elektron raqamli imzo va undan foydalanish asoslari

PDF 11 pages 626.7 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 626.7 KB

File type PDF

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

5-maruza. elektron raqamli imzo va undan foydalanish asoslari. axborot texnologiyalari bilan birga axborot tizimlari jadal sur’atlar bilan rivojlanib borishi turli manbalardan ma’lumot olish tezligini sezilarli darajada oshishiga olib keldi. davlat muassasalari, tijorat korxonalari va jismoniy shaxslarning axborotni elektron shaklda yarataolishi, saqlay bilish imkoniyatlari yaratilmoqda. bugungi kunda mamlakatimizda elektron hujjat aylanish tizimlarini joriy etish jadal suratlarda amalga oshirilmoqda va bu iqtisodiyot tarmoqlariga ijobiy ta’sir ko‘rsatishi ma’lum. shu bilan birga qog‘oz shaklidagi hujjatlar kabi elektron hujjatlarning ham xavfsizligi, uning begona shaxslar tomonidan ruxsatsiz foydalanilishi, o‘zgartirilishi yoki soxtalashtirilishi kabi noqonuniy amaliyotlar hatarining yanada oshishiga sabab bo‘ladi. ushbu xavf-xatarlarning oldini olish maqsadida axborotlarni kriptografik shifrlash usullaridan foydalaniladi. barchaga ma’lumki har qanday ma’lumotlar yoki axborotlar belgilangan tartibda egasi tomonidan imzolangandan keyingina hujjat maqomiga ega bo‘ladi, elektron ma’lumotlar ham elektron hujjat bo‘lishi, ushbu hujjatni elektron imzo (ya’ni elektron raqamli imzo – eri) bilan imzolash zarur bo‘ladi. elektron hujjat aylanish tizimlari va elektron raqamli imzo bilan bog‘liq …

2 / 11

ktron raqamli imzoning ochiq kaliti yordamida elektron hujjatdagi axborotda xatolik yo‘qligini aniqlash va elektron raqamli imzo yopiq kalitining egasini identifikatsiya qilish imkoniyatini beradigan imzodir; elektron raqamli imzo – elektron hujjatdagi mazkur elektron hujjat axborotini elektron raqamli imzoning yopiq kalitidan foydalangan holda maxsus o‘zgartirish natijasida hosil qilingan hamda elektron raqamli imzo ochiq kaliti yordamida elektron hujjatdagi axborotda xatolik yo‘qligini aniqlash va elektron raqamli imzo yopiq kalitining egasini identifikatsiya qilish imkoniyatini beradigan imzo; elektron raqamli imzoning yopiq kaliti – elektron raqamli imzo kalit vositalaridan foydalangan holda hosil qilingan, faqat imzo qo‘yuvchi shaxsning o‘ziga ma’lum bo‘lgan va elektron hujjatda elektron raqamli imzo yaratish uchun mo‘ljallangan belgilar ketma-ketligi; elektron raqamli imzoning ochiq kaliti – elektron raqamli imzo kalit vositalaridan foydalangan holda hosil qilingan, elektron raqamli imzo yopiq kalitiga mos keluvchi, axborot tizimining har qanday foydalanuvchisi foydalana oladigan va elektron hujjatdagi elektron raqamli imzo kalit haqiqiyligini tasdiqlash uchun mo‘ljallangan belgilar ketma-ketligi; elektron raqamli imzo kalitining …

3 / 11

ing sertifikati amal qilishini to‘xtatib turish yoki qayta tiklash yoxud uni bekor qilish. elektron raqamli imzo kalit sertifikatining amal qilish muddati – elektron raqamli imzo kaliti ro‘yxatga olingan vaqtdan boshlab 24 oydan oshmasligi kerak. shu va boshqa electron raqamli imzoga ta’luqli tushunchalar 11.12.2003 yildagi 562-ii-son “elektron imzo to‘g‘risida”gi o‘zbekiston respublikasining qonuni bilan tartibga solinadi. elektron raqamli imzoda muallif (imzo chekuvchi) haqidagi ma’lumotlar, shuningdek ushbu xujjat haqidagi ma’lumotlar kriptografik usullar bilan uzviy bog‘langanligi sababli oddiy nusxalash yo‘li bilan xujjatni qalbakilashtirishning imkoni yo‘q. shunday bo’lsada ma’lumot jo‘natuvchining qabul qiluvchiga ixtiyoriy ma’lumotni traditsion usulda jo‘natishi aksariyat hollarda kutilmagan muammolar yuzaga kelish extimolini oshiradi. bunga misol sifatida ko’p uchraydigan quyidagi muammolarni keltirishimiz mumkin: • rad etish – xabar yuborgan tomon o‘zi yuborgan xabarni yuborganligini tan olmasligi; • qalbakilashtirish – qabul qiluvchi xabarni o‘zgartiradi, qalbakilashtiradi; • niqoblash – tartib buzar xabarni boshqa shaxsga rasmiylashtiradi va h.k. shunday hollarda eri aloqa tizimlarida yuqorida sanab o‘tilgan buzilishlaridan …

