hid bilish organi

DOCX 49.6 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1538821315_72663.docx hid bilish organi reja: 1. hid bilish organinnng (organum olfactus) 2. hidlov organi xemoretceptordir hid bilish organinnng (organum olfactus) taraqqiyoti ko’z qadahining taraqqiyotiga o’xshab, nerv sistemasi bilan uzviy bog’liqdir. hid bilish organining kurtaklari nerv plastinkasi-ning oldingi chekkasida bir"juft hidlov chuqurchalari shaklida bo’ladi. bu kurtaklar yuqorigi va o’rta burun chig’anoqlariga tomon siljiydi. hidlov chuqurchasining elementlari embrion taraqqiyotining 4-oyiga kelib neyroglial va neyrosensor (hidlov) hujayralarga aylanadi. hid bilish organining tuzilishi. hid bilish organining sezuvchi yuzasi burun bo’shlig’ining shilliq pardasida joylashgan. ma’lumki, burun bo’shlig’ida uch qism: dahliz, respirator va hidlov qismlari farq qilinadi.. hidlov qism burun bo’shlig’ining eng yuqori bo’limlarinn, ya’ni yuqori chig’anoqni, o’rta chig’anoqning yuqori qismini, burun to’sig’ining yuqori va orqa bo’limlarini egallaydi. hidlov soha-sining shilliq pardasi silliq yuzaga ega bo’lib, respirator qismdan sarg’imtir tusi bilan ajralib turadi. u epiteliysimon va xususiy qavatlardan iborat. hidlov sohasida epiteliysimon qoplam (hidlov epiteliysi) baland (60-90 mkm) bo’lib, ko’p qatorli tcilindr shakliga ega. bu qoplam …

sil qiladi. tayanch hujayralarining tcitoplazmasida fibrillalar va qo’ng’ir-sarg’imtir pigment donachalari kuzatiladi. bu pigment hidlov sohasining shilliq pardasiga sarg’ish rang berib turadi. tayanch hujayralar orasida bazal membranaga tegib turuvchi va o’z o’simtalari bilan sezuvchi hu-jayralarning markaziy o’siqlarini qoplovchi hujayralar uch-raydi. ular bazal hujayralar (epitheliocyti basales) deb ata-lib, tonofibrillalar saqlamaydi. bu hujayralar sezuvchi hidlov hujayralari uchun yangilanish manbai deb hisoblanadi. retceptor yoki hidlov hujayralari (cellulae neurosensoriae olfac toriae) haqiqiy nerv elementlari bo’lib, ularning peri-ferik uchlari retceptor apparatiga aylangan. retceptor hujay-ralar tayanch hujayralar orasida joylashib, oval shaklli tana-sida yumaloq yadro joylashadi. hidlov hujayralarining yadro 124- rasm. burun bo’shlig’ining hid bilish sohasi (sxema). 1 - tayanch hujayralar; 2 - xid hujayralari; 3 - hidlov xujayralarining periferik o’sim. talari: 4 - hillon ^ujayralarining <id ii.nsh o’simtasi; 5 - hidlov hujayrasining akson-lark 6 - qon tsmir; 7 - -idlev (bouman) bezi; 8 - bez chiqaruv nayi (ya.a. vpnni kov va l k. titovadan). joylashgan qismlari hidlov …

