siydik ajratuv sistemasi

DOCX 377.3 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1538899135_72690.docx siydik ajratuv sistemasi reja: 1. buyrak 2. buyrakning tuzilishi 3. buyrak arteriyasi umurtqali hayvonlarda va odamda modda almashinuvi chiqin-dilarining organizmdan chiqarilishi asosan siydik ajratuv sistemasi orqali bajariladi. bu sistemaga buyraklar, siydik naylari, siydik pufagi, siydik chiqaruv nayi kiradi. ajratuv sistemasining markaziy organi buyraklardir. siy-dik buyraklarda hosil bo’ladi. siydikning tarkibida suv, tur-li xil tuzlar va modda almashinuvi jarayonining oxirgi modda-lari bo’ladi. ajratuv gchstemasining buyrakdan boshqa hamma qismlari siydik chiqaruv yo’llarini hosil qiladi. bundan tash-qari, buyraklar ichki muhit faoliyatini saqlashda, suv-tuz al-mashinuvini boshqarishda, arteriyadagi bosimni bir me’yorda ushlab turishda, ichki muhitning kislota-ishqoriy muvozanati boshqarilishida muhim ahamiyatga ega. gormonal funktciyasi erit-ropoetin, prostoglandin va renin ishlab chiqarish bilan ifoda-lanadi. buyraklar yana organizmda yog’, oqsil, uglerod va vitamin-lar almashinuvida ham ishtirok etadi. so’nggi yillarda olib borilgan ilmiy izlanishlarning ko’r-satishicha, yangi tug’ilgan chaqaloqlarda ichak o’z faoliyatini ro’y-rost boshlab olguniga qadar buyrakda oqsilning parchalani-shi kuzatiladi. bu holat yosh organizmda buyrakning ovqatni hazm qilish protcessida muhim o’rni …

oq joylasha boradi va natijada oxirgi - ikkilamchi buyrak kra-nial qismdan eng uzoqda, bel sohasida bo’ladi. old buyrak (pronephros). pusht o’rta varag’ining oldingi 8-10-segment oyoqchalaridan hosil bo’ladi. segment oyoqchalari somitlardan ajralib egri-bugri naychalar - protonefridiylar- ga aylanadi. bularning uchi tananing ikkilamchi bo’shlig’iga- tcelomga ochiladi. ikkilamchi- somitlarga qaragan uchi esa kau-dal yo’nalishda o’suvchi mezonefral nayga ochiladi. odam embrio-nida bu buyrak siydik ajratish organi sifatida xizmat qil-maydi va tezda- qayta aks taraqqiyotga uchraydi. birlamchi buyrak (mesonep'hros) - embrional hayotda ancha uzoq vaqt ishlaydi. u ko’p sonli (25 taga yaqin) segment oyoqchala-ridan hosil bo’ladi. segment oyoqchalari somitlardan ajralib chiqadi va birlamchi buyrak naychalari-metanefridiylarga aylanadi. metanefridiyning bir uchi mezonefral nay tomonga o’sadi va u bilan birlashadi. metanefridiyning ikkilamchi bo’shliqqa qaragan qismidan aorta tomonga yon o’simtalar chiqadi. bu o’simtalarga aortadan kapillyarlar to’rini shakllantiruvchi qon tomirlar keladi. usimtalar kapillyarlarni qoplaydi va birlamchi buyrak koptokchasini hosil qiladi. old buyrak davrida hosil bo’lgan mezonefral kanal kaudal yo’nalishda o’sib, …

cha qismida barobar bosh-lanmaydi. yig’uv nayining berk uchi o’sib, nefrogen hujayralar-ning bir qator o’zgarishlari natijasida nefron hosil bo’ladi. bu o’zgarishlar nefrogen pufakcha va s-simon tanacha bosqichla-rini o’taydi. s-simon tanacha bosqichida u yig’uv nayining berk uchi bilan birikadi. s-simon tanachaning proksimal uchi esa shumlyanskiy - boumen kapsulasiga aylanadi. bu tanachalarning qolgan qismlaridan nefronning boshqa barcha bo’limlari rivoj-lanadi. buyrakning tuzilishi buyrak juft a’zo bo’lib, qorin bo’shlig’ining orqa devorida umurtqa pog’onasining ikki yonida joylashadi. uning shakli loviyasimon, botiq yuzasi buyrakning darvozasi hisoblanadi. darvozaga buyrak arteriyalari kirib, buyrak venalari, siydik nayi va limfa tomirlari chiqadi. bu erda siydik chiqaruv yo’l-lari-buyrak kosachalari, jomlari va siydik chiqaruv naylari ham joylashadi. buyrak biriktiruvchi to’qimadan iborat kapsu- 231- rasm. buyrak. 1 - birpktiruvchi to’qimali kapsula; 2 - po’st modda; 3 - buyrak tanachasi; 4 – nefronning proksimal va distal bo’limi; 5 - mag’iz nurlari; 6 - mag’iz modda; 7 - to’gri kanallar (nefron qovuzlognning pastga tushuvchi vz yuqoriga …

