iqtisodiy tebranishlar va ishsizlik

PDF 9 pages 1.0 MB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.0 MB

File type PDF

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

microsoft word - makroiqtisodiyot_ma'ruza matni_f_f_haqqulov_qarmii 34 3-mavzu: iqtisodiy tebranishlar. ishsizlik reja: 3.1. iqtisodiy davrlar va iqtisodiy tebranishlarning sabablari. 3.2. ishsizlik tushunchasi va ishsizlik darajasining o‘lchanishi. 3.3. ishsizlikning iqtisodiy oqibatlari. a. ouken qonuni. tayanch tushunchalar: iqtisodiy davrlarning mohiyati. iqtisodiy tebranishlarning sabablari: ilmiy texnika taraqqiyoti. siyosiy hodisalar. jahon bozorida energoresurslar narxlarining o‘zgarishi. tabiat hodisalar. talab va taklif o‘rtasidagi nisbat. yalpi xarajatlardagi o‘zgarishlar. iqtisodiy davrlarning bosqichlari va ularning tavsifi. iqtisodiy tebranishlarning turli tarmoqlarga ta’siri. iqtisodiy tebranishlarning hozirgi kundagi xususiyatlari. moliyaviy-iqtisodiy inqirozlar. iqtisodiy tebranishlarga bozorlardagi monopol tuzilmalar, davlatning tartibga soluvchilik roli, ilmiy texnika taraqqiyoti va ishlab chiqarishnig baynalminallashuvi ta’siri. ishsizlik tushunchasi. ish bilan bandlar va ishsizlar. ishsizlikning neoklassik va keynscha konsepsiyalari. a.piguning neoklassik konsepsiyasi. real ish haqi, ishchi kuchi taklifi va unga talab. ishsizlikning keynscha konsepsiyasi. majburiy ishsizlik. bandlilik multiplikatori. ishsizlik turlari va ish bilan to‘la bandlik. ishsizlikning haqiqiy va tabiiy darajasi. potensial va haqiqiy yaim. ishsizlikning iqtisodiy oqibatlari. ouken konuni. ishsizlikning ijtimoiy oqibatlari. …

2 / 9

h davrining davomiyligi va faolligi bilan farq qiladi. shunga qaramasdan ularning barchasi bir xil bosqichlardan tashkil topadi (3.1-rasm). 35 3.1-rasm. iqtisodiyotning davriy rivojlanishi iqtisodiy davrlar to‘rtta bosqichni o‘z ichiga oladi. birinchi bosqich iqtisodiy rivojlanishning eng yuqori darajasiga erishilgan bosqich bo‘lib, u «cho‘qqi» deb yuritiladi. bu iqtisodiyotda ish bilan to‘liq bandlik, ishlab chiqarish to‘la quvvatda ishlayotganligi, shuningdek, mahsulotlarning baho darajasining o‘sish holati kuzatiladi. keyingi bosqich pasayish (retsessiya) bosqichidir. bunda ishlab chiqarish va bandlik darajalari kamayadi, ammo bahoning o‘sish darajasi pasaymaydi. bu bosqich faol va uzoq davom etsagina bahoning o‘sish darajasi sustlashishi mumkin. pasayishning quyi nuqtasida ishlab chiqarish va bandlik eng quyi darajaga tushadi va turg‘unlik davri boshlanadi. ko‘tarilish bosqichida ishlab chiqarish va bandlik darajasi asta-sekin oshib, ishlab chiqarish quvvatlaridan to‘liq foydalanish va to‘liq bandlik darajasiga erishiladi. yuqorida ta’kidlaganimizdek, iqtisodiy davrlar bir xil bosqichlarga ega bo‘lsada, ammo ular davomiyligi va faolligiga ko‘ra o‘zaro farq qilib turadi. shuning uchun ham iqtisodchilar, bu jarayonlarni …

3 / 9

ngiliklar doim ham yaratilavermasligi iqtisodiyotdagi tebranishlarga sabab bo‘ladi. olimlarning yana bir guruhi iqtisodiy bosqichlarni siyosiy va tasodifiy vaziyatlarga bog‘lashadi. bu jarayonni monetar siyosatga bog‘laydigan olimlar ham mavjud. ya’ni, davlat qanchalik ko‘p pul bosib chiqarsa, uning qadri shunchalik kamayib boradi, va aksincha, pul miqdori qanchalik kam bo‘lsa, ishlab chiqarish ko‘lamining pasayishi va ishsizlar sonining ortishi shunchalik tezlashadi. xullas, iqtisodiy bosqichlarni baholashga turli xil yondashuvlar mavjud. ammo barcha iqtisodchilar, ishlab chiqarish va bandlilik darajalarini yalpi talab va boshqacha aytganda yalpi xarajatlar miqdoriga bog‘liq, degan fikrni qo‘llab-quvvatlaydilar. chunki, korxonalar o‘z tovar va xizmatlarini ularga talab bo‘lsagina ishlab chiqaradi. boshqacha aytganda, talab katta bo‘lmasa, korxonalarda tovar va xizmatlarni katta miqdorda ishlab chiqarish foydali emas. o‘z navbatida, ishlab chiqarishda bandlilik va daromadlar darajasi ham, aynan shu sababli, past bo‘ladi. yalpi xarajatlar miqdori qanchalik ko‘p bo‘lsa, ishlab chiqarishning o‘sishi katta foyda olib keladi. shuning uchun ishlab chiqarish, bandlilik va daromadlar darajasi ortib boradi. iqtisodiy tebranishlar sabablarini, …

