubxonasini tashkil qildi, hamda kitob do`koni ochdi. bu do`konda ko`proq darsliklar va «matbaai ishoqiya»da (to`raqo`rg`on namanganda) bosilgan kitoblar sotilar edi. so`fizoda tabiatan o`ta jasoratli, tikso`z, nisbatan betga choparroq bo`lgan. u o`z maktabi peshtoqiga shunday so`zlarni shior sifatida yozib qo`ygan: «men ul bo`yoqchimanki, maktab xumida rang berib, qora chappalarni o`n ikki oyda oq qilaman». darhaqiqat, o`quvchilarning savodi tez chiqa boshladi. ular dunyoviy ilmlaridan ham xabardor bo`la boshladidar, kaltak jazosi olib tashlandi, dars jadvali joriy qilindi. maktab intizomi ma`lum tartibga solindi, maktabga ixlos kun sayin oshib bordi. biroq sodda xalq ko`ngliga qutqu soluvchilar, musulmon ahkomlarini buzib talqin qiluvchilarning qarshiligi ham kuchayib bordi. bunday ziddiyatlarning kuchayishiga so`fizodaning turli-tuman bid`atlarga qarshi o`quvchilar o`rtasida tushuntirish ishlarini olib borganligi ham sabab bo`ldi. bu haqda so`fizodaga qarshi chust qozisi abbosxonhoji muhammadaminhoji o`g`li tomonidan uyushtirilgan maqola va she`rda quyidagilarni o`qiymiz: «usuli jadid»ga mohirligini …

barni e`lon qildi: «chust shaharida bir mulla shoir «usuli jadid» maktab ochgan ekan. chust aholilari ani(ng) axloqi buzuq deb, maktabni tarqatib, o`zini chustdan haydab yuborgan ekanlar. so`fizoda taqdirga tan berib ketaberadigan odamlardan emas edi. maorifchi millatini oqartish, jaholatdan ma`rifat sari yetaklashdek ezgu niyat uchun hatto jon fido qilishga ham tayyor edi. u nafaqat chustliklarni, butun mutaassiblarni, ularning kirdikorlarini, hatto mustamlaka ma`murlar bilan til biriktirib, millatni, vatanni jaholat botqog`iga sudrayotganlarni qahrli kinoyalarda o`z tillaridan fosh etdi: muallimni quvib, maktabni yopgon chustilar bizlar, berib pora, pristavlarni topgon chustilar bizlar. maorif arz qilmang, jumlamiz birdek to`kulchibiz, muridu muxlisu, mulla eshon chustilar bizlar. o`qub, ilmu adabni o`rganib avlodimiz netsun, filonsiz, ilmsiz savdoga chiqqon chustilar bizlar. bu she`r jaholatparastlarni yanada dahshatga soldi. ular so`fizodani oyoq-qo`lini bog`lab, sudrab sazoyi qildilar va shunday fatvo berdilar: «vahshiy uchun boqqol mol sotmasun, sartarosh sochini olmasun, choyxona va yig`inlar uni tagjoydan mahrum qilsunlar». bu nihoyatda og`ir jazo edi. ammo so`fizoda …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "so`fizoda 2"

1662838171.doc αζαρ so`fizoda (1880-1937) режа: 1. сўфизоданининг ҳаёти ва ижоди. 2. сўфизода лирикаси. 3. сўфизоданинг маориф соҳасидаги фидойиликлари. so`fizoda boshqa jadid pedagoglari kabi «usuli jadid» maktablari uchun darslik yoki qo`llanma-majmualar yaratgan emas, u faoliyatining ilk bosqichidan boshlab yangi maktablar ochdi, o`qituvchilik qildi, mutaassiblar, «usuli qadim» tarafdorlaridan bunday maktablarni mardonavor himoya qildi. u pedagogik faoliyat bilan baravar badiiy ijod bilan umrining oxirigacha shug`ullandi: unga hamza bilan bir vaqtda 1926 yil 27 fevralda «o`zbekiston xalq shoiri» unvoni berildi. so`fizoda haqida gap ketganda, uning mana shu ikki fazilati iste`dodli shoir va murabbiyligi haqida to`xtalish muhimdir. uning adabiy va pedagogik faoliyatini o`rganish 1960 ...

Формат DOC, 2,0 МБ. Чтобы скачать "so`fizoda 2", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: so`fizoda 2 DOC Бесплатная загрузка Telegram