биосфера ҳақида тушунча ва унинг функциялари

PPTX 599,6 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1540467091_67950.pptx /docprops/thumbnail.jpeg слайд 1 биосфера ҳақида тушунча ва унинг функциялари ҳаёт қобиғини ташкил қилади (биос ҳаёт, сфера - шар). биосферага жуда ибтидоий организм - бактериядан тортиб одамгача бўлган организмлар киради. маълумки, инсон ҳаёти табиат билан узвий боғланган. табиат инсонни яратган, табиат ва инсон ўртасидаги муносабатларнинг ривожланиши табиат ва унинг турли йўналишдаги фанларнинг келиб чиқишига олиб келади. табиат ва унинг борлигини ўрганиш борасида аристотел, ал - хоразмий, абу наср форобий, абу райхон беруний, ибн сино, умар хаём, леонардо до винчи, галилий, коперник, мирзо улуғбек, бобур мирзо, м.в. ломоносов, ж.б. ламарк, а. гумбольдт, ч. дарвин, в.в докучев, в.и вернадский каби инсоният фарзандлари бордир. биринчи бора «коинот» атамасини абу наср форобий (873 - 950) жамият тузилишида кўллади. кейинчалик умар хаём (1040- 1112) «коинот ва унинг вазифалари» асарида коинотдаги ҳар бир шахснинг вазифаларини баён килишда ишлатади абу райхон беруний (973 - 1148) сайерамиздаги китъаларнинг жойланиш харитасини чизади. ер қуёш атрофида ҳаракат қилишини изоҳлайди. бу …

ич боскичида ўсимликлар, ўрта босқичида ҳайвонлар ва энг юқори босқичида инсонлар туришини қайд қилиб, ўз даврида эволюцион назариянинг келиб чиқишига асос солади. табиатшунос олим ж.б. ламарк (1744 - 1829) биринчи марта «биосфера» атамасини фанга киритиб, унинг асл маъноси ҳаёт тарқалган жойи ва ер юзасида бўлаётган жараёнларга тирик организимларнинг таъсиридан иборат эканлигини кўрсатади. австриялик олим 3. зюсс 1875 йили ламарқцин кейин «биосфера» терминини иккинчи бора фанга киритади ва ерда тирикликнинг махсус кобиғи деб изоҳ беради. xx асрнинг бошларида рус олими в.и. вернадский биосфера таълимотини яратади. унинг «биосфера» номли китобида - биосфера бу планетанинг ҳаёт ривожланаётган қисми ва бу кисм доим тирик организмлар таъсирида деб айтади. маълумки, ер юзасида тирик организмлар кўп, улар хилма - хил ва турли зоналарда таркалган. биосферада уч қатламдан, яъни атмосфера, литосфера ва гидросферадан иборат. шундай қилиб биосфера ер шарининг оргатшзмларида тарқалган кисми бўлиб, уларнинг таркиби, тузилиши ва улар ўзгариб туриш хусусиятларига эгадир. ерда хаётнинг пайдо бўлиши билан …

рида келтирилган маълумотлар биосферада тирик организмларнинг тарқалиши ва чидамлилиги турлича эканлигини кўрсатади. биосферанинг тирик моддалари. биосферадаги жамики кимёвий ўзгаришларни тирик моддалар бошқариб туради. сайёрамиздаги тирик моддаларнинг 5 та асосий функциялари бўлиб, улар қуйидагилардир: 1. энергетик функция. бу биосферанинг бошка сайёралар билан боғланганлигидир. масалан: ўсимликларнинг қуёш нурини қабул қилиб, фотосентиз жараенини ўтиб, қуёш энергиясини тўплаб, органик моддалар ҳосил қилиш ва уларни биосфера компонентлари ўртасида тақсимланиши. бундан ташқари ҳайвон ва кушларнинг ой ва юлдузларга мўлжал қилиб, миграция жараёнининг ўтишидир. газли функция - бунда тирик моддаларнинг функция қилишда азот, кислород, карбонат ангидрит, метан ва бошқа газлар ҳосил бўлади. концсн грация - бунда тирик организмлар атроф - муҳитдан биоген ва минерал элементларни олади ва ўз таналарида тўплайди. шу сабабли азот, калций, калий, иатрий, магний ва бошқа элементларкинг микдори муҳитга қараганда организмлар танасида юқори бўлганлиги сабабли биосферанинг кимёвий таркиби ҳархилдир. оксидланиш ва тикланиш функцияси. бундай жараёнда моддалар кимёвий ўзгаради, уларнинг атомлари ўзгаради ва кимёвий бирикмалар …