4 / 11

: – eri kalitlarini yaratish (generatsiyalash); – erini shakllantirish; – erini tekshirish (haqiqiyligini tasdiqlash). elektron raqamli imzo elektron hujjatni eri bilan shakllantirish jarayoni 1-rasmda keltirilgan bo‘lib, avval yuboriluvchi ma’lumotning xesh-funksiya qiymati hisoblanadi. so‘ngra elektron raqamli imzo algoritmiga ko‘ra jo‘natuvchi tomon yopiq kaliti orqali ma’lumot imzolanadi. https://sudex.uz/wp-content/uploads/2022/09/1-rasm.jpg elektron raqamli imzo erini tekshirishda jo‘natuvchi tomon ochiq kaliti orqali hisoblangan xesh-funksiya qiymati va ma’lumot xesh-funksiya qiymatlari solishtiriladi. quyidagi 2-rasmda. erini tekshirish jarayoni keltirilgan. elektron raqamli imzo nega kerak va uni qanday olish mumkin? https://sudex.uz/wp-content/uploads/2022/09/2-rasm.jpg kundalik faoliyat raqamli platformaga ko‘char ekan, virtual tarmoqda erkin va xavfsiz, ishonchli harakatlanish, shaxsni tasdiqlash va jarayonlarni amalga oshirish uchun har bir kishiga elektron raqamli imzo kerak bo‘ladi. jumladan, o‘zbekiston respublikasining bugungi qonunchilik talablariga ko‘ra, elektron raqamli imzo bo‘lmagan taqdirda, davlat organlarining interaktiv xizmatlaridan foydalanib, shuningdek yagona interaktiv davlat xizmatlari portalida ko‘rsatiladigan xizmatlardan ham foydalanib bo‘lmaydi. xususan, biror davlat idorasiga ariza, murojaat, taklif yuborish uchun ham, sizning shaxsingizni tasdiqlaydigan, …

5 / 11

elektron raqamli imzo nimaga kerak? elektron raqamli imzo yordamida elektron hujjatlarni imzolash, masofadan turib davlat xizmatlaridan foydalanish mumkin. elektron raqamli imzo noyobligi, nusxa olish ya’ni ko‘paytirib bo‘lmasligi bilan, hujjatni imzolagan shaxsni tasdiqlashi bilan, qalbakilashtirishning imkonsizligi bilan o‘ziga xosdir. elektron raqamli imzo nimaga kerak va undan foydalanish muddati qancha? misol uchun, uning yordamida bugun yagona bportal orqali ko‘rsatilayotgan 240 dan ziyod interaktiv xizmatlardan foydalanish mumkin. eri kaliti foydalanuvchisi o‘zining kalitidan 24 oy muddat mobaynida foydalana oladi. uni uzaytirish uchun siz elektron raqamli imzo kalitini olingan ro‘yxatga olish markaziga murojaat qilishingiz zarur. elektron raqamli imzo kimlarga beriladi? eri kalitlarning sertifikatlari yuridik va jismoniy shaxslarning murojaatlari bo‘yicha beriladi. murojatt qilgan shaxs ro‘yxatdan utish va eri kalitining sertifikatini olish uchun soliq xizmatlari organlarida hisobda turishi zarur (soliq to‘lovchining identifikatsiya raqami - stirbo‘lish kerak) elektron raqamli imzoni qayerdan olish mumkin? bugungi kunga kelib, 6 ta rasmiy davlat ro‘yxatidan o‘tgan (amaldagi) elektron raqamli imzo kalitlarini ro‘yxatga …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "elektron raqamli imzo va undan foydalanish asoslari"

5-maruza. elektron raqamli imzo va undan foydalanish asoslari. axborot texnologiyalari bilan birga axborot tizimlari jadal sur’atlar bilan rivojlanib borishi turli manbalardan ma’lumot olish tezligini sezilarli darajada oshishiga olib keldi. davlat muassasalari, tijorat korxonalari va jismoniy shaxslarning axborotni elektron shaklda yarataolishi, saqlay bilish imkoniyatlari yaratilmoqda. bugungi kunda mamlakatimizda elektron hujjat aylanish tizimlarini joriy etish jadal suratlarda amalga oshirilmoqda va bu iqtisodiyot tarmoqlariga ijobiy ta’sir ko‘rsatishi ma’lum. shu bilan birga qog‘oz shaklidagi hujjatlar kabi elektron hujjatlarning ham xavfsizligi, uning begona shaxslar tomonidan ruxsatsiz foydalanilishi, o‘zgartirilishi yoki soxtalashtirilishi kabi noqonuniy amaliyotlar hatarining yana...

This file contains 11 pages in PDF format (626.7 KB). To download "elektron raqamli imzo va undan foydalanish asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: elektron raqamli imzo va undan … PDF 11 pages Free download Telegram