so'z tarixi. shevaga xos so'zlar

PPTX 15 pages 5.8 MB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.8 MB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

powerpoint presentation so’z tarixi. shevaga xos so’zlar. reja: so’z tarixi haqida batafsil o’rganamiz! 01 shevaga xos so’zlar. 02 topshiriq. matnni o‘qing. ajratib ko‘rsatilgan birliklar ifodalayotgan tagma’nolarni izohlang. ularning badiiy qimmatiga baho bering. hoji entikdi va: rajabbeknikida bo‘lg‘an majlisni sen bilasanmi?..— deb so‘radi. bilaman. bilsang, — dedi hoji, — manim ustimga mundog‘ tuhmat orttirishdan uyal, bola! rajabbeknikida bu kengash bo‘lmag‘anmidi? bo‘lg‘an edi. bo‘lg‘an bo‘lsa, tag‘in nega o‘zingizni quruqqa olasiz? yusufbek hoji boladan kulgandek qilib iljaydi. ba’zi yengil muhokamalaring onangnikidan qolishmaydir, otabek! — dedi. — majlisdan xabaring bo‘lg‘an bo‘lsa, kim qaysi fikrda qolg‘anini ham bilarsan? yo‘q. majlisda nimadan bahs qiling‘anini-chi? majlisda nima muzokarasi bo‘lg‘anini ham bilmayman va lekin o‘sha majlis faqat qipchoqlarga qatli om uchun yig‘ilgan ekan, deb kecha ishondim. majlisingiz a’zolarining sizdan boshqasi nega yigit to‘plab, qo‘qong‘a ketdilar va ular qo‘qong‘a yetmaslaridanoq nega bu vahshat boshlandi? bu muhokamang to‘g‘ri. ammo otangni ham shu jonivorlar orasig‘a qo‘shib o‘ltirishing qisqalig‘ingdir,— dedi. ko‘ziga yosh …

2 / 15

axdum to‘nni yoruqqa solib ko‘rdi: – yo‘q, adras hayf , ra'no, – dedi to‘nni taxtiga solib, – haligi bo‘zni beravur. ra’no ii (solih maxdum) – hay, ra'no! – dedi havlida ketib borg‘an maxdumg‘a, – nonlarimizning suvi qochqan, xamir qilishg‘a vaqt oz, bozordan issig‘ non oldirasizmi? (a.qodiriy. “mehrobdan chayon”) 27.2-mashq. gaplarni ko‘chiring. “yumshoq” va “qattiq” ifodalarni aniqlab, ularga izoh bering. bu kishi kimingiz? – deb so‘ragan savoliga javob topishga ulgurmagan edim, o‘zi yordam qildi: ahliyatingizmi? (cho‘lpon) bunga o‘xshagan bir kam yuzlar boplayapti-da jamiyatni. (s.ahmad) birovning ojizasiga olayganlarning ko‘zi chiqsin, - dedi yig‘lamsirab. (o.yoqubov) – marg‘ilonliq xotiningizdan bolangiz bordir? yo‘q... bo‘lsa ham turmadimi, uylanganingizga ancha bo‘ldi shekillik? turmadi. (a.qodiriy) tillani o‘marib ketgan anavi nusxani tusmollagandayman. u yo uchkanalik karim chillashir, yo bo‘lmasa, ayritomlik mamarajab bodi. (n.norqobilov) o‘g‘lim urushda... bedarak ketdi, — dedi nazir ota. «o‘lgan» deb aytolmadi. (o‘. 97 umarbekov) uning yonida bo‘z yaxtak bog‘ichini osiltirib, handalakdek bo‘qog‘i bilan o‘ng tomog‘ini ziynatlagan …