тмосфера, сув ва менерал моддаларнинг айланиши ҳосил бўлади еки кичик биологик айланиш пайдо бўлади. биосферада кимёвий элементлар доим циркуляция килиб, ташқи муҳитдан организмга, ундан эса яна ташқи муҳитга ўтиб туради. бу ҳолатни биогеокимёвий цикл деб айтилади. samarqand ekologiyasining ifloslanishi бунда кисларод, карбонат ангидрид, сув, азот, фосфор ва бошқа элементлар айланиб туради. масалан: ўсимлик —> cqa ни фотосинтезда ўзлаштиради, сог ва сувдан -* углевод, органик модда ҳосил бўлади ва 02 ажралиб чиқади -* ҳосил бўлган углеводни ҳайвонлар ўзлаштиради —> улар нафас олганда с02 ажралиб чиқади. улган ўсимлик ва ҳайвонлар ер усти ёки остида микроорганизмлар орқали чирийди. бунинг натижасида ўлик органик моддаларнинг углероди с02 гача оксидланади ва с02 атмосферага чиқади. ҳаёт учун зарур элементлар ва эриган тузлар шартли равишда биоген элементлар (ҳаёт бахш элементлар) ёки озиқ моддалари деб аталади. улар икки гуруҳга бўлинади. макротроф моддалар (углерод, водород, кислород, азот, фосфор, калий, кальций, магний, олтингугурт) тирик организмлар тўқималарининг кимёвий асосини ташкил этади. микротроф …

ўз тасдиғини топмоқда. инсон (антроген) фаолияти оқибатида табиат бойликлари тугаяпти, ишлаб чиқариш чиқиндилари билан биосфера ифлосланмокда, табиий экотизимлар ишдан чиқмокда, иклим ҳолати ёмонлашмоқда ва ҳакозо. антропоген таъсирлар деярли табиий биокимёвий циклларнинг бузилишига олиб келади. инсоният экологик ҳолокат ёқасида турибди. адабиётлар 1. баратов. тўхтаев . икрамов. атроф муҳитни муҳофаза қилиш 2. мухаммадиев а.м. ва бошкалар. табиатни мухофаза килиш ва экологик тарбия. 3. ширинбоев ш.а., сафин м.г. атроф-мухитни мухофаза килиш. e’tiboringiz uchun rahmat!!! hurmat ehtirom bilan yorqinoy!!! image1.jpeg image2.jpeg image3.jpeg image4.jpeg image5.jpeg image6.jpeg image7.jpeg

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "биосфера ҳақида тушунча ва унинг функциялари"

1540467091_67950.pptx /docprops/thumbnail.jpeg слайд 1 биосфера ҳақида тушунча ва унинг функциялари ҳаёт қобиғини ташкил қилади (биос ҳаёт, сфера - шар). биосферага жуда ибтидоий организм - бактериядан тортиб одамгача бўлган организмлар киради. маълумки, инсон ҳаёти табиат билан узвий боғланган. табиат инсонни яратган, табиат ва инсон ўртасидаги муносабатларнинг ривожланиши табиат ва унинг турли йўналишдаги фанларнинг келиб чиқишига олиб келади. табиат ва унинг борлигини ўрганиш борасида аристотел, ал - хоразмий, абу наср форобий, абу райхон беруний, ибн сино, умар хаём, леонардо до винчи, галилий, коперник, мирзо улуғбек, бобур мирзо, м.в. ломоносов, ж.б. ламарк, а. гумбольдт, ч. дарвин, в.в докучев, в.и вернадский каби инсоният фарзандлари бордир. биринчи бора «коинот» атамасини абу наср...

Формат PPTX, 599,6 КБ. Чтобы скачать "биосфера ҳақида тушунча ва унинг функциялари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: биосфера ҳақида тушунча ва унин… PPTX Бесплатная загрузка Telegram