xix asrda qiyosiy-tarixiy tilshunoslikning vujudga kelishi

PPTX 18 pages 5.7 MB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.7 MB

File type PPTX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

презентация powerpoint o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi o’zbekiston davlat jahon tillari universiteti tilshunoslik fanidan taqdimot 6-ma`ruza: xix asrda qiyosiy-tarixiy tilshunoslikning vujudga kelishi. vilgelm fon gumboldt ta`limoti reja: xix asrda qiyosiy-tarixiy tilshunoslikning yuzaga kelishi. qiyosiy-tarixiy tilshunoslikning shakllanish davrlari. f. bopp, r. rask, a. vostokov, ya. grimm ta’limotlari. vilgelm fon gumboldtning tarixiy-falsafiy qarashlari. qiyosiy-tarixiy tilshunoslikning vujudga kelishi tilshunoslikning fan sifatida rivojlanishida tarixiy shart-sharoitlarning ahamiyati. tilshunoslikning chinakam fan sifatida xix asrning boshlarida shakllanishi uchun uch xil tarixiy sharoit sabab bo’ldi: fanga tarixiy yondashish paydo bo’ldi; xviii asrning oxirlarida shakllangan romantisizm jonli tillarning o’tmishini o’rganishga undadi. xviii asrning diqqatga sazovor eng katta xizmati shundaki, u tilga o`zgaruvchan, rivojlanuvchan hodisa sifatida baho berdi. qiyosiy-tarixiy metod asoschilari mahmud koshg`ariy vil`yam djons fridrix shlegel` frans bopp aleksandr vostokov yakob grimm bengaliyada xizmat qilgan ingliz sharqshunosi va huquqshunosi vil`yam djons (1746-1794) sanskrit tilini yunon va lotin tillariga qiyoslab, ular o`rtasida yaqinlik, qarindoshlik borligi haqidagi fikrlarni, …

2 / 18

uslanish sistemasiga qiyoslash” (1816) asarida ushbu tillar qiyosiy asosda tasvirlanadi. u “tillar tabiatning organik jismlari sifatida qaralishi lozim” degan nazariyani o’rtaga tashlab, tilning grammatik qurilishini “organizm” deb ataydi. rasmus rask “qadimgi shimol tili sohasidagi tadqiqot yoki island tilining kelib chiqishi” (1818) asarida skandinaviya tillarining boshqa hind-yevropa tillari bilan qarindoshligi va skandinaviya tillarining kelib chiqishi bilan qiziqdi. rasmus kristian rask (1787-1832) yakob grimm 4 tomli ,,nemis grammatikasi”nomli asar yozgan. u tilshunoslikda ilk marta tovushlarning o’zgarishi ma’lum qonuniyat asosida yuz berishini isbotlashga harakat qildi. u o’zining ,,nemis tili tarixi”(1848) nomli asarida yozgan edi: ,,xalqlar haqida suyaklar, qurollar va mozorlarga qaraganda jonliroq bo’lgan guvoh bor. bu-ularning tilidir. til- inson ruhiyatining nafasidir…” a.x.vostokovning 1820-yilda yozgan ,,slavyan tili haqida mulohazalar” maqolasida slavyan va rus tillari tarixidagi taraqqiyot davrlarini, qadimgi rus tilining eski slavyan, polyak va serb tillariga munosabatini aniqladi. 1842-yilda ,,rumyansev muzeumidagi rus va slavyan qo’lyozmalarining tasviri”, 1858-61-yillar orasida ikki tomli ,,cherkov-slavyan tili lug’ati”ni e’lon …

3 / 18

dan, malaya-polineziya orollarigacha bo’lgan juda ko’p sonli tillarni bilar edi. 1836-1840-yillarda uning o’limidan so’ng uch tomli ,,yava orolidagi kavi tili haqida” nomli asari e’lon qilindi. bu asarning ,,inson tili tuzilishining har xilligi va uning inson naslining ma’naviy taraqqiyotiga ta’siri” qismi 1859-yilda rus tiliga tarjima qilingan. gumboldt kant singari ongni alohida mavjud bo’lgan ibtido deb biladi va uni obyektiv ravishda mavjud bo’lgan moddiy tabiatga bog’liq bo’lmagan hodisa deb izohlaydi. v.gumboldtning til antinomiyasi (o`zaro zidligi va birligi) quyidagilarda namoyon bo`ladi: 1. ijtimoiylik (sotsiallik) va alohidalik (individuallik) antinomiyasi. 2. til va tafakkur antinomiyasi. 3. til va nutq antinomiyasi. 4. nutq va tushunish antinomiyasi. 5. til holati va taraqqiyoti antinomiyasi. 6. tildagi obyektivlik va subyektivlik antinomiyasi. 7. fikrni obyektivlashtirish va fikrni rag`batlantirish antinomiyasi. e’tiboringiz uchun tashakkur! image2.png image3.png image4.jpeg image5.jpeg image6.png image7.png image8.png image9.png image10.png image11.png image12.jpeg image13.png image14.png image15.jpeg image16.png image17.png image18.png image19.png image20.png image21.png image22.png image23.png image24.png image25.png image26.png image27.png image28.png image1.png …

4 / 18

xix asrda qiyosiy-tarixiy tilshunoslikning vujudga kelishi - Page 4

5 / 18

xix asrda qiyosiy-tarixiy tilshunoslikning vujudga kelishi - Page 5

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xix asrda qiyosiy-tarixiy tilshunoslikning vujudga kelishi"

презентация powerpoint o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi o’zbekiston davlat jahon tillari universiteti tilshunoslik fanidan taqdimot 6-ma`ruza: xix asrda qiyosiy-tarixiy tilshunoslikning vujudga kelishi. vilgelm fon gumboldt ta`limoti reja: xix asrda qiyosiy-tarixiy tilshunoslikning yuzaga kelishi. qiyosiy-tarixiy tilshunoslikning shakllanish davrlari. f. bopp, r. rask, a. vostokov, ya. grimm ta’limotlari. vilgelm fon gumboldtning tarixiy-falsafiy qarashlari. qiyosiy-tarixiy tilshunoslikning vujudga kelishi tilshunoslikning fan sifatida rivojlanishida tarixiy shart-sharoitlarning ahamiyati. tilshunoslikning chinakam fan sifatida xix asrning boshlarida shakllanishi uchun uch xil tarixiy sharoit sabab bo’ldi: fanga tarixiy yondashish paydo bo’ldi; xviii asrning o...

This file contains 18 pages in PPTX format (5.7 MB). To download "xix asrda qiyosiy-tarixiy tilshunoslikning vujudga kelishi", click the Telegram button on the left.

Tags: xix asrda qiyosiy-tarixiy tilsh… PPTX 18 pages Free download Telegram