ilmiy tadqiqot tiplari

DOCX 8 pages 19.1 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 19.1 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

6-mavzu: ilmiy tadqiqot tiplari reja: 1. ilmiy tadqiqot tiplarining tasnifi: fundamental tadqiqotlar, ularda voqelik hodisalari va qonunlari. 2. yoshlarning fundamental, amaliy va innovatsion loyihalari va ularni moliyalashtirish imkoniyatlari. 3.nodavlat notijorat tashkilotlarining ijtimoiy loyihalari. 4.ilmiy tadqiqotda vorisiylik va novatorlik. ilmiy tadqiqotlarning tiplari f.bekon fanda o‘z-o‘zicha foyda keltirmaydigan, lekin «sabablar va aksiomalar»ni bilishga ko‘maklashadigan tajribalar hamda foydali kashfiyotlar va ixtirolarga eltadigan tajribalar borligini ta’kidlagan edi. yangi davrdan boshlab, fan o‘zining birinchi toifadagi tajribalari ikkinchi toifadagi tajribalarga yo‘l ochishiga qarab tobora ko‘proq mo‘ljal oladi. hozirgi zamon fanining amaliyotga qarab mo‘ljal olishi mazkur fanga xos bo‘lgan xususiyat va shu bilan bir vaqtda jamiyat fanga qo‘yuvchi muhim talablardan biridir. o‘z navbatida, amaliyot ham fanga tobora ko‘proq tayanmoqda. fanning amaliyot sari harakatining turli bosqichlariga ilmiy tadqiqotlarning bir-biri bilan bog‘langan, lekin shunga qaramay turli uch tipi muvofiq keladi: 1) fundamental tadqiqotlar; 2) amaliy tadqiqotlar; 3) tadqiqotchilik loyiha-konstruktorlik ishlanmalar; 4) innovatsion tadqiqotlar; 5) yoshlarning amaliy va fundamental tadqiqotlari …

2 / 8

faoliyati metodlari va yo‘nalishlarini tanlashda erkin bo‘ladi. uning aqlida kutilmagan g‘oyalarning paydo bo‘lishi, agar ular olimga qiziqarli bo‘lib tuyulsa yoki tabiat qonunlarini yanada teranroq tushunishni va’da qilsa yoinki tadqiqotning yangi sohalarini ochish imkoniyatini bersa, ilmiy izlanish yo‘nalishini butunlay o‘zgartirib yuborishi mumkin. aniq maqsadga qaratilgan fundamental tadqiqotda ilmiy izlanish yo‘nalishi aniq belgilangan bo‘ladi va tadqiqotchilardan qo‘yilgan maqsadlarga erishish yo‘lidan og‘maslik talab etiladi. odatda, bunday tadqiqot muayyan tashkilot tarkibida, jamoa bo‘lib amalga oshiriladi. unda jamoa ishiga ma’muriy rahbarlik qilish tizimi ulkan rol o‘ynaydi. ixtisoslashtirilgan ilmiy guruhlar, laboratoriyalar, bo‘limlar tashkil etiladi, ularning faoliyati muvofiqlashtiriladi. agar tadqiqot yo‘li lozim darajada aniq bo‘lsa, uni rejalashtirish, har bir bosqichda olinishi kerak bo‘lgan natijalarni hamda buning uchun zarur texnika va moddiy vositalarni nazarda tutish imkoniyati paydo bo‘ladi. amaliy tadqiqotlar. amaliy tadqiqotlarning xususiyati shu bilan belgilanadiki, ular amaliy vazifalarni yechish uchun kerakli bo‘lgan bilimni olishga qarab to‘g‘ridan-to‘g‘ri mo‘ljal oladi. bunda gap ayrim turdagi amaliy vazifalarni yechish haqida boradi. …

3 / 8

angi ilmiy bilimlarni olish yo‘lidagi izlanishlar bilan bog‘liq bo‘lmaydi, lekin konkret loyiha-konstruktorlik vazifalarini yechish uchun fundamental va amaliy fan natijalaridan foydalanishga qaratilgan tadqiqotlar o‘tkazishni talab etadi. bu yerda gap kashfiyotchilik haqida emas, balki ixtirochilik haqida boradi. fundamental va amaliy tadqiqotlarda olim amalda mavjud bo‘lgan, lekin noma’lum narsa yoki hodisani tavsiflash va tushuntirishga harakat qilsa, loyiha-konstruktorlik ishlanmalari ustida ishlovchi ilgari mavjud bo‘lmagan narsani o‘ylab topish va yaratish haqida g‘am chekadi. birinchi holda narsani tabiat yoki inson qanday qilib yaratganligini bilish va tushunish kerak bo‘lsa, ikkinchi holda narsani qanday yaratish mumkinligini bilish va tushunish talab etiladi. bu holat tadqiqotchilik loyiha-konstruktorlik ishlanmalarining fan tizimidagi alohida o‘rnini belgilaydi. ular, bir tomondan, ilmiy faoliyatning alohida turi sifatida qaralishi mumkin, boshqa tomondan esa – texnik va texnologik vazifalarni «tayyor» ilmiy bilimlar asosida yechishdan iborat bo‘lgan muhandislik faoliyati sifatida amal qiladi. masalan, aerodinamika sohasidagi fundamental tadqiqotlar gaz muhitida gazlar va jismlar harakatining qonuniyatlarini aniqlashga qaratilgan. olimlar aerodinamik …

