qozoq adabiyoti 2

DOC 68,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662838280.doc αζαρ qozoq adabiyoti reja: 1. qozoq yozma adabiyoti 2. qozoq folklorida qahramonlik dostonlari. 3. qozoq mumtoz adabiyotining otasi abay qunonboyev haqida ma’lumot hozirgi qozog`iston hududida qadim zamonlarda hosildor ekin maydonlari, savdo-hunarmandchilik markazlari, xalqning boy milliy madaniyati bo`lgan. lekin ularni xiii asrda mo`g`ul bosqinchilari yer bilan yakson qildilar. asrlar bo`yi davom etgan feodal-patriarxal tuzum natijasida qozoqlar yurtida faqat tarqoq ko`chmanchi chorvachilik xo`jaliklari tashkil etildi, xolos. xvi asrga kelib tashkil topgan kattajuz, o`rtajuz va kichikjuz deb ataladigan urug` uyushmalari 1723 yilda mamlakatga yopirilib kelgan qolmiqlar (jungorlar) hujumiga bardosh berolmadi. qozoqlarning chet el bosqinchilariga qul bo`lish havfi tug`ildi. qozoq urug` uyushmalari chor rossiyasiga najotkor sifatida qaradi. lekin rossiya imperiyasi qozoq cho`liga zulm va zo`rovonlik keltirdi. shu bilan birga iqtisodiy, siyosiy, madaniy yuksalish ham yuz bera boshladi. sanoat o`choqlarida mahalliy ishchilar sinfi shakllana bordi. qozoq yozma adabiyoti ancha kech shakllandi. xix asrgacha qozoqlarda adabiyot, asosan, xalq og`zaki ijodiyoti shaklida rivojlandi. qadim zamonlardan beri …

r yaxshilik va yomonlik timsoli sifatida gavdalanadilar. folklor asarlarining yaratuvchisi mehnatkash xalqdir. shuning uchun ularda jamiyatdagi sinfiy tengsizlik, boylar bilan kambag`allar o`rtasidagi qarama-qarshilik, bosqinchi yovlar bilan vatan himoyachilari o`rtasidagi to`qnashuvlar hamma vaqt mehnatkash xalq manfaati foydasiga hal bo`ladi. qozoq folklorida qahramonlik dostonlari salmoqli o`rin tutadi. “qo`blandi botir”, “qambar botir”, “ertarg`in” dostonlarida qahramonlik, do`stlik hamda vatanparvarlik g`oyalari romantik bo`yoqlarda aks ettirilgan. shu jihatdan qozoq xalq qahramonlik dostonlari mashhur o`zbek epos ”alpomish”ga juda yaqin turadi. qozoq folklorida “qiz jibek”, “qo`zi ko`rpesh va bayan suluv” hamda “suluv shash” singari ishqiy-lirik dostonlar ham juda ko`p. bu dostonlarda pok insoniy muhabbat tarannum qilinib, jamiyatdagi yaramas illatlar ochib tashlanadi. masalan, “qo`zi ko`rpesh va bayan suluv” dostonida tasvirlanishicha, oshiq va mashuqaning chin insoniy muhabbatiga bayan suluvning boy xonadondan, qo`zi ko`rpeshning esa kambag`al oiladan bo`lganligi to`sqinlik qiladi. jamiyatdagi sinfiy tengsizlik – boylik va kambag`allik o`rtasidagi qarama-qarshilik oshiq va mashuqalarning fojiali halok bo`lishiga olib keladi. ishq-muhabbat voqealarining shu tariqa …

lari ham original dostonlar yaratadigan ko`plab xalq oqinlari, jirovlar yetishib chiqdilar. bulardan buxor jirov, nisanboy, do`sxo`ja, mahambet utemisov va xoliboy mambetovlarni ko`rsatish mumkin. bu oqinlar o`zlari yashagan zamonadagi turli-tuman ijtimoiy hodisalar haqida doston to`qib kuylaganlar. bu oqinlarning ayrimlari mehnatkash xalq manfaatini kuylovchi xalqparvar oqin bo`lsalar, ayrimlari, masalan buxor jirov, hukmron doiralar manfaatini ko`zlab ijod etganlar. o`zining zo`r ijrochilik mahorati bilan shuhrat qozongan qozoq oqini jambul jabayev bo`lgan. u jambul tog`i etaklarida kambag`al oilada dunyoga keldi. yoshlikdan she`riyatga qiziqqan, qo`shiqlar to`qigan jambul ancha murakkab ijodiy yo`lni bosib o`tdi. xalqning ayanchli ahvolini to`g`ri aks ettiruvchi “kambag`alning sho`ri” she`ri, amaldorlarni hajv qiluvchi “shaltaboyga”, “mirzobek volostining boshlig`iga” va, ayniqsa, “qodirboyning iti” nomli asarlari tez orada jambulning shoirlik shuhratini butun qozoq cho`liga yoydi. xix asr boshlariga kelib, qozoq xalq og`zaki ijodi ta`sirida yozma adabiyot rivojlana boshladi. bunda rus adabiyotining ta`sirini sezmay bo`lmaydi. ch.valixonov, ibroy oltinsarin, a.qo`nonboyev bu ikki adabiyot o`rtasidagi do`stlik va hamkorlikning jarchilari bo`ldilar. …

