“tarixi arba ulus” asari tarixiy manba sifatida

PDF 35 pages 278.0 KB Free download

35 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 278.0 KB

File type PDF

Pages 35

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 35

1 o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi “tarixi arba ulus” asari tarixiy manba sifatida” mavzusida tayyorlagan kurs ishi 2 reja: kirish. i-bob. xv asrda movarounnahrda madaniy hayotning yuksalishiga ta’sir etgan omillar va tarixiy shart-sharoit. 1.1. mirzo ulug`bekning hokimiyatga kelishi va boshqaruv usuli. 1.2. mirzo ulug`bek davrida movarounnahrda ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy vaziyat. ii-bob. mirzo ulug`bekning ilmiy maktabi. 2.1. mirzo ulug`bekning qomusiy olim sifatida ilm-fan rivojiga qo’shgan bebaho hissasi. 2.2. ulug`bekning ― “to’rt ulus tarixi” asari tarixiy manba sifatida. 2.3. ulug`bek davri madaniyat tarixshunosligi. xulosa foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati. 3 kirish buyuk amir тemurning nabirasi, benazir alloma mirzo ulug`bekning o’rta asrlar sharoitida namoyon etgan ilmiy jasorati bugungi kun olimlarini ham hayratga solmasdan qo’ymaydi. тaqdir bu ulug` zotning zimmasiga behad ulkan va mashaqqatli vazifalar yukladi. buyuk sarkarda amir тemur bunyod etgan saltanatning vorisi bo’lishdek o’ta mas’uliyatli vazifa aynan unga nasib etdi. mirzo ulug`bek qariyb qirq yil mobaynida movarounnahr diyorining donishmand hukmdori sifatida …

2 / 35

bo‘lib yetishishingiz uchun hamma sharoitni yaratib beramiz”, — dedi shavkat mirziyoyev1. ulug`bekning hayoti va ilmiy faoliyati xalqimiz ma’naviyatining poydevoriga qo’yilgan tamal toshlaridan biri bo’lib, yurti-mizda bundan necha zamonlar oldin fundamental fanlarni rivojlantirishga qanchalik katta ahamiyat berilganini ko’rsatadi. «ziji jadidi ko’ragoniy» deb nomlangan ulug`bek astronomik jadvali o’rta asrlarda lotin tiliga tarjima qilinib, yevropa olimlari orasida keng tarqalgani fikrimizning yaqqol isbotidir. bu haqda so’z yuritar ekanmiz, beixtiyor 1996 yili parijda yuneskoning o’sha paytdagi bosh kotibi federiko mayor janoblari bilan bo’lgan bir suhbat yodimga tushadi. o’shanda janob mayor ulug`bekning ilmiy merosini yuksak baholab, uning yulduzlar harakatiga oid hisob-kitoblari bugungi kunda kompyuter yordamida tekshirib ko’rilganda atigi bir necha daqiqaga farq qilishi aniqlandi, degan gapni aytib qoldi. shunda men unga javoban, yo’q, janob federiko mayor, ulug`bek xato qilgan bo’lishi mumkin emas, balki kompyuterlar xato qilgan bo’lishi mumkin, degan edim, deydi tarixchi olimimiz. garchi bu gap do’stona lutf tariqasida aytilgan bo’lsa-da, o’ylaymanki, uning zamirida chuqur haqiqat …

3 / 35

yat, qachon tugaganligi yoritib berilgan. asarning birinchi bo’limi - «тarix, ya’ni xronologiyaning ma’rifati» deb atalib, uning o’zi yetti bobni o’z ichiga oladi. bu boblarda islomda qo’llaniladigan asosiy era-xijriy era bilan sur’yoniy-yunon erasi, ularda keltirilgan sanalar boshqa «jaloliy»erasi, xitoy va uyqur erasi, hind-forsiy eralar bilan solishtirilib, ulardagi mashhur kunlar haqida bahs yuritiladi. bu bo’limda, shu bilan birga, turkiy muchal yillari haqida ham keng fikr yuritiladi. ikkinchi bo’lim - «vaqtlar va ularga taaluqli narsa va hodisalar» deb atalib, unda asosan, matematika va sferikastronomiya masalalari yoritiladi. mustaqillik sharofati mavzuga doir turli ilmiy tadqiqotlar va izlanishlar yetakchi tarixchi olimlar tomonidan olib borilmoqda. ular tomonidan yaratilgan mavzu bayoniga oid monografiya, darsliklar va to’plamlar chiqarilibgina qolmasdan, balki ittifoq davrida maxfiy hisoblangan hujjatlar va shu bilan birga ulug`bek tarixiga doir ilmiy va badiiy qo’lyozmalar bilan yaqindan tanishish imkoniyati ham paydo bo’ldi. yig`ilgan ma’lumotlarni xarakteriga ko’ra, tarixini u yoki bu darajada yorituvchi ilmiy-ommabop adabiyotlarni quyidagi guruhga ajratish maqsadga …