lardan bosh-lanuvchi uzunasiga joylashgan 9 ta juft periferik va 2 ta markaziy ipchalarga ega. tutam shaklida yotgan bu ipchalar sirtdan hujayra pardasi bilan o’ralgan. «to’g’nog’ich» tcitoplazmasida bir qator ximiyaviy aktiv moddalar bo’ladi. hidli moddalar ta’sirida hidlov hujayralarining periferik o’simtalari qis-qarishi mumkin. markaziy o’simta yoki a k s o n hidlov hujayralarining bazal qismidan boshlanib bazal membranaga yo’naladi. tcito-plazmatik membrana bilan o’ralgan markaziy o’simtalarda mito-xondriyalar yotadi. markaziy o’simtalar tayanch hujayralar ora-sidan o’tib bazal membranani teshgach, ular 20-40 ta tutamlar (fila olfactoria ) hosil qilib hidlov nervi tarkibida hidlov so’g’onlariga kiradi. hidlov epiteliysi bazal membranada joylashadi, uning ostida esa biriktiruvchi to’qimadan tuzilgan, qon, limfa tomirlari va nerv oxirlariga boy xususiy qatlam yotadi. bundan tashqari bu erda maxsus (boumen) i bezlari (glandula olfactoria) joylashadi. bu bezlar oddiy, ba’zan tar-moqlanuvchi naysimon-al’veolyar bezlar bo’lib, ularning chiqa-ruv yo’llari alohida yotuvchi naychalar holida hidlov epiteliy-sini teshib o’tadi. chiqaruv yo’llarining bir qator yotgan yassi mioepitelial hujayralari sekretor faoliyatga …

katta miya markazlari tipida tuzilgan bo’lib elementlari murakkab joylashgan. so’g’on po’stlog’ida 5 ta qatlam farq qilinadi: 1) tashqi tolali qatlam; 2) koptokchali qatlam; 3) molekulyar qatlam; 4) mitral qatlami; 5) donador qatlam; hidlov so’g’onlarining asosiy neyroni mitral hujayralar bo’lib, ular koptokchali qatlamda uzun dendritlarining oxirgi tarmoqlari yordamida hidlov koptokchalarini hosil qiladi. so’g’onning tashqi tolali qatlamini hosil qiluvchi tolalar shu erda tugaydi. mitral hujayralarning qisqa dendritlari o’z tarmoqlari bilan molekulyar qatlamni hosil qiladi. bu erda, shuningdek donador qavatning uzun neyritga ega bo’lmagan hujayralar tolalarining tarmoqlari joylashadi. mitral hujayralarning nerv o’simtalari hidlov traktiga kiradi va so’ngra po’stloqning hidlov bo’lagiga etib, bu erda yotgan piramidasimon hujayralar dendritlarining tarmoqlari sohasida impul’sni keyingi neyronga uzatadi. hidlov organi xemoretceptordir. hidli moddalar-ning molekulalari havo bilan birga burun bo’shlig’iga kirib, ichki hidlov pardasi yuzasiga tegadi va bezlar sekretida eriydi. bunda hidli moddalarning molekulalari hidlov to’g’nog’ichlari va ularning tukchalariga nisbatan qitiqlovchi modda bo’lib xizmat qiladi. adabiyotlar: 1. narziyev d.x., …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "hid bilish organi"

1538821315_72663.docx hid bilish organi reja: 1. hid bilish organinnng (organum olfactus) 2. hidlov organi xemoretceptordir hid bilish organinnng (organum olfactus) taraqqiyoti ko’z qadahining taraqqiyotiga o’xshab, nerv sistemasi bilan uzviy bog’liqdir. hid bilish organining kurtaklari nerv plastinkasi-ning oldingi chekkasida bir"juft hidlov chuqurchalari shaklida bo’ladi. bu kurtaklar yuqorigi va o’rta burun chig’anoqlariga tomon siljiydi. hidlov chuqurchasining elementlari embrion taraqqiyotining 4-oyiga kelib neyroglial va neyrosensor (hidlov) hujayralarga aylanadi. hid bilish organining tuzilishi. hid bilish organining sezuvchi yuzasi burun bo’shlig’ining shilliq pardasida joylashgan. ma’lumki, burun bo’shlig’ida uch qism: dahliz, respirator va hidlov qismlari farq qilinadi.. hidlov q...

DOCX format, 49.6 KB. To download "hid bilish organi", click the Telegram button on the left.

Tags: hid bilish organi DOCX Free download Telegram