4 / 8

n, kimyodan – berilgan xossalarga ega bo‘lgan alohida sun’iy materiallarni ishlatish zaruriyati tug‘ilganida). innovatsion tadqiqotlar muayyan sohada mavjud bilimlarga tayanib ishlab chiqarish uchun foydali yangi ishlanmani ixtiro qilishni nazarda tutadi yoshlar ilmiy tadqiqot loyihalari bu nisbatan yangi yo‘nalish bo‘lib, unda yosh olimlarning fundamental va amaliy ahamiyatga ega bo‘lgan ilmiy izlanish natijalari o‘z ifodasini topadi. o‘zbekistonda barcha turdagi ilmiy tadqiqot ishlari “fan va texnologiyalarni muvofiqlashtiruvchi davlat qo‘mitasida” nazorat qilinadi. fan va ishlab chiqarish aloqadorligi. fundamental, amaliy tadqiqotlar va tadqiqotchilik ishlanmalari o‘rtasida aniq chegara mavjud emas, ular ko‘pincha bir-biri bilan bog‘lanadi. tadqiqotchilik ishlanmalari turli xil loyiha-konstruktorlik ishlari sohasiga fanni bevosita kiritadi. bu soha fan sohasi bilan qisman kesishadi va qisman uning chegarasidan chetga chiqib, tajriba namunalarini yaratish va sinovdan o‘tkazish, tayyor mahsulot ishlab chiqarish va undan foydalanish texnologiyasini ishlab chiqish va o‘zlashtirish bilan bog‘liq amaliy ishlarni ham o‘z ichiga oladi. o‘z navbatida, mazkur ishlar yakunlovchi bosqichlarda ishlab chiqarish sohasi bilan tutashadi. bunda …

5 / 8

o‘zi to‘plagan bilimlar hajmini o‘stirish bilan bir vaqtda uning mazmunida ham sifat o‘zgarishlari yasaydi, uni olish va asoslash usullarini takomillashtiradi, uni tashkillashtirish tizimini qayta quradi. ilmiy bilim daraxtida yangi va yangi novdalar kurtak otadi. yangi fanlar qanday paydo bo‘ladi? avvalambor, shuni esga olish lozimki, hozirgi fanlarning aksariyati falsafadan ajralib chiqqan (masalan, fizika, kimyo, tibbiyot, psixologiya, mantiq va h.k.) yangi fanlarning shakllanishi biron-bir murakkab obyekt haqidagi yagona umumiy fan qismlarga ajralishi va ular ayni shu obyektning turli tomonlari yoki elementlari haqidagi ozmi-ko‘pmi mustaqil alohida fanlarga aylanishi bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin. masalan, biologiyada jonli organizmlarni turli tomonlardan o‘rganish bilan anatomiya (organizm tuzilishi), fiziologiya (uning faoliyat ko‘rsatishi), embriologiya (homila holati), sitologiya (hujayralar tuzilishi) shug‘ullanadi. yangi fanlar biron-bir turdagi obyektlarga doir bilimlarning yig‘ilishi va yaxlit bir butunga birlashtirilishi natijasida paydo bo‘lishi mumkin. bu holda «kollektor dasturi» («faqat u haqda» prinsipiga muvofiq) yangi fanni shakllantirish mexanizmiga aylanadi. masalan, bunday dastur mamlakatshunoslikka xos («faqat gretsiya haqida»). …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ilmiy tadqiqot tiplari"

6-mavzu: ilmiy tadqiqot tiplari reja: 1. ilmiy tadqiqot tiplarining tasnifi: fundamental tadqiqotlar, ularda voqelik hodisalari va qonunlari. 2. yoshlarning fundamental, amaliy va innovatsion loyihalari va ularni moliyalashtirish imkoniyatlari. 3.nodavlat notijorat tashkilotlarining ijtimoiy loyihalari. 4.ilmiy tadqiqotda vorisiylik va novatorlik. ilmiy tadqiqotlarning tiplari f.bekon fanda o‘z-o‘zicha foyda keltirmaydigan, lekin «sabablar va aksiomalar»ni bilishga ko‘maklashadigan tajribalar hamda foydali kashfiyotlar va ixtirolarga eltadigan tajribalar borligini ta’kidlagan edi. yangi davrdan boshlab, fan o‘zining birinchi toifadagi tajribalari ikkinchi toifadagi tajribalarga yo‘l ochishiga qarab tobora ko‘proq mo‘ljal oladi. hozirgi zamon fanining amaliyotga qarab mo‘ljal olishi mazkur ...

This file contains 8 pages in DOCX format (19.1 KB). To download "ilmiy tadqiqot tiplari", click the Telegram button on the left.

Tags: ilmiy tadqiqot tiplari DOCX 8 pages Free download Telegram