sitologiya

DOCX 102,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1538898347_72688.docx sitologiya reja: 1. sitologiya - hujayralarning tuzilishi 2. oqsil 3. hujayraning fizik-ximiyaviy xossalari sitologiya - hujayralarning tuzilishi, takomillashishi va funksiyasi haqidagi fan. hujayra (lat. cellula, yunon.- cytos) sitoplazma va yadrodan tashkil topgan sistema bo`lib, o`simlik va hayvon organizmining takomillashishi, tuzilishi va yashash jarayonlarining asosi hisoblanadi. butun hayot davomida modda almashinishida ishtirok etishi, yangi hujayra hosil qilishi va doimo yangilanib turishi hujayralarning o`ziga xos xususiyatidir. hayvon va odam organizmida hujayralardan tashqari, simplast va hujayralararo modda bor. simplast hujayralarning o`zaro qo`shilishidan hosil bo`lib, sitoplazmada bir necha yadrosi bo`lgan strukturadir. bunga ko`ndalangtarg`il mushak tolasi, yo`ldosh epiteliysining sinsitotrofoblast qavati va boshqalar misol bo`la oladi. hujayralararo modda hujayralar orasida joylashgan bo`lib, suyuqlik holida yoki dirildoq yoki zich konsistensiyaga ega bo`lgan asosiy modda va turli tolalardan tashkil topgan. odam va hayvon organizmida hujayralar kattaligi, shakli va tuzilishi jihatidan bir-biridan farq qiladi. bajaradigan funksiyasiga ko`ra hujayralar har xil shaklga ega (3-rasm). suyuq muhitda hujayralar ko`pincha o`zgaruvchan …

bilan aloqasi; 8-yadro teshiklari; 9-yadrocha; 10- plastinkasimon kompleks (golji kompleksi), ii-sekretor vakuolalar; 12-mitoxondriyalar; 13-lizosomalar; 14-mikrovorsinkalar; 5-kiprikchalar; 16- desmosomalar; 17-interdigitatsiya; 18- biriktiruvchi plastinka; 19-bazal plazmatik membrana burmalari. bir-biriga yaqin yotgan hujayralar esa ma’lum formaga ega. masalan, plast hosil qiluvchi teri epiteliysi hujayralari yassi, qisqaruvchan mushak hujayralari esa uzun duksimon shaklda bo`ladi. impuls o`tkazuvchi nerv hujayralar esa uzun-uzun o`simtalarga ega bo`ladi. erkaklar jinsiy hujayrasi – spermatozoidda harakat qiladigan xivchinlari bor va hokazo. odam va ko`pgina sut emizuvchi hayvonlarning hujayralari 5-7 mkm (mikrometr) dan 200 mkm gacha bo`ladi. ko`rinishi va kattaligi bilan hujayralar bir-biridan farq qilsada, ular ko`pincha hujayra tuzilishining asosiy belgilarini saqlab qoladi (4-rasm). odam va hayvon hujayralarining umumiy tuzilishi bir hujayrali avlodlarni eslatsa ham, ammo ko`p hujayralilar murakkab funktsiyalarni bajarishi bilan bog`liq bo`lgan o`z tuzilmalari bilan ajralib turadi. har bir hujayra sitoplazma qobig`i (sitolemma, hujayra qobig`i), sitoplazma va yadrodan tashkil topgan. sitoplazma: organellalar, kiritmalar va gialoplazmadan: yadro: yadrocha, xromatin, yadro shirasi …

og`liq. modda almashinuvi, hujayra moddalarining yangitdan hosil bo`lib turishi - hujayradagi hayotiy jarayonning asosini tashkil qiladi. bu: assimilyatsiya yoki oraliq muhitdagi moddalarning sitoplazmaga aylanishi (tabiiy sintez), dissimilyatsiya - sitoplazmadagi moddalarning hujayra ehtiyoji uchun energiya hosil qilib parchalanishi; o`sish - hujayraning ma’lum qismlarining kattalashuvi va yangitdan paydo bo`lishi natijasida sitoplazma massasining oshishi: differentsirovka - yangi funktsional xususiyatlarning hosil bo`lishi bilan hujayra tuzilishining murakkablashishi, harakatlanish hujayraning muhitda siljishi; irsiyat - biologik belgilarning saqlanishi va nasldan naslga o`tishi kabi murakkab jarayonlardan iborat. hujayra quyidagi ximiyaviy komponentlardan tuzilgan. oqsil. oqsil tarkibida uglerod, vodorod, kislorod, azot va oz miqdorda oltingugurt va fosfor bo`ladi. oqsillar aminokislotalardan tashkil topgan. aminokislotalarda kislotali (kar-boksil) gruppa - cooh va ishqoriy (amin) gruppa nh2 mavjud. kislota va ishqoriy gruppalarning bo`lishi aminokislotalarga amfotermik xususiyat beradi. aminokislotalar polipeptid bog`lar orqali birlashib uzun polipeptid zanjirlarni hosil qiladi. aminokislotalarning birlashish tartibi har bir hayvon oqsil molekulalarining maxsusligini belgilaydi. aminokislotalarning o`zaro polipeptid zanjirlar hosil qilib birlashishi …