a; 23 - yumirlar tuguni ka-«illyari; 24-olib ketuvchch arteriola; 25 - yulduzsimon venula; 26 - po’stloq moddaning qon yumir kapillyarlari; 27 -endoteliy hujayralari; 28 - yukstaglomerulyar hujayralar; 29 - distal bo’limning zich dogi (e. f. kotovskiydan). la bilan qoplangan. buyrakni uzunasiga kesib ko’rilganda unda oddiy ko’z bilan ikki zonani - po’stloq va mag’iz modda-larni ko’rish mumkin (231-rasm). po’stloq zona o’zining to’q qizg’ish rangi va donadorligi bilan ajralib turadi. mag’iz zona och bo’yalib, bo’lakchalar 8-12 piramidalarga ajralgan bo’-ladi. po’stloq va mag’iz modda chegarasi tekis bo’lmay, balki po’st-loq modda mag’iz moddaga ustunchalar shaklida (bertnni ustun-chalari), mag’iz modda esa po’stloq moddaga mag’iz nurlari (fer-reyn nurlari) shaklida botib kiradi. nefron- buyrakning struktur funktcional birligi. nef-ron va siydik naylari orasida biriktiruvchi to’qimaning yupqa qatlamlari bo’lib, ularda qon tomirlar, nervlar yotadi. amma biriktiruvchi to’qima buyrakning juda oz qismini tashkil eta-di. shuning uchun bu a’zoni ko’proq epitelial organ deyish mum-kin. nefronlarning umumiy soni buyrakda bir millionga etadi. …

anachalari po’stloqning ichkari qismida - miya zonasi yaqinida joylashadi. yukstamedul-lyar nefronlarning bo’limlari uzun bo’lib, buyrak so’rg’ichlariga borib etadi. po’stloq va yukstamedullyar nefronlarning o’zaro nisbati 5:1 dan iborat, ya’ni odam buyragida 1 mln ga yaqin nefron bo’lsa, ularning 200 000 ga yaqini yukstamedullyar nefronlardir. buyrak tanachasi kapillyarlar koptokchasi va shum-lyanskiy - boumen kapsulasining (parietal va vistceral) varaq-laridan iborat (232-rasm ga q). kapillyarlar koptokchasi olib keluvchi (a. afferens) va olib ketuvchi (a. efferens) arteriolalar orasida joylashgan kapillyarlarning ajoyib to’ridan iborat. kapillyarlar devori endoteliy hujayrasi va uning ostida yotuv-chi bazal membranadan tuzilgan. hujayra tanasida ko’p miqdorda fenestralar va teshiklar (7 nm) bo’lishi bilan farqlanadi. shu teshiklar orqali fil’tratciya vaqtida turli moddalar qondan kapsula bo’shlig’iga o’tadi. qon kapillyarlarining bazal membranasi uch qavatliligi (o’rta - elektron zich, ichki va tashqi - elektron och) va uzluk-sizligi bilan xarakterlanadi. bazal membrananing qalinligi o’zgaruvchan bo’lib, yosh ulg’ayishi bilan har xil patologik holat-larda qalinlashadi. bazal membrananing tarkibiy qismlari endoteliy …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "siydik ajratuv sistemasi"

1538899135_72690.docx siydik ajratuv sistemasi reja: 1. buyrak 2. buyrakning tuzilishi 3. buyrak arteriyasi umurtqali hayvonlarda va odamda modda almashinuvi chiqin-dilarining organizmdan chiqarilishi asosan siydik ajratuv sistemasi orqali bajariladi. bu sistemaga buyraklar, siydik naylari, siydik pufagi, siydik chiqaruv nayi kiradi. ajratuv sistemasining markaziy organi buyraklardir. siy-dik buyraklarda hosil bo’ladi. siydikning tarkibida suv, tur-li xil tuzlar va modda almashinuvi jarayonining oxirgi modda-lari bo’ladi. ajratuv gchstemasining buyrakdan boshqa hamma qismlari siydik chiqaruv yo’llarini hosil qiladi. bundan tash-qari, buyraklar ichki muhit faoliyatini saqlashda, suv-tuz al-mashinuvini boshqarishda, arteriyadagi bosimni bir me’yorda ushlab turishda, ichki muhitning kislota-i...

DOCX format, 377.3 KB. To download "siydik ajratuv sistemasi", click the Telegram button on the left.

Tags: siydik ajratuv sistemasi DOCX Free download Telegram