4 / 9

nday likvidli ko‘chmas mulklarga etarlicha «to‘yindi» va ularning narxlari keskin tusha boshladi. buning ustiga investitsion banklarning aqsh ipoteka bozorlaridagi yangi moliyaviy «mahsulot» hisoblangan aktivlarni sekyuritizatsiyalash bo‘yicha operatsiyalarining avj olishi ipoteka bozorlaridagi tanazzullik holatlari ehtimolligini oshirdi. aqsh iqtisodiyoti yaratilgan shart-sharoitlar tufayli arzon kredit resurslariga to‘yindi va bu federal zahira tizimi (fzt) amalga oshirayotgan pul-kredit siyosatini o‘zgartirishiga olib keldi. natijada 2004-2006 yillarda federal zahira tizimi foiz 37 stavkalarni 6,25% gacha ko‘tardi. kreditlarning qimmatlashuvi aholini ipotekaga nisbatan talabining pasayishiga va kreditlarni qaytarish bo‘yicha qarzdorlar to‘lovining qisqarishiga olib keldi. pirovard natijada 2007 yil boshida aqshda aholining ipoteka kreditlarini qaytarishi bilan bog‘liq muammo kuchaydi. qarzdorlarning ko‘chmas mulk garovi bilan olingan kreditlarni qaytarishdan ko‘ra to‘lovlarni to‘lashdan bosh tortish holati kengaydi. banklarning to‘lov qobiliyatiga ega bo‘lmagan mijozlarning ko‘chmas mulklarini qayta sotuvga qo‘yishi natijasida ipoteka bozoridagi taklif ko‘payib, bozordagi narxlarning keskin pasayishiga olib keldi. pirovard natijada 2007 yil boshida aqshda aholining ipoteka kreditlarini qaytarishi bilan bog‘liq muammo kuchaydi. …

5 / 9

iyotga va xususan moliyaviy bozorlarga aralashuvini cheklanganligi bilan ham izohlamoqdalar. yuzaga kelgan global moliyaviy –iqtisodiy inqiroz jahonning asosiy moliyaviy markazlari hisoblangan yirik fond bozorlarini o‘z ichiga oluvchi mamlakatlar iqtisodiyotiga jiddiy ta’sir ko‘rsatdi. uning o‘ziga xos xususiyati shundaki, moliyaviy inqiroz inflatsiya, qator banklar va moliyaviy muassasalarning tanazzulga yuz tutishi ta’sirida ishsizlik, ishlab chiqarish sur’atlarining pasayishi va boshqalar negizida iqtisodiy inqiroz shaklida kuchayib bormoqda. bundan ko‘rinadiki, hozirgi jahon moliyaviy inqirozining o‘ziga xos xususiyati – bu uning iqtisodiyotning moliyaviy sektoridan boshlanib, real sektoriga o‘tganligidir. global inqiroz bo‘yicha ko‘p sonli nashrlarni tahlil qilish shuni ko‘rsatdiki, dunyoning rivojlangan davlatlari uchun inqirozning harakat nuqtasi moliyaviy bozorlarning beqarorligi bo‘ldi va inqirozning rivojlanishi sxemasi quyidagi ko‘rinishda bo‘ldi: moliyaviy bozorlarning beqarorligi → kreditlarning qisqartirilishi va iste’molning pasayishi → ishlab chiqarish va eksportning qisqarishi, ishsizlikning o‘sishi. 38 shunga ko‘ra, hukumatlar darajasida inqirozdan chiqish bo‘yicha davlat dasturlarini ishlab chiqishda bandlik masalalarini, talabni rag‘batlantirish orqali ishlab chiqarish ko‘lamini kengaytirishga qaratilgan keskin choralarni …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iqtisodiy tebranishlar va ishsizlik"

microsoft word - makroiqtisodiyot_ma'ruza matni_f_f_haqqulov_qarmii 34 3-mavzu: iqtisodiy tebranishlar. ishsizlik reja: 3.1. iqtisodiy davrlar va iqtisodiy tebranishlarning sabablari. 3.2. ishsizlik tushunchasi va ishsizlik darajasining o‘lchanishi. 3.3. ishsizlikning iqtisodiy oqibatlari. a. ouken qonuni. tayanch tushunchalar: iqtisodiy davrlarning mohiyati. iqtisodiy tebranishlarning sabablari: ilmiy texnika taraqqiyoti. siyosiy hodisalar. jahon bozorida energoresurslar narxlarining o‘zgarishi. tabiat hodisalar. talab va taklif o‘rtasidagi nisbat. yalpi xarajatlardagi o‘zgarishlar. iqtisodiy davrlarning bosqichlari va ularning tavsifi. iqtisodiy tebranishlarning turli tarmoqlarga ta’siri. iqtisodiy tebranishlarning hozirgi kundagi xususiyatlari. moliyaviy-iqtisodiy inqirozlar. iqtisodiy ...

This file contains 9 pages in PDF format (1.0 MB). To download "iqtisodiy tebranishlar va ishsizlik", click the Telegram button on the left.

Tags: iqtisodiy tebranishlar va ishsi… PDF 9 pages Free download Telegram