4 / 35

ladi. bitiruv malakaviy ishi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligining meyoriy xujjatlarida ko’rsatilgan talablari asosida tayyorlandi. 5 i-bob. xv asrda movarounnahrda madaniy hayotning yuksalishiga ta’sir etgan omillar va tarixiy shart-sharoit. 1.1. mirzo ulug`bekning hokimiyatga kelishi va boshqaruv usuli. sohibqiron amir тemurning sevimli nevaralaridan biri, riyoziyot, falakiyot, musiqashunoslik va tarix ilmlari sohasida qalam tebratgan davlat arbobi mirzo ulug`bek 1394 yilda sultoniya shahrida dunyoga kelgan. amir тemur yetti yillik (1399—1404 yillar) urushdan g`alaba bilan qaytar ekan, sultoniyadan тabrizga ug`ruqni1 chaqirtirib saroymulk xonim, тuman og`o, cho’lpon malik, qonzoda begim kabi malikalar va boshqa shahzodalar bilan uchrashgan edi. ular orasida ulug`bek ham bo’lgan. sohibqiron sevimli nevarasi mirzo ulug`bekni bag`riga bosib, unga damashqning mohir qilichsozlari yasagan oltin dastali shamshirni tortiq qiladi. o’g`ruq 1404 yil 21 may kuni feruzkuh qal’asidan buxoroi sharif orqali samarqandga yo’l oladi. sohibqiron тermiz va kesh orqali o’z poytaxti tomon otlanadi. «keshda faqat bir necha tunadi va ertalab piri shamsiddin kulol, ulug` …

5 / 35

tib tushub erdigim, sohibqironning yibarkon elchisi keldi. saroymulk xonim keyin erdi, uch kun anda turdikim, barcha og`olar yetishdilar. andin og`olar ug`ruqdin ilgari bo’lib, ta’jil bila yuridilar. raboti malikdan o’tib, chahor minorga kelib tushtilar, andin тotgant va kucha malikka kelib tushtilar»2. sohibqiron 1405 yilning 18 fevralida хitoyga yurish paytida o’trorda olamdan ko’z yumgach, uning tobutini 24 fevral kuni amirlar samarqandga olib ketishga ravona bo’ladilar. samarqand sari otlangan amirzodalar orasida ulug`bek ham bor edi. u endigina 11 yoshga kirgan edi. ular samarqandga yaqinlashgach, amir arg`unshoh shaharga faqatgina amir тemurning tobuti ortilgan taxtiravonnigina kiritadi. qolganlarga esa sohibqironning vasiyatini ro’kach qilib: «borliq shahzodalar ittifoq bo’lib amirzoda pirmuhammad jahongirni podshoh 1 b.ahmedov - “amir тemur” тarixiy roman. т., 1995, 559-b. 2 sharafuddin ali yazdiy – “zafarnoma” т., 1997, 289-b. 6 kutarmagunlaricha biror zot qal’aga doxil etilmaydir», deb hech kimni samarqandga kiritmaydi. barcha amiru amirzodalar samarqand yaqinidagi aliobodda zudlik bilan kengash o’tkazib, ulug`bekni dastlab buxoroga, u …

Want to read more?

Download all 35 pages for free via Telegram.

Download full file

About "“tarixi arba ulus” asari tarixiy manba sifatida"

1 o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi “tarixi arba ulus” asari tarixiy manba sifatida” mavzusida tayyorlagan kurs ishi 2 reja: kirish. i-bob. xv asrda movarounnahrda madaniy hayotning yuksalishiga ta’sir etgan omillar va tarixiy shart-sharoit. 1.1. mirzo ulug`bekning hokimiyatga kelishi va boshqaruv usuli. 1.2. mirzo ulug`bek davrida movarounnahrda ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy vaziyat. ii-bob. mirzo ulug`bekning ilmiy maktabi. 2.1. mirzo ulug`bekning qomusiy olim sifatida ilm-fan rivojiga qo’shgan bebaho hissasi. 2.2. ulug`bekning ― “to’rt ulus tarixi” asari tarixiy manba sifatida. 2.3. ulug`bek davri madaniyat tarixshunosligi. xulosa foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati. 3 kirish buyuk amir тemurning nabirasi, benazir alloma mirzo ulug`bekning o’rta asrlar sharoi...

This file contains 35 pages in PDF format (278.0 KB). To download "“tarixi arba ulus” asari tarixiy manba sifatida", click the Telegram button on the left.

Tags: “tarixi arba ulus” asari tarixi… PDF 35 pages Free download Telegram