yozib, bolalarni o`qishga, ilm olishga da`vat etdi. rus tilidan tarjimalar qildi, adabiyot xrestomatiyasini yaratdi. masalan, ”keling, bolalar, o`qiylik” she`rini olaylik. bu she`rda oltinsarin ilm-xunarni kishining ko`z nuriga, uning parvoz qilishi uchun zarur bo`lgan qanotga o`xshatadi. oltinsarin ko`pgina realistik hikoyalar yozgan. uning qahramonlari oddiy mehnatkashlar orasidan yetishib chiqqan kishilardir. masalan, ”qipchoq sayitqul” asarida ezuvchi sinf vakillarining salbiy obrazlariga mehnatkash xalq farzandlarining ijobiy obrazlari qarama-qarshi qo`yilib, mehnat bilan suyagi qotgan kambag`al bolasining ishda ham, aql-farosatda ham boy bolasidan ustun ekanligi qayd qilinadi. qozoq mumtoz adabiyotining otasi abay qunonboyev o`z she`riy va nasriy ijodi hamda ma`rifatparvarlik faoliyati bilan demokratik tendensiyadagi qozoq adabiyoti taraqqiyotiga katta hissa qo`shdi. u boy xonadonda tug`ilib voyaga yetgan bo`lishiga qaramay, rus revolyutsion-demokratlari g`oyalari va qozoq xalq og`zaki ijodidagi ilg`or an`analar ta`siri ostida xalq manfaatini kuylovchi asarlar yaratgan shoir va ma`rifatparvar darajasiga ko`tarila oldi. abay she`riyatni xalq hayotiga yaqinlashtira oldi, o`z lirikasida ilg`or g`oyalarni tarannum etdi, xalq hayotining turli-tuman muhim …

, kechikib qo`l cho`zdimu, ulgurmadim. izlasam bo`larmidim shunchalik xor? muhabbat, abay lirikasida tasvirlanishicha, ikki tomonlama, pok vas amimiy bo`lmog`i kerak. shundagina sevgi oshiq-mashuqlarga lazzat bag`ishlay oladi. abayning ishqiy lirikasi xalq qo`shiqlariga xos o`ynoqi vaznda, soda tilda to`qilgan. shuning uchun u o`quvchi yuragini hayajonlantirmay qo`ymaydi. masalan: berdim salom, qalamqosh, senga qurbon mol ham bosh, seni o`ylab tunu kun oqar ko`zdan qaynoq yosh. asil odam aynimas, ishq o`tida qayrilmas, ko`rsam ham, ko`rmasam ham, ko`ngil senday ayrilmas. abayning bir qancha lirik she`rlarida qozoq cho`lining realistik manzarasi ona-yurtga bo`lgan zo`r ehtiros bilan chizilgan. abay qozoq she`riyatiga doston janrini olib kirdi. uning ”iskandar” va “mas`ud” nomli dostonlari hajm jihatidan uncha katta bo`lmasa-da, ulkan shoirning kichik bir voqea orqali iskandar va mas`udga o`xshash haqiqiy obrazlar yordamida ilg`or g`oyalarni olg`a surish mahorati yaqqol ko`rindi. abay badiiy proza sohasida ham qalab tebratgan yozuvchidir. umrining oxirlarida yaratgan ”nasihat ”nomli asari kichik-kichik didaktik va falsafiy mazmundagi nasriy hikoyalardan iborat bo`lib, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qozoq adabiyoti 2"

1662838280.doc αζαρ qozoq adabiyoti reja: 1. qozoq yozma adabiyoti 2. qozoq folklorida qahramonlik dostonlari. 3. qozoq mumtoz adabiyotining otasi abay qunonboyev haqida ma’lumot hozirgi qozog`iston hududida qadim zamonlarda hosildor ekin maydonlari, savdo-hunarmandchilik markazlari, xalqning boy milliy madaniyati bo`lgan. lekin ularni xiii asrda mo`g`ul bosqinchilari yer bilan yakson qildilar. asrlar bo`yi davom etgan feodal-patriarxal tuzum natijasida qozoqlar yurtida faqat tarqoq ko`chmanchi chorvachilik xo`jaliklari tashkil etildi, xolos. xvi asrga kelib tashkil topgan kattajuz, o`rtajuz va kichikjuz deb ataladigan urug` uyushmalari 1723 yilda mamlakatga yopirilib kelgan qolmiqlar (jungorlar) hujumiga bardosh berolmadi. qozoqlarning chet el bosqinchilariga qul bo`lish havfi tug`ildi. q...

Формат DOC, 68,0 КБ. Чтобы скачать "qozoq adabiyoti 2", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qozoq adabiyoti 2 DOC Бесплатная загрузка Telegram