ing dumaloq bo`lib o`ralishidan hosil bo`ladi. bu struktura vodorod, gidrofob va ion bog`lar bilan ushlanib turadi. oqsilning to`rtlamchi strukturasi - uchlamchi strukturalarining yig`indisidan iborat. bir necha noaktiv uchlamchi strukturalar birlashib bitta funksional aktiv to`rtlamchi struktura hosil qiladi. oqsillar faqat aminokislotalardan tashkil topgan bo`lsa, oddiy oqsillar yoki proteinlar deyiladi. oddiy oqsillarga hayvon hujayrasi yadrolarida uchraydigan p r o t e i n va gistonlar, hujayra sitoplazmasi va qon plazmasidagi albumin va globulinlar, mushak tolasidagi m i o z i n va boshqalar misol bo`la oladi. murakkab oqsil yoki proteidlar oqsil va oqsil bo`lmagan modda – prostetik gruppadan tashkil topgan. prostetik gruppa turiga qarab quyidagi murakkab oqsillar farq qilinadi. glyukoproteidlar - karbonsuv birikmasini ushlovchi murakkab oqsillar. bularga ovqat hazm qilish yo`lidagi shilliq bezlar sekretida uchraydigan mutsin va boshqalar kiradi. lipoproteidlar - yog`simon moddalar, lipoidlar bilan birikkan oqsillar. bu gruppaga kiruvchi fosfolipidlar hayvon hujayralari membranasining asosini tashkil qiladi. nukleoproteidlar - prostetik gruppasi nuklein …

reaksiyalarni katalizatsiya qiladi. quyidagi ferment gruppalarnni ajratnsh mumkin: - gidrolazalar - molekulalararo bog`larni suvni biriktirish yo`li bilan parchalaydi. gidrolazalarga peptidaza, fosfotaza, esteraza va boshqalar kiradi; - transferazalar - atomlarni yoki atom to`plamlarini va radikallarni bir molekuladan ikkinchisiga o`tkazuvchi katalizatorlar; - oksidoreduktazalar - oksidlanish va qaytarilish reaktsiyalarini tezlashtiruvchi fermentlar. bularga degidrogenazalar, flavin fermentlar, elektron o`tkazuvchi zanjirdagi fermentlar va boshqalar kiradi; - izomerazalar - har xil izomer o`zgarishlarda ishtirok etuvchi fermentlar. - sintetazalar - atf va boshqa makroergik bog`larning parchalanishi natijasida hosil bo`lgan energiya yordamida kechadigan sintetik reaktsiyalarni katalizatsiya qiladi. - liazalar - nogidrolitik yo`l bilan substratdan u yoki bu gruppani ajratuvchi fermentlar. yog`lar - neytral yog`lar va yog`simon modda - lipoidlardan tashkil topgan. neytral yog`lar hujayra sitoplazmasida tomchilar shaklida bo`lib, oziq modda rolini o`ynaydi. lipoidlarga fosfatidlar gruppasiga kiruvchi - letsitin, kefalin va boshqalar misol bo`la oladi. keng tarqalgan lipoidlar steroidlardir. xolesterin, vitamin d va e, jinsiy gormonlar, buyrak usti bezi gormonlari …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "sitologiya"

1538898347_72688.docx sitologiya reja: 1. sitologiya - hujayralarning tuzilishi 2. oqsil 3. hujayraning fizik-ximiyaviy xossalari sitologiya - hujayralarning tuzilishi, takomillashishi va funksiyasi haqidagi fan. hujayra (lat. cellula, yunon.- cytos) sitoplazma va yadrodan tashkil topgan sistema bo`lib, o`simlik va hayvon organizmining takomillashishi, tuzilishi va yashash jarayonlarining asosi hisoblanadi. butun hayot davomida modda almashinishida ishtirok etishi, yangi hujayra hosil qilishi va doimo yangilanib turishi hujayralarning o`ziga xos xususiyatidir. hayvon va odam organizmida hujayralardan tashqari, simplast va hujayralararo modda bor. simplast hujayralarning o`zaro qo`shilishidan hosil bo`lib, sitoplazmada bir necha yadrosi bo`lgan strukturadir. bunga ko`ndalangtarg`il mushak t...

Формат DOCX, 102,5 КБ. Чтобы скачать "sitologiya", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: sitologiya DOCX Бесплатная загрузка Telegram