3 / 15

imirlab, buloqdan suv qochdi. mingbuloq ham o‘sha jili qurib qogan... bir zamonlar bundan uch tegirmon suv hayqirib oqardi, desang, birov ishonmaydi. oquvi zo‘r edi, kela-kelguncha nishoblikda. ana qarag‘in, haliyam izi bor. (n.norqobilov 05 02 03 04 01 shevaga xos so‘zlar ma’lum bir hududda yashovchi kishilar nutqiga xos so‘z shevaga xos so‘z deyiladi: kallapo‘sh (buxoro) - do‘ppi, g‘o‘z (xorazm) - yong‘oq, mishiq (farg‘ona) - mushuk. sheva so‘zi fanda dialektizm deb ham yuritiladi. badiiy adabiyot va kinofilmlarda mahalliy ruhni aks ettirish, asar qahramoni nutqini aniq berish maqsadida shevaga xos so‘zdan foydalaniladi. ayrim so‘z adabiy tilda boshqa, shevada boshqa ma’noda ishlatiladi. masalan, irkit so‘zi abadiy tilda kir, iflos degan ma’no bilan qo‘llansa, ayrim shevada ayron xalta, boshqasida esa beo‘xshov, qo‘pol ko‘rinishli ma’nosiga ega. yoki lagan so‘zi toshkentda osh suziladigan chinni tovoq, samarqandda kir yuviladigan tog‘ora ma’nosida qo‘llanadi. sheva so‘zini uning adabiy tildagi muqobiliga sinonim sanamaslik lozim. 27.4- mashq. berilgan matnlarni qiyoslab, shevaga xos …

4 / 15

hevaga xos so‘zlarning xususiyatlari ✅ mahalliy muloqotda qo‘llaniladi – shevaga xos so‘zlar asosan og‘zaki nutqda ishlatiladi. ✅ adabiy tildan farqli bo‘lishi mumkin – ularning talaffuzi yoki ma’nosi adabiy tilga to‘g‘ri kelmasligi mumkin. ✅ hududiy o‘ziga xoslikni bildiradi – shevaga xos so‘zlar orqali qaysi hududdan ekani anglash mumkin. ✅ badiiy va xalqona nutqda uchraydi – ko‘plab yozuvchilar o‘z asarlarida mahalliy koloriti berish uchun sheva so‘zlaridan foydalanadi. shevaga xos so‘zlarning misollari 📍 toshkent shevasi g‘irt – butunlay, to‘liq ("bu gap g‘irt yolg‘on") poygak – supa, ayvon ("odamlar poygakda dam olyapti") kaysari – yaramas, sho‘x bola ("bu bola rosa kaysari ekan-da!") 📍 farg‘ona vodiysi shevalari tashcha – kosa, idish ("choyni tashchada ichaylik") bula – bular ("bula bugun bozorda yurishdi") chuchvara – manta, somsa ("chuchvara pishirdik") 📍 xorazm shevasi tirilam – qayerga ("tirilam borayapsiz?") qoqi – mayiz ("bu qoqi juda shirin") go‘ja – bolta ("go‘ja olib kel") 📍 qashqadaryo va surxondaryo shevalari huv – …

5 / 15

so'z tarixi. shevaga xos so'zlar - Page 5

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "so'z tarixi. shevaga xos so'zlar"

powerpoint presentation so’z tarixi. shevaga xos so’zlar. reja: so’z tarixi haqida batafsil o’rganamiz! 01 shevaga xos so’zlar. 02 topshiriq. matnni o‘qing. ajratib ko‘rsatilgan birliklar ifodalayotgan tagma’nolarni izohlang. ularning badiiy qimmatiga baho bering. hoji entikdi va: rajabbeknikida bo‘lg‘an majlisni sen bilasanmi?..— deb so‘radi. bilaman. bilsang, — dedi hoji, — manim ustimga mundog‘ tuhmat orttirishdan uyal, bola! rajabbeknikida bu kengash bo‘lmag‘anmidi? bo‘lg‘an edi. bo‘lg‘an bo‘lsa, tag‘in nega o‘zingizni quruqqa olasiz? yusufbek hoji boladan kulgandek qilib iljaydi. ba’zi yengil muhokamalaring onangnikidan qolishmaydir, otabek! — dedi. — majlisdan xabaring bo‘lg‘an bo‘lsa, kim qaysi fikrda qolg‘anini ham bilarsan? yo‘q. majlisda nimadan bahs qiling‘anini-chi? majlisda ni...

This file contains 15 pages in PPTX format (5.8 MB). To download "so'z tarixi. shevaga xos so'zlar", click the Telegram button on the left.

Tags: so'z tarixi. shevaga xos so'zlar PPTX 15 pages Free download Telegram

so'z tarixi. shevaga xos so'zlar

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "so'z tarixi. shevaga xos so'zlar